ప్రతిపాలయితవ్యస్తే జన్మకాలోఽస్య ధీరయా
ఆయన జననం కోసం నీవు ఓర్పుతో వేచి ఉండాలి.
ఏవం శప్త్వా తతో దేవి వినతాం మాతరం స్వకమ్
అలా శపించి, ఆ దేవి తన తల్లి వినతను ఇలా ఉద్దేశించింది.
హాహా మయా నృశంసేన మాతా స్వజననీ స్వకా మాతా దేహారణిః పుంసాం మాతా దుఃఖసహా పరా ।।5.2.76.
అయ్యో! నేను ఎంత క్రూరంగా నా స్వంత తల్లిని బాధించాను. తల్లి మనకు శరీరాన్ని ఇచ్చేవారు, తల్లి ఎంతటి కష్టాన్నైనా భరిస్తుంది.
గర్భక్లేశే పరం దుఃఖం మాతా జానాతి యాదృశమ్
గర్భంలో ఉండే బాధ ఎంత తీవ్రమో తల్లికే తెలుసు.
గురూణామేవ సర్వేషాం మాతా గురుతరా స్మృతా
అందరికి గురువులలో తల్లే గొప్పదిగా భావించబడుతుంది.
యది పిండప్రదానం తు గయాయాం కురుతే సుతః న చ మాతృవిహీనస్య మమత్వం కురుతే పితా
బిడ్డ గయలో పిండప్రదానం చేసినా, తల్లి లేని వానికి తండ్రి ప్రేమ చూపడు.
వికలో మాతృహీనస్తు పుత్రో హి ప్రోచ్యతే తదా తదా శూన్యం జగత్సర్వం యదా మాతా వియుజ్యతే
తల్లి లేని కొడుకు అసంపూర్ణుడిగా పిలవబడతాడు; తల్లి దూరమైనప్పుడు ఈ లోకమంతా ఖాళీగా మారిపోతుంది.
సోఽహం పాపసమాచారో జాతో మాతృవిహింసకః
నేను పాపకార్యాలు చేసినవాడిని, తల్లిని బాధించినవాడిని అయ్యాను.
జాతోఽహం వికలాంగస్తు ప్రాక్కృతేనైవ కర్మణా
మునుపటి జన్మలో చేసిన పాపఫలితంగా నేను లోపభూయిష్టమైన అవయవాలతో పుట్టాను.
ఏవం విలపతస్తస్య కశ్యపస్య సుతస్య చ
అలా విలపిస్తూ కశ్యపుని కుమారుడు బాధతో ఉన్నప్పుడు—
దృష్ట్వారుణం సుదుఃఖార్త్తం విలపంతం పునః పునః
అరుణుడు తీవ్రమైన దుఃఖంతో మళ్లీ మళ్లీ విలపిస్తూ ఉండటం చూసి—
అరుణోఽయమహో రౌతి కశ్యపస్యాత్మసంభవః
ఈ అరుణుడు, కశ్యపుని సంతానంగా పుట్టి, అయ్యో! ఎంతగా ఏడుస్తున్నాడు.
ఉత్పాదితోఽయమల్పాహైరర్ద్ధకాయో మహాబలః మోహేన విలపంతం చ శ్రేయో మే భవితా ధువమ్ 5.2.76.
ఈయన అర్ధశరీరంతో, కానీ గొప్ప బలంతో పుట్టాడు. మోహంలో విలపిస్తున్నా, నాకు తప్పకుండా మేలు జరుగుతుంది.
ఇతి సంచింత్య మనసి వాక్యైర్మధ్వమృతోపమైః
ఇలా మనసులో ఆలోచించి, తేనెతో అమృతంతో సమానమైన మధురమైన మాటలతో—
తాత కశ్యపదాయాద వినతాగర్భసంభవ
తండ్రి కశ్యపుని వారసుడా, వినతా గర్భంలో పుట్టినవాడా—
భావినోఽర్థా భవంతీహ దుఃఖస్య చ సుఖస్య చ
ఇక్కడ భవిష్యత్తులో జరిగే దుఃఖాలు, సుఖాలు రెండూ జరుగుతాయి.
యది తేస్తి ఘృణా చిత్తే శప్తాత్మజననీ త్వయా
ఓ శాపగ్రస్త కుమారుని తల్లి, నీ మనసులో కనికరం ఉంటే,
ఉత్తరే దేవదేవస్య యాత్రేశస్య చ పుణ్యదమ్
అప్పుడు దేవతల దేవుడైన యాత్రేశ్వరుని పవిత్ర యాత్రను చేయు.
అరుణస్త్వేవముక్తస్తు నారదేన మహాత్మనా
మహాత్ముడైన నారదుడు ఇలా చెప్పిన తరువాత, అరుణుడు
దదర్శ తత్ర తల్లింగం తేజఃకూటోపమం శుభమ్
అక్కడ వెలుగుతో మెరిసే, శుభమైన ఆ లింగాన్ని చూశాడు.
లింగేనోక్తోఽరుణో దేవి సారథ్యం కురు సర్వదా
ఆ లింగం ఇలా చెప్పింది: 'ఓ అరుణా, నీవు ఎప్పుడూ రథసారథిగా సేవ చేయు.'
మయా దత్తం తు సామర్థ్యం సూర్యస్య పురతః సదా
'సూర్యుని ముందర నిత్యం నిలబడే శక్తిని నేను నీకు ఇచ్చాను.'
త్వన్నామ్నా త్రిషు లోకేషు ఖ్యాతోఽహమరుణేశ్వరః 5.2.76.
'నీ పేరుతోనే నేను మూడు లోకాల్లో అరుణేశ్వరుడిగా ప్రసిద్ధి పొందాను.'
యే మాం పశ్యంతి సతతం త్వన్నామ్నా చారుణేశ్వరమ్
'ఎవరైనా నా రూపాన్ని అరుణేశ్వరుడిగా, నీ పేరుతో ఎప్పుడూ దర్శిస్తారో'
మోదిష్యంతి కులైః సార్ద్ధం పితృమాతృసముద్భవైః
'వారు తమ కుటుంబాలతో పాటు పితృమాతృవంశజులతో ఆనందిస్తారు.'
న దుఃఖం జాయతే తేషాం యే పశ్యంతి రవేర్ద్దినే
'సూర్యుని పర్వదినాన నన్ను దర్శించే వారికి బాధలు కలగవు.'
యః పశ్యతి చతుర్దశ్యాం కృష్ణాయామరుణేశ్వరమ్
'కృష్ణపక్ష చతుర్దశి రోజున అరుణేశ్వరుడిని దర్శించే వాడు'
స నేష్యతి పితౄన్స్వర్గే నరకస్థాన్న సంశయః శుండీరస్వామినో యాత్రా కృతా తేన న సంశయః
'తన పితృదేవతలను నరకం నుంచి స్వర్గానికి చేర్చగలడు — ఇందులో సందేహం లేదు. శుండీరస్వామి యాత్రను కూడా అతడు పూర్తిచేస్తాడు, ఇది నిస్సందేహం.'
ఇత్యుక్తస్తేన లింగేన వినతానందనస్తదా
ఆ లింగం ఇలా చెప్పినప్పుడు, వినతా కుమారుడు అప్పుడే—
అస్య లింగస్య మాహాత్మ్యాత్కశ్యపస్యాత్మసంభవః
ఈ లింగ మహిమ వల్ల కశ్యపుని సంతానమైనవాడు—