శ్రీకృష్ణేన తు కామార్థం మోక్షార్థం నారదేన చ
శ్రీకృష్ణుడు కామార్థంగా, నారదుడు మోక్షార్థంగా—
అరుణ ఉవాచ బ్రూహి భాస్కర సర్వాత్మన్కదాఽఽరభ్య వ్రతం కృతమ్
అరుణుడు అన్నాడు: భాస్కరా! సమస్తజీవాత్మా! ఈ వ్రతం ఎప్పటి నుంచి ప్రారంభమైంది చెప్పు.
అహం విష్ణుశ్చ శర్వశ్చ దేవీ విఘ్నేశ్వరస్తథా
నేను, విష్ణువు, శర్వుడు, దేవీ, విఘ్నేశ్వరుడు కూడా—
అస్మాకం సర్వ ఏవైతే భేదా విద్ధి ఖగేశ్వర
పక్షిరాజా! వీరందరూ మా రూపాలేనని తెలుసుకో.
కర్తవ్యం కార్తికస్నానం సర్వపాపాపనుత్తయే
కార్తిక స్నానం అన్ని పాపాలను తొలగించేందుకు చేయాలి.
ఇషపూర్ణాం సమారభ్య యావత్కార్తికపూర్ణిమా
ఈషపూర్ణిమ నుంచి కార్తికపూర్ణిమ వరకు—
దేవీపక్షం సమారభ్య మహారాత్రిచతుర్దశీ 2.4.3.
దేవీ పక్షం మొదలుకొని, మహారాత్రి చతుర్దశి వరకు—
గణపక్షం సమారభ్య కృష్ణా యా కార్తికే భవేత్
గణపక్షం మొదలుకొని, కార్తిక మాసంలో వచ్చే కృష్ణపక్షం వరకు—
ఏకాదశీం సమారభ్య ఆశ్వినస్యాఽసితేతరామ్ కృతం యేన తు తస్య స్యాత్పరితుష్టో జనార్దనః
ఏకాదశి నుండి ఆశ్వయుజ మాసపు కృష్ణపక్షం అంతా ఈ విధంగా ఆచరించినవారికి జనార్దనుడు సంతుష్టుడవుతాడు.
న కార్తికసమో మాసో న కాశీసదృశీ పురీ
కార్తీక మాసానికి సమానమైనది లేదు, కాశీ నగరానికి సమానమైన నగరం లేదు.
ప్రసంగాద్వా బలాత్కారైర్జ్ఞాత్వాజ్ఞాత్వా కృతం భవేత్
సంగతివల్లా గానీ, బలవంతంగా గానీ, తెలిసికాని తెలియక గానీ, ఏ విధంగా చేసినా అది జరిగిపోతుంది.
స్నానార్థం చేన్న సామర్థ్యం దత్వాన్యస్మై ధనాదికమ్
స్నానం చేయలేని శక్తి లేకపోతే, దానికి అవసరమైన ధనం లేదా వస్తువులు ఇతరులకు ఇవ్వాలి.
అథవా కార్తికస్నానం యే కుర్వంతి ద్విజాతయః
లేదంటే, ద్విజాతులు కార్తీక మాసంలో స్నానం చేస్తే—
రాధాదామోదరః పూజ్యః కార్తికే తు విశేషతః
కార్తీక మాసంలో ముఖ్యంగా రాధా, దామోదరులను పూజించాలి.
స్వర్ణస్య వాథ రౌప్యస్యాఽప్యభావే శుల్బజామపి
బంగారం లేదా వెండి దొరకకపోతే, రాగితో చేసిన వస్తువులు కూడా ఉపయోగించవచ్చు.
దామోదరస్య రాధాయాస్తులస్యధోఽర్చయంతి యే
తులసి చెట్టు క్రింద దామోదరుడు, రాధాదేవిని పూజించే వారు—
అపి పాపసహస్రాఢ్యః కార్తికస్నానతో నరః 2.4.3.
వెయ్యి పాపాలు చేసినవాడు అయినా కార్తీక స్నానం వల్ల పవిత్రుడవుతాడు.
తులస్యభావే కర్తవ్యా పూజా ధాత్రీతలే ఖగ
తులసి లేకపోతే, ఆమ్ల చెట్టు వద్ద పూజ చేయాలి, ఓ పక్షీ!
అప్రత్యక్షాః సర్వదేవాః ప్రత్యక్షో భగవానయమ్
అన్ని దేవతలు ప్రత్యక్షంగా కనిపించరు, కానీ ఈ భగవంతుడు మాత్రం ప్రత్యక్షంగా ఉన్నాడు.
ఏతదారాధనేఽశక్తః ప్రతిమాం పూజయేన్నరః
ఈ విధంగా ఆరాధించలేకపోతే, విగ్రహాన్ని పూజించాలి.
దరిద్రో దానపాత్రం స్యాద్విద్యావాంస్తు విశేషతః
పేదవాడు దానం తీసుకునే అర్హుడు, కానీ విద్యావంతుడు అయితే మరింత అర్హుడు.
విష్ణోర్మూర్తిర్జంగమతః స్థావరా తు ప్రశస్యతే పితృభిర్నిరయం యాతి దశపూర్వైర్దశాపరైః
విష్ణువు యొక్క చలించే రూపం ప్రశంసనీయం, కానీ స్థిరమైన రూపం ఇంకా ఉత్తమం; పితృదేవతల వల్ల, పది తరాలు ముందు, పది తరాలు తర్వాత కలసి నరకానికి వెళ్ళవచ్చు.
శూద్రార్చితస్య సంస్పర్శాద్దహేదాసప్తమం కులమ్
శూద్రుడు పూజించినదాన్ని తాకితే, ఏడు తరాల కుటుంబం నాశనం అవుతుంది.
తస్మాద్విచార్య్య విప్రైర్యా స్థాపితా తాం సమర్చయేత్
కాబట్టి, బ్రాహ్మణులు ఆలోచించి ప్రతిష్ఠించిన విగ్రహాన్ని పూజించాలి.
మూర్త్యభావే పూజనీయోఽశ్వత్థో వాఽథ వటోఽథ వా
విగ్రహం లేకపోతే, అశ్వత్థ లేదా వట వృక్షాన్ని పూజించాలి.
కార్తికే తులసీశాకం తాంబూలం వా నరాధమః
కార్తీక మాసంలో, కనీసం తులసి ఆకులు లేదా తాంబూలం సమర్పించాలి.
శాలిగ్రామశిలాచక్రే నిత్యం సన్నిహితో హరిః 2.4.3.
శాలిగ్రామ శిలలో, చక్రంలో శ్రీహరి ఎల్లప్పుడూ ఉండి ఉంటాడు.
రుద్రశాపవశాద్గావో విష్ఠాభక్షణతత్పరాః
రుద్రుని శాపం వల్ల ఆవులు మలాన్ని తినడంలో ఆసక్తిగా ఉంటాయి.
బ్రహ్మాంఽశకసముద్భూతే పాలాశే యస్తు భోజనమ్
బ్రహ్మదేవుని భాగం నుంచి పుట్టిన పాలాశ వృక్షపు పలకపై ఎవరు భోజనం చేస్తారో,
* అశ్వత్థరూపీ భగవాన్వటరూపీ సదాశివః
భగవంతుడు అశ్వత్థ వృక్ష రూపంలో ఉంటాడు; సదాశివుడు వట వృక్ష రూపంలో ఉంటాడు.