అథైకస్మిన్దినే రాజా జగామ గహనం వనమ్
ఒకరోజు ఆ రాజు దట్టమైన అడవిలోకి వెళ్లాడు.
స తత్ర వివిధాన్వన్యాన్వివ్యాధ పరవీరహా
అక్కడ శత్రువులను జయించిన ఆ రాజు అనేక అడవి జంతువులను వేటాడాడు.
లోడితం తద్వనం సర్వం పశుపక్షిమృగాకులమ్
ఆ అడవి మొత్తం పశువులు, పక్షులు, మృగాలతో నిండిపోయి కలకలం అయింది.
యదా న శ్వాపదాస్తస్మిన్దృశ్యతే గహనే వనే
ఆ దట్టమైన అడవిలో ఇక అడవి మృగాలు కనబడకపోయినప్పుడు,
స చాపి కరభో దేవి బాణమాదాయ సత్వరమ్ స చ రాజా బలీ తూర్ణం ససార కరభం ప్రతి
అమ్మా దేవి, ఆ ఎద్దు వేగంగా బాణాన్ని తీసుకుని, బలవంతుడైన రాజు వెంటనే ఆ ఎద్దును వెంబడించాడు.
తతో నిమ్నస్థలం చైవ స చోష్ట్రోఽద్రవదాశుగః
తర్వాత ఆ ఎద్దు కూడా, రాజు కూడా, వేగంగా లోతైన ప్రదేశం వైపు పరుగెత్తారు.
తతః స రాజా తారుణ్యా దౌరసేన బలేన చ 5.2.73.
ఆ తరువాత, ఆ రాజు తన యవ్వన శక్తితో, బలంతో,
తతో నదాన్నదీశ్చైవ పల్వలాని వనాని చ
అప్పుడు నదులు, వాగులు, చెరువులు, అడవులు కనిపించాయి.
స చాపి కరభో దేవి ఆసాద్యాసాద్య తం నృపమ్
అమ్మా దేవి, ఆ ఎద్దు మళ్లీ మళ్లీ ఆ రాజును చేరుకుంటూ వచ్చింది.
స తస్య బాణైర్బహుభిః కరభో విహ్వలీకృతః పునశ్చ జవమాస్యాయ పార్శ్వే చాగ్రే చ దృశ్యతే
ఆ రాజు వేసిన అనేక బాణాలతో ఆ ఎద్దు అలసిపోయి, మళ్లీ వేగంగా పక్కన, ముందుగా కనిపిస్తూ పరుగెత్తింది.
అథారణ్యం మహారౌద్రం ప్రవిష్టః కరభస్తదా
తర్వాత ఆ సమయంలో ఆ ఎద్దు భయంకరమైన అడవిలోకి ప్రవేశించింది.
ప్రవిశ్య చ మహారణ్యం తాపసానామథాశ్రమమ్
ఆ ఎద్దు ఆ మహా అడవిలోకి వెళ్లి, తపస్వుల ఆశ్రమాన్ని చేరింది.
తం కార్ముకకరం దృష్ట్వా శ్రమార్త్తం క్షుధితం తదా
ఆ సమయంలో, విల్లు చేత పట్టుకుని, అలసిపోయి, ఆకలితో ఉన్న రాజును చూసారు.
స పూజామృషిభిర్దత్తాం ప్రతిగృహ్య యథావిధి
ఆయన ఋషులు ఇచ్చిన పూజను విధిగా స్వీకరించాడు.
తే తస్య రాజ్ఞో వచనం ప్రతిగృహ్య తపోధనాః
ఆ తపస్సుతో నిండిన వారు ఆ రాజు మాటలను ఆమోదించారు.
కేన భద్ర సుఖార్థేన సంప్రాప్తోఽసి తపోవనమ్
ఓ మేలైనవాడా, సుఖం కోసం నీవు ఈ తపోవనానికి ఎందుకు వచ్చావు?
ఏతదిచ్ఛామహే శ్రోతుం కుతః ప్రాప్తోఽసి మానద 5.2.73.
నీవు ఎక్కడి నుంచి వచ్చావో మాకు వినాలని ఉంది, గౌరవాన్ని ఇచ్చేవాడా.
తతః స రాజా సర్వేభ్యో ద్విజేభ్యః పురుషర్షభః
అప్పుడు ఆ పురుషోత్తముడు అయిన రాజు అందరు ద్విజులకు ఇలా చెప్పాడు.
ఇక్ష్వాకూణాం కులే జాతో వీరకేతుర్ద్విజర్షభాః
ద్విజశ్రేష్ఠులారా, ఇక్ష్వాకుల వంశంలో వీరకేతు జన్మించాడు.
బలేన మహతా యుక్తః సామాత్యః సపరిచ్ఛదః
అతడు గొప్ప బలంతో, మంత్రులతో, సేవకులతో కూడి ఉండేవాడు.
మహిషశ్చిత్తలో వాపి శశో వా శంబరో వనే
అది ఎవరైనా, మేషం అయినా, జింక అయినా, మొసలి అయినా, లేక అటవిలో శంబరుడైనా కావచ్చు.
స ప్రణష్టః క్షణేనైవ సబాణో మమ పశ్యతః
ఆ ప్రాణి నా కళ్ల ముందే, బాణంతో కలిసి ఒక్క క్షణంలో కనిపించకుండా పోయింది.
భవత్సకాశం నష్టశ్రీర్హతాశః శ్రమకర్శితః భవంతః సుమహాభాగాస్తస్మాత్పృచ్ఛాభి సంశయమ్
అతడు ఐశ్వర్యం కోల్పోయి, ఆశలు చెల్లాచెదురై, శ్రమతో అలసిపోయి మీ దగ్గరకు వచ్చాడు. మీరు మహాభాగ్యశాలులు కనుక, నేను సందేహంతో ఈ ప్రశ్న అడుగుతున్నాను.
క్వ గతః కరభో విద్ధో మయా బాణేన సాంప్రతమ్
నేను బాణంతో గాయపరిచిన ఆ మేషం ఇప్పుడు ఎక్కడికి పోయింది?
తతస్తేషాం సమస్తానామృషీణామృషిసత్తమః
అప్పుడు, ఆ ఋషులందరిలో శ్రేష్ఠుడు ఇలా అన్నాడు—
గతః స కరభో భూప మహాకాలవనే శుభే
రాజా, ఆ మేషం మహాకాళ వనంలోకి వెళ్లింది.
యత్ర దేవో మహాదేవః కారభం రూపమాస్థితః 5.2.73.
అక్కడ మహాదేవుడు మేష రూపాన్ని ధరించాడు.
పశ్చిమే క్షేత్రపాలస్య కైలాసస్య మహీపతే
రాజా, కైలాస పర్వతానికి పడమర వైపున ఉన్న క్షేత్రపాలకుని ప్రాంతంలో,
బ్రహ్మణా పూజితో రాజన్దేవానామర్థసిద్ధయే
అక్కడ బ్రహ్మ దేవుడు దేవతల కార్యసిద్ధికోసం ఆయనను పూజించాడు.
తురగేణ కదాచిత్తు నీతో బదరికాశ్రమమ్
ఒకసారి, అతడిని గుర్రంపై బదరికాశ్రమానికి తీసుకెళ్లారు.