మాసానాం ప్రవరో మాసో దేవానాముత్తమోత్తమః
మాసాలలో ఒకటి ముఖ్యమైనది; దేవతలలో అత్యుత్తముడు ఉన్నాడు.
తీర్థం నారాయణాఖ్యం హి త్రితయం దుర్లభం కలౌ
నారాయణ అనే పేరుగల మూడు తీర్థాలు కలియుగంలో చాలా అరుదైనవి.
వైష్ణవాన్బ్రూహి మే ధర్మాన్సర్వజ్ఞోఽసి పితామహ
విష్ణువు భక్తుల ధర్మాలు చెప్పండి, ఎందుకంటే మీరు అన్నీ తెలిసినవారు, పితామహా.
ఆదౌ కార్తికమాహాత్మ్యం వక్తుమర్హసి మే ప్రభో
ప్రభూ, ముందుగా కార్తిక మాస మహిమను నాకు వివరించాలి.
గోపీచందనమాహాత్మ్యం తులస్యాశ్చ తథా విభో వ్రతారంభః కదా కార్యం ఉద్యాపనవిధిం తథా
విప్ర, గోపీచందన మహిమ, తులసి గొప్పతనం, వ్రతం ఎప్పుడు ప్రారంభించాలో, ముగింపు విధానం కూడా చెప్పండి.
యత్కించిద్వైష్ణవం ధర్మం తత్సర్వం వక్తుమర్హసి
విష్ణువు భక్తులకు సంబంధించిన ఏ ధర్మమైనా ఉన్నా, దయచేసి అన్నీ నాకు వివరించండి.
రాధాదామోదరం స్మృత్వా ప్రోవాచ తనుజం ప్రతి
రాధా, దామోదరులను స్మరించుకుంటూ, తన కుమారునితో మాట్లాడాడు.
కథయామి న సందేహః కార్తికస్య చ వైభవమ్ ।। 2.4.1.
నాకు ఎలాంటి సందేహం లేకుండా, కార్తిక మాస మహిమను చెప్పబోతున్నాను.
ఏకతః సర్వతీర్థాని సర్వే యజ్ఞాః సదక్షిణాః కార్తికస్య తు మాసస్య కలాం నార్హంతి షోడశీమ్
ఒకవైపు అన్ని తీర్థాలు, అన్ని యజ్ఞాలు దక్షిణలతో ఉన్నా, అవి కార్తిక మాసానికి పదహారు వంతు కూడా సమానం కావు.
ఏకతః పుష్కరే వాసః కురుక్షేత్రే హిమాలయే
ఒకవైపు పుష్కరంలో, కురుక్షేత్రంలో లేదా హిమాలయాల్లో నివసించినా,
స్వర్ణాని మేరుతుల్యాని సర్వదానాని చైకతః
మెరుపర్వతం తుల్యమైన బంగారం, అన్ని రకాల దానాలు కలిపి ఒక్కచోట ఇచ్చినా,
యత్కించిత్క్రియతే పుణ్యం విష్ణుముద్దిశ్య కార్తికే
కార్తికమాసంలో విష్ణువు కోసం చేసిన చిన్న పుణ్యకార్యం అయినా,
సోపానభూతం స్వర్గస్య మానుష్యం ప్రాప్య దుర్లభమ్
స్వర్గానికి మెట్టు లాంటి, దుర్లభమైన మనుష్య జన్మను పొందినవాడు,
దుష్ప్రాప్యం ప్రాప్య మానుష్యం కార్తికోక్తం చరేన్న యః
ఇంత అరుదైన మనుష్య జన్మను పొంది కూడా, కార్తికమాసంలో చేయవలసిన వాటిని చేయని వాడు,
కార్తికః ఖలు వై మాసః సర్వమాసేషు చోత్తమః
కార్తికమాసం అన్ని మాసాలలో ఉత్తమమైనది.
అస్మిన్మాసే త్రయస్త్రింశద్దేవాః సన్నిహితా మునే
ఈ మాసంలో, మునీశ్వరా, ముప్పత్తి మూడు దేవతలు అన్నీ సమీపంలో ఉంటారు.
తిలధేనుం హిరణ్యం చ రజతం భూమివాససీ
నువ్వులు, ఆవులు, బంగారం, వెండి, భూమి, వస్త్రాలు—
తాని దానాని దత్తాని గృహ్ణంతి విధివత్సురాః 2.4.1.
ఈ దానాలు విధిగా ఇచ్చినప్పుడు, దేవతలు స్వీకరిస్తారు.
తదక్షయ్యఫలం ప్రోక్తం విష్ణునా ప్రభవిష్ణునా పాపానాం మోక్షణం చైవ కార్తికే మాసి శస్యతే
ఇలాంటి దానాలకు విష్ణువు నిత్యఫలం చెప్పాడు; కార్తికమాసంలో పాప విమోచనం కూడా ప్రశంసించబడింది.
తస్మాద్యత్నేన విప్రేంద్ర కార్తికే మాసి దీయతే
కాబట్టి, బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడా, కార్తికమాసంలో శ్రద్ధతో దానం చేయాలి.
తదక్షయం హి లభతే అన్నదానం విశేషతః
ఇలాంటి దానం ఎప్పటికీ తగ్గదు, ముఖ్యంగా అన్నదానం అయితే మరింత విశేషం.
ఉదధీనాం చ విప్రర్షే క్షయో నైవోపపద్యతే
బ్రాహ్మణ మునీశ్వరా, సముద్రాలు ఎప్పటికీ తగ్గని విధంగా, దీనికీ హాని ఉండదు.
న తస్యాస్తి క్షయో విప్ర పాపం యాతి సహస్రధా
బ్రాహ్మణా, అతనికి ఏ నష్టం ఉండదు; అతని పాపం వెయ్యిరెట్లు పోతుంది.
దినేదినేఽతికృచ్ఛ్రస్య ఫలం ప్రాప్నోత్యయత్నతః
ప్రతి రోజు, అతడు కష్టమైన వ్రతఫలాన్ని సులభంగా పొందుతాడు.
న వేదసదృశం శాస్త్రం న తీర్థం గంగయా సమమ్
వేదానికి సమానమైన శాస్త్రం లేదు; గంగకు సమానమైన తీర్థం లేదు.
న్యాయేనోపార్జితం ద్రవ్యం దుర్లభం దానకారిణామ్
న్యాయంగా సంపాదించిన ధనం, దానం చేసే వారికి చాలా అరుదుగా లభిస్తుంది.
కార్తికే మునిశార్దూల శాలిగ్రామశిలార్చనమ్
మునులలో సింహుడా, కార్తికమాసంలో శాలిగ్రామశిలను పూజించడం—
ఏతాదృశం కార్తికం చ అకృతేనైవ యో నయేత్ 2.4.1.
ఇలాంటి కార్తికమాసాన్ని, ఈ కార్యాలు చేయకుండా గడిపినవాడు—
యేన తత్ఫలమాప్నోతి తన్మే వద పితామహ
ఆ ఫలితం ఎలా పొందవచ్చో, దయచేసి నాకు చెప్పండి తాతయ్య.
అన్యస్మై ద్రవిణం దత్త్వా కారయేత్కార్తికవ్రతమ్
ఇతరులకు ధనం ఇచ్చి, కార్తిక వ్రతాన్ని చేయించాలి.