సఖా మమ హృషీకేశ స చ మామాహ నిత్యశః
"హృషీకేశా! అతడు నా స్నేహితుడు. నేను కూడా అతనికి ఎప్పుడూ అదే చెబుతుంటాను."
పిశాచస్యాపి యక్షస్య న చైవాన్యస్య కస్యచిత్
"పిశాచుడైనా, యక్షుడైనా, ఇంకెవ్వరైనా—"
ఏవముక్తస్తు బిల్వేన స దేవః పురుషోత్తమః
ఇలా బిల్వుడు చెప్పినప్పుడు, ఆ దేవుడు, పురుషోత్తముడు—
స ప్రవిశ్యాశ్రమం దేవం కపిలేన ప్రపూజితః ।। ౫.౨.౮౩.
ఆయన ఆశ్రమంలోకి ప్రవేశించి, కపిలుని చేత గౌరవించబడ్డాడు.
భగవన్బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠ వేదవేదాంగపారగ
"భగవన్! బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడవు, వేదాలు, వాటి ఉపవేదాలు అన్నీ తెలుసుకున్నవాడవు—"
ప్రసాదితోఽహం బిల్వేన నృపేంద్రేణ పునఃపునః
"నన్ను బిల్వుడు, రాజులలో శ్రేష్ఠుడు, ఎన్నోసార్లు సంతోషపరిచాడు."
త్వయా ప్రోక్తం బిభేమీతి బ్రూహి తస్మాదనుగ్రహాత్
"నీవు 'నాకు భయం ఉంది' అని అన్నావు. దయచేసి అదే మాట అతనికి చెప్పు."
కపిలస్త్వేవముక్తో వై విష్ణునా మధురం వచః
విష్ణువు ఇలా అడిగినప్పుడు, కపిలుడు మధురంగా ఇలా పలికాడు.
నాహం వక్ష్యే బిభేమీతి తేనోక్తం నోచ్యతే మయా ఉవాచ చక్రముద్యమ్య భయం విప్రస్య దర్శయన్
"నేను 'నాకు భయం ఉంది' అని చెప్పను. అందుకే నేను ఆ మాట పలకను." అని చెప్పి, తన చక్రాన్ని పైకెత్తి, బ్రాహ్మణుడికి భయాన్ని చూపించాడు.
న చేద్వక్ష్యసి భీతోఽహం చక్రం తే ప్రహరామి వై
"నువ్వు ఆ మాట చెప్పకపోతే, నేను భయపడి, నా చక్రంతో నిన్ను కొడతాను!"
కపిల ఉవాచ కిం వృథా ప్రియచక్రస్య విష్ణో క్లేశమిహేచ్ఛసి
కపిలుడు ఇలా అన్నాడు: "విష్ణూ! నీకు ఇష్టమైన చక్రానికి ఎందుకు వృథాగా ఇక్కడ కష్టం తెచ్చుకోవాలనుకుంటున్నావు?"
తతః స ముష్టిమాదాయ కుశానాం కపిలస్తదా
అప్పుడా కపిలుడు ఒక ముద్ద కుశ గడ్డి తీసుకున్నాడు.
అద్య గర్వం చ దర్పం చ బలం యచ్చ తవాద్భుతమ్
"ఈ రోజు నీ గర్వం, అహంకారం, ఆ అద్భుతమైన బలాన్ని—"
తతో యుద్ధం సమభవత్తుములం లోమహర్షణమ్ ౫.౨.౮౩.
అప్పుడే అక్కడ భయంకరమైన, రోమాలు నిక్కబొడిచే యుద్ధం మొదలైంది.
దివ్యాస్త్రాణాం కుశానాం చ యుద్ధం సమభవద్దృఢమ్
దివ్యాయుధాలు, పవిత్రమైన దర్భలు ఒకదానికొకటి గట్టిగా ఢీకొన్నాయి.
ఏతస్మిన్నంతరే బ్రహ్మా సురైః పరివృతస్తదా
అప్పట్లో బ్రహ్మ దేవతలతో కూడి అక్కడ ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
భగవన్భూతభవ్యేశ భవబంధభయాపహ
భగవంతుడా! భూతభవ్యాధిపతీ, సంసార బంధ భయాన్ని తొలగించువాడా!
సమారాధ్య జగన్నాథ శక్రా ద్యాస్త్రిదివౌకసః
జగన్నాథుడా! ఇంద్రుడు, ఇతర దేవతలు నిన్ను శ్రద్ధగా పూజించారు.
ఆబ్రహ్మస్తంబపర్యంతం త్రైలోక్యం సచరాచరమ్
బ్రహ్మ నుండి చిన్న దర్భ వరకు, చరాచరాలతో కూడిన మూడు లోకాలు,
తేనైకేన విశుద్ధేన సర్వగేన మహాత్మనా
ఒకే ఒక పవిత్రమైన, అన్నింటినీ వ్యాపించే మహాత్ముడిచేత,
వదంతి కారణం చాస్య త్రైలోక్యస్య జనార్ద్దనః
ఈ మూడు లోకాలకూ కారణం జనార్దనుడని చెబుతారు.
వరార్థిభిశ్చ ప్రవరైః పూజ్యసే గరుడధ్వజ
వరాలకోసం కోరే ఉత్తములు, గరుడధ్వజుడైన నిన్ను పూజిస్తారు.
కపిలస్య చ విప్రస్య హరాల్లబ్ధవరస్య చ
హరుడి నుండి వరం పొందిన కపిల మహర్షికి కూడా,
అవధ్యత్వమనుప్రాప్తో హ్యజేయత్వం చ సంయుగే ౫.౨.౮౩.
అజేయత, యుద్ధంలో ఎవ్వరూ చంపలేని శక్తి లభించాయి.
బ్రహ్మ చ బ్రహ్మణో మూలం త్వయైవ ప్రాక్ప్రతిశ్రుతమ్
బ్రహ్మకూ, బ్రహ్మ మూలానికీ, నీవే ముందు హామీ ఇచ్చినవాడవు.
ఇత్థం నిశమ్య దేవేశో వాక్యం బ్రహ్మముఖాచ్చ్యుతమ్
బ్రహ్మ వాక్యాన్ని వినిన దేవేంద్రుడు,
జగామ పరమం లోకం పూజ్యమానస్త్రివిష్టపైః
దేవలోకవాసుల పూజలతో, అతడు పరమ లోకానికి వెళ్లాడు.
యుద్ధం సుదారుణం శ్రుత్వా కృష్ణస్య కపిలస్య చ కస్యాహం శరణం యామి కో మే త్రాతా భవిష్యతి
కృష్ణుడు, కపిలుడు యుద్ధించిన భయంకరమైన సంగ్రామాన్ని విని, నేను—ఎవరిని ఆశ్రయించాలి? నన్ను రక్షించేవాడు ఎవరు? అని ఆలోచించాను.
న జితః కపిలో యుద్ధే విష్ణునా ప్రభవిష్ణునా
ప్రభావంతుడైన విష్ణువు యుద్ధంలో కపిలుడిని జయించలేకపోయాడు.
అజేయా బ్రాహ్మణా యుద్ధే శాపానుగ్రహకారకాః
శాపం, అనుగ్రహానికి కారణమయ్యే బ్రాహ్మణులు యుద్ధంలో అజేయులు.