పూష్ణశ్చ దంతాః సంభగ్నా మోహితశ్చ దివాకరః
పూషణుని పళ్ళు విరిగిపోయాయి, సూర్యుడికూడా మాయలో పడ్డాడు.
పశవశ్చ కృతా దేవా మునయో వేదవర్జితాః
జంతువులను దేవతలుగా చేసారు, ఋషులను వేదాల నుండి వంచించారు.
దుర్జయానీన్ద్రియాణ్యాహుర్మునయో వేదపారగాః
వేదాలను పూర్తిగా తెలిసిన ఋషులు, ఇంద్రియాలను జయించడం చాలా కష్టం అంటారు.
తస్మాద్రాజన్మహాబాహో మా విషాదం వృథా కృథాః పశుపాలో మహాదేవి వక్తుం సముపచక్రమే
అందుచేత మహాబాహువంతుడైన రాజా, వృథాగా నిరాశ పడకండి. పశుపతీ మహాదేవుడు మాట్లాడడం ప్రారంభించాడు.
పశుభావాచ్చ బ్రహ్మాపి శ్రోతుమిచ్ఛామి కథ్యతామ్
బ్రహ్మదేవుడు కూడా జంతు స్వభావం వల్ల — ఇది నేను వినాలనుకుంటున్నాను, చెప్పండి.
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా నారదః పునరబ్రవీత్
ఆ మాటలు విని, నారదుడు మళ్లీ మాట్లాడాడు.
బ్రహ్మాణమగ్రతః కృత్వా గతాః శరణమీశ్వరమ్
బ్రహ్మాను ముందుగా ఉంచుకొని, వారు పరమేశ్వరుని ఆశ్రయించడానికి వెళ్లారు.
ఉవాచ వచనం రాజన్యత్కర్తవ్యం తదుచ్యతామ్
ఆయన ఇలా అన్నాడు: "ఓ రాజులారా, చేయవలసినది ఏమిటో చెప్పండి."
దేవా ఊచుః దేవస్త్వం పూర్వవద్దేవ యది తుష్టో మహేశ్వరః ।।5.2.64.
దేవతలు ఇలా అన్నారు: "ఓ దేవా, మునుపటిలాగే, మహేశ్వరుడు సంతుష్టుడైతే—"
మహాకాలవనే క్షేత్రే పశుభావవిమోక్షకే
మహాకాళవనంలో, బంధనాల నుంచి విముక్తి కలిగించే పవిత్ర క్షేత్రంలో—
అహం పతిర్వో భవితా తతో మోక్షమవాప్స్యథ లింగరూపీ భవిష్యామి నామ్నా పశుపతీశ్వరః
"నేను మీకు అధిపతిగా అవుతాను; అప్పుడు మీరు మోక్షాన్ని పొందుతారు. నేను లింగరూపంలో, పశుపతీశ్వరుడు అనే పేరుతో ఉండిపోతాను."
అథ తే త్రిదశాః సర్వే దృష్ట్వా దేవం తమీశ్వరమ్ బ్రహ్మా పశుపతిం ప్రాహ ప్రసన్నేనాంతరాత్మనా
అంతటా దేవతలు అందరూ ఆ పరమేశ్వరుని దర్శించగా, బ్రహ్మా హర్షభరిత హృదయంతో పశుపతిని ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
యే త్వాం పశ్యన్తి దేవేశ భక్త్యా పరమయా యుతాః స్వకైః కర్మవిపాకైశ్చ తేషాం మోక్షో భవిష్యతి
"దేవతల అధినాయకుడా, నిన్ను పరమ భక్తితో దర్శించే వారు, తమ కర్మఫలాల ద్వారా, వారికి మోక్షం లభిస్తుంది."
అజ్ఞానాజ్జ్ఞానతో వాపి యత్పాపం క్రియతే నరైః
"అజ్ఞానంతోనైనా, జ్ఞానంతోనైనా, మనుషులు చేసే పాపం ఏదైనా—"
తే నరాః పశవో లోకే కిం తేషాం జీవితే ఫలమ్
"అటువంటి మనుషులు లోకంలో పశువులవలె ఉంటారు; వారి జీవితంలో ఫలితం ఏముంటుంది?"
కౌమారే యౌవనే బాల్యే వార్ద్ధకే యదుపార్జితమ్
"బాల్యంలో, కౌమారంలో, యవ్వనంలో, వృద్ధాప్యంలో సంపాదించినది ఏదైనా—"
పౌషమాసే తు సంప్రాప్తే యే త్వాం పశ్యంతి మానవాః
"కానీ, పౌషమాసం వచ్చినప్పుడు, నిన్ను దర్శించే మనుషులు—"
సూర్యగ్రహే యథా దత్తం కురుక్షేత్రే విశేషతః
"సూర్యగ్రహణ సమయంలో, ముఖ్యంగా కురుక్షేత్రంలో ఇచ్చిన దానం—"
పౌషమాసే దినైకేన నరాణామధికం తథా 5.2.64.
"పౌషమాసంలో ఒక్క రోజులోనే, మనుషులు ఇంకా ఎక్కువ ఫలితాన్ని పొందుతారు."
ఇత్యుక్త్వా భగవాన్బ్రహ్మా బ్రహ్మలోకం గతో నృప
ఇలా చెప్పి, భగవాన్ బ్రహ్మా బ్రహ్మలోకానికి వెళ్ళిపోయాడు, ఓ రాజా.
తస్మాత్త్వమపి రాజేంద్ర యదీచ్ఛసి పరాం గతిమ్ మహాకాలవనం గత్వా ఇన్ద్రేశ్వరస్య దక్షిణే
కాబట్టి, ఓ రాజేంద్రా, నీవు పరమ గతి కోరుకుంటే, మహాకాళవనానికి వెళ్లి, ఇంద్రేశ్వరుని దక్షిణ భాగంలో ఉండు.
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా నారదస్య మహాత్మనః దర్శనాత్తస్య లింగస్య గతోఽసౌ పరమాం గతిమ్
మహాత్ముడు నారదుడు చెప్పిన ఆ మాటలు విని, ఆ లింగాన్ని దర్శించడం వల్ల అతడు పరమ గతిని పొందాడు.
ఏష తే కథితో దేవి ప్రభావః పాపనాశనః
దేవీ, పాపాలను నశింపజేసే ఈ మహిమను నీకు చెప్పాను.
ఇతి శ్రీస్కాందే మహాపురాణ ఏకాశీతిసాహస్ర్యాం సంహితాయాం పఞ్చమ ఆవన్త్యఖణ్డే చతురశీతిలిఙ్గమాహాత్మ్యే పశుపతీ శ్వరమాహాత్మ్యవర్ణనంనామ చతుష్షష్టితమోఽధ్యాయః
ఇలా, శ్రీస్కాంద మహాపురాణంలోని ఐనవది నాలుగు లింగాల మహాత్మ్యంలో, ఐదవ అవంత్య ఖండంలో, పశుపతీశ్వరుని మహిమను వివరించే అరవై నాలుగవ అధ్యాయం ముగిసింది.
యస్య దర్శనమాత్రేణ బ్రహ్మలోకో హ్యవాప్యతే
ఆయనను ఒక్కసారి చూసినా బ్రహ్మలోకం పొందవచ్చు.
పులోమానామ దైత్యేంద్రో మహాబలపరాక్రమః
పులోమ అనే దైత్యుల అధిపతి అపారమైన బలంతో, పరాక్రమంతో ఉన్నవాడు.
ఆనర్చుస్తేఽపి తం దైత్యం సురేశం త్రిదశా ఇవ
దేవతలు కూడా ఆ దైత్యుని తమ అధిపతిగా పూజించేవారు, అమరులు ఎలా పూజించరో అలాగే.
అద్యాపి లోకపాలానామర్కేందుజ్వలనాంభసామ్
ఇప్పటికీ లోకపాలకులు — సూర్యుడు, చంద్రుడు, అగ్ని, జలాలు —
యది నామ తతః కిం మే తపసా జీవితేన చ
అలా అయితే నాకు తపస్సు చేయడం, జీవితం ఉండడం ఎందుకు అవసరం?
సర్వైరేతైః పరివృతః పౌలోమైర్బలవత్తరైః తావచ్ఛయానం సహసా హ్యపశ్యన్మధుసూదనమ్
అంతటి బలమైన పౌలోములు చుట్టుముట్టినప్పుడు, వారు అకస్మాత్తుగా మధుసూదనుని పడుకున్నట్టు చూశారు.