యే పశ్యంతి నరా భక్త్యా చన్ద్రాదిత్యేచరం శివమ్
ఎవరు భక్తితో చంద్రాదిత్యేశ్వరుడైన శివుని దర్శిస్తారో,
యావచ్చన్ద్రశ్చ సూర్యశ్చ తావత్తేషాం సుఖం భవేత్
చంద్రుడు, సూర్యుడు ఉన్నంతకాలం వారికి సుఖం కలుగుతుంది.
చన్ద్రసూర్యోపరాగే తు చంద్రాదిత్యేశ్వరం శివమ్ 5.2.72.
చంద్రుడు, సూర్యుడు గ్రహణమైనప్పుడు చంద్రాదిత్యేశ్వరుడు అక్కడ ఉంటాడు.
తేషాం కులశతం యావత్పైతృకం మాతృకం తథా
వారికి వందలాది తండ్రి, తల్లి వంశాలు ఉన్నంతవరకు,
అమాసోమసమాయోగే యే పశ్యన్తి ప్రసంగతః
అమావాస్య, పౌర్ణమి కలిసే సమయంలో ఎవరు కలిసి దర్శిస్తారో,
ఏష తే కథితో దేవి ప్రభావః పాపనాశనః
దేవీ! పాపాలను నశింపజేసే ఈ మహిమను నీకు చెప్పాను.
ఇతి శ్రీస్కాందే మహాపురాణ ఏకాశీతిసాహస్ర్యాం సంహితాయాం పఞ్చమ ఆవంత్యఖండే చతురశీతి లిఙ్గమాహాత్మ్య ఉమామహేశ్వరసంవాదే చద్రాదిత్యేశ్వరమాహాత్మ్యవర్ణనంనామ ద్విసప్తతితమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీ స్కాంద మహాపురాణంలో, ఎనభై ఒక్క వేల భాగాలలో, ఐదవ అవంతి ఖండంలో, ఎనభై నాల్గవ లింగమాహాత్మ్యంలో, ఉమా-మహేశ్వరుల సంభాషణలో, చంద్రాదిత్యేశ్వరుని మహిమను వివరించే డెబ్బై రెండవ అధ్యాయం ముగిసింది.
యస్య దర్శనమాత్రేణ కుయోనిర్నైవ లభ్యతే
ఎవడు ఆయనను కేవలం దర్శించాడో వాడికి చెడు జన్మ కలగదు.
వీరకేతురభూద్ధీమానయోధ్యాయా మహీపతిః
వీరకేతు అనే ధీమంతుడు అయోధ్యకు రాజుగా అయ్యాడు.
స సమ్యక్పాలయామాస ప్రజాః పుత్రానివౌరసాన్
ఆయన తన ప్రజలను తన కుమారుల్లా కాపాడుతూ పాలించాడు.
అథైకస్మిన్దినే రాజా జగామ గహనం వనమ్
ఒకరోజు ఆ రాజు దట్టమైన అడవిలోకి వెళ్లాడు.
స తత్ర వివిధాన్వన్యాన్వివ్యాధ పరవీరహా
అక్కడ శత్రువులను జయించిన ఆ రాజు అనేక అడవి జంతువులను వేటాడాడు.
లోడితం తద్వనం సర్వం పశుపక్షిమృగాకులమ్
ఆ అడవి మొత్తం పశువులు, పక్షులు, మృగాలతో నిండిపోయి కలకలం అయింది.
యదా న శ్వాపదాస్తస్మిన్దృశ్యతే గహనే వనే
ఆ దట్టమైన అడవిలో ఇక అడవి మృగాలు కనబడకపోయినప్పుడు,
స చాపి కరభో దేవి బాణమాదాయ సత్వరమ్ స చ రాజా బలీ తూర్ణం ససార కరభం ప్రతి
అమ్మా దేవి, ఆ ఎద్దు వేగంగా బాణాన్ని తీసుకుని, బలవంతుడైన రాజు వెంటనే ఆ ఎద్దును వెంబడించాడు.
తతో నిమ్నస్థలం చైవ స చోష్ట్రోఽద్రవదాశుగః
తర్వాత ఆ ఎద్దు కూడా, రాజు కూడా, వేగంగా లోతైన ప్రదేశం వైపు పరుగెత్తారు.
తతః స రాజా తారుణ్యా దౌరసేన బలేన చ 5.2.73.
ఆ తరువాత, ఆ రాజు తన యవ్వన శక్తితో, బలంతో,
తతో నదాన్నదీశ్చైవ పల్వలాని వనాని చ
అప్పుడు నదులు, వాగులు, చెరువులు, అడవులు కనిపించాయి.
స చాపి కరభో దేవి ఆసాద్యాసాద్య తం నృపమ్
అమ్మా దేవి, ఆ ఎద్దు మళ్లీ మళ్లీ ఆ రాజును చేరుకుంటూ వచ్చింది.
స తస్య బాణైర్బహుభిః కరభో విహ్వలీకృతః పునశ్చ జవమాస్యాయ పార్శ్వే చాగ్రే చ దృశ్యతే
ఆ రాజు వేసిన అనేక బాణాలతో ఆ ఎద్దు అలసిపోయి, మళ్లీ వేగంగా పక్కన, ముందుగా కనిపిస్తూ పరుగెత్తింది.
అథారణ్యం మహారౌద్రం ప్రవిష్టః కరభస్తదా
తర్వాత ఆ సమయంలో ఆ ఎద్దు భయంకరమైన అడవిలోకి ప్రవేశించింది.
ప్రవిశ్య చ మహారణ్యం తాపసానామథాశ్రమమ్
ఆ ఎద్దు ఆ మహా అడవిలోకి వెళ్లి, తపస్వుల ఆశ్రమాన్ని చేరింది.
తం కార్ముకకరం దృష్ట్వా శ్రమార్త్తం క్షుధితం తదా
ఆ సమయంలో, విల్లు చేత పట్టుకుని, అలసిపోయి, ఆకలితో ఉన్న రాజును చూసారు.
స పూజామృషిభిర్దత్తాం ప్రతిగృహ్య యథావిధి
ఆయన ఋషులు ఇచ్చిన పూజను విధిగా స్వీకరించాడు.
తే తస్య రాజ్ఞో వచనం ప్రతిగృహ్య తపోధనాః
ఆ తపస్సుతో నిండిన వారు ఆ రాజు మాటలను ఆమోదించారు.
కేన భద్ర సుఖార్థేన సంప్రాప్తోఽసి తపోవనమ్
ఓ మేలైనవాడా, సుఖం కోసం నీవు ఈ తపోవనానికి ఎందుకు వచ్చావు?
ఏతదిచ్ఛామహే శ్రోతుం కుతః ప్రాప్తోఽసి మానద 5.2.73.
నీవు ఎక్కడి నుంచి వచ్చావో మాకు వినాలని ఉంది, గౌరవాన్ని ఇచ్చేవాడా.
తతః స రాజా సర్వేభ్యో ద్విజేభ్యః పురుషర్షభః
అప్పుడు ఆ పురుషోత్తముడు అయిన రాజు అందరు ద్విజులకు ఇలా చెప్పాడు.
ఇక్ష్వాకూణాం కులే జాతో వీరకేతుర్ద్విజర్షభాః
ద్విజశ్రేష్ఠులారా, ఇక్ష్వాకుల వంశంలో వీరకేతు జన్మించాడు.
బలేన మహతా యుక్తః సామాత్యః సపరిచ్ఛదః
అతడు గొప్ప బలంతో, మంత్రులతో, సేవకులతో కూడి ఉండేవాడు.