యే విశుద్ధా మహాభాగా ధ్యానినో ముక్తిభాగినః
పరిశుద్ధులు, మహాభాగ్యశాలులు, ధ్యానంలో లీనమైనవారు, మోక్షాన్ని పొందబోయే వారు—
బ్రహ్మధ్యానపరా యే చ యజ్ఞదానక్రియారతాః
బ్రహ్మను ధ్యానించే వారు, యజ్ఞం, దానం, కర్మల్లో నిమగ్నమైనవారు—
యేఽర్చయంతి మహా దేవి మతంగేశ్వరమీశ్వరమ 5.2.60.
ఓ మహాదేవి! మతంగేశ్వరుడైన పరమేశ్వరుని ఆరాధించే వారు—
ఏష తే కథితో దేవి ప్రభావః పాపనాశనః
దేవి! పాపాలను నాశనం చేసే ఈ మహిమను నేను నీకు వివరించాను.
ఇతి శ్రీస్కాందే మహాపురాణ ఏకాశీతిసాహస్ర్యాం సంహితాయాం పఞ్చమ ఆవంత్యఖండే చతురశీతిలింగమాహాత్మ్యే మతంగేశ్వరమాహాత్మ్య వర్ణనంనామ షష్టితమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీ స్కాంద మహాపురాణంలో అవంత్య ఖండంలో ఎనభై నాలుగు లింగ మహిమల్లో మతంగేశ్వర మహిమను వివరించే అరవైవ సర్వం అధ్యాయం ముగిసింది.
యస్య దర్శనమాత్రేణ సౌభాగ్య మతులం లభేత్
ఎవరిని కేవలం దర్శించడంవల్ల అపూర్వమైన శుభం లభిస్తుందో—
ప్రధమం ప్రాకృతే కల్పే రాజాభూదశ్వవాహనః
మొదటి కల్పంలో అశ్వవాహనుడు అనే రాజు ఉండేవాడు.
అనేకయజ్ఞకృత్ప్రాజ్ఞః సంగ్రామేష్వప రాజితః
అతడు జ్ఞానవంతుడు, అనేక యజ్ఞాలు చేసినవాడు, యుద్ధాల్లో ఎప్పుడూ ఓడిపోలేదు.
కాశిరాజసుతా సుభ్రూ రూపేణాతీవ శోభనా
కాశిరాజు కుమార్తె, అందమైన కనుబొమ్మలతో, రూపంలో అపూర్వ సౌందర్యాన్ని కలిగి ఉండేది.
చతుఃషష్టికలాయుక్తా సదా భర్తృహితే రతా
ఆమె నలభై నాలుగు కళలతో నిండినది, ఎల్లప్పుడూ భర్తకు మేలు కలగాలని తపనపడేది.
పూర్వకర్మవశాద్దేవి దుర్భూగా సమజాయత
దేవి! గత జన్మలో చేసిన కర్మ ఫలితంగా ఆమె దురదృష్టవంతురాలిగా జన్మించింది.
శ్రోత్రోద్వేగకరం వాక్యం తస్య రాజ్ఞః కరోతి సా
ఆమె రాజుకు చెవులకు బాధ కలిగించే మాటలు చెప్పింది.
మృర్ఛాం ప్రాప్నోత్యసహ్యాం స తస్యాః స్పర్శేన భూపతిః దహ్యమానోఽతితీవ్రేణ వహ్నినా వాక్యమబ్రవీత్
ఆమె తాకిన వెంటనే రాజు భరించలేని మూర్ఛకు లోనై, తీవ్రమైన అంతరంగిక బాధతో మండిపడి ఇలా అన్నాడు.
ద్వాస్థైతాం దుర్భగాం భార్యామాదాయ విపినే వనే
రాజు తన దురదృష్ట భార్యను ద్వారపాలకులతో అడవిలోకి తీసుకెళ్లమని ఆదేశించాడు.
తతో నృపస్య వచనమవిచార్యమవేక్ష్య సః 5.2.61.
ఆ తరువాత రాజు చెప్పిన మాటను ఆలోచించకుండా అతడు అలా చేసాడు.
సా చ త్యక్తా వనే శూన్యే రుదతీ చ ముహుర్ముహుః
ఆమె అడవి మధ్యలో ఒంటరిగా వదిలిపెట్టబడి, మళ్లీ మళ్లీ ఏడ్చింది.
అథ సా చారుసర్వాంగీ తత్రాసక్తాత్మమానసా
ఆమె అందమైన అవయవాలతో అక్కడే మనసు, హృదయం పూర్తిగా లగ్నమైపోయింది.
నిశ్వసన్త్యనవద్యాంగీ హాహేతి రుదతీ ముహుః
నిర్దోషమైన దేహంతో లోతుగా ఊపిరి తీసుకుంటూ, 'హాయో! హాయో!' అని మళ్లీ మళ్లీ ఏడ్చింది.
న విహారే న చాహారే రమణీయే న తద్వనే త్యక్తా తేన వరారోహే నినిన్ద నిజయౌవనమ్
ఆమెకు వినోదాల్లో, ఆహారంలో, ఆ అందమైన అడవిలో కూడా ఆనందం కనిపించలేదు. అతడు వదిలిపెట్టినందుకు తన యవ్వనాన్ని తానే నిందించుకుంది.
దుర్భగాహం క్వ జాతాత్ర దుష్టదైవవశీకృతా
నేను దురదృష్టవంతురాలిని, ఇక్కడ పుట్టి దుష్టదైవం చేతిలో పడిపోయాను.
ధన్యోఽయమతిపుణ్యోఽయం యోఽయం యౌవనగోచరః
యవ్వనంలో విహరించేవాడు ఎంత అదృష్టవంతుడు, ఎంత పుణ్యవంతుడో!
అభీష్టా కస్యచిత్కాంతా కాంతః కస్యాశ్చిదీప్సితః
ఎవరైనా ఒకరికి ప్రియురాలు, మరొకరికి ప్రియుడు కావచ్చు.
మమాయం వల్లభో రాజా న చాహం నృపవల్లభా
ఈ రాజు నాకు ప్రియుడు, కానీ నేను ఆ రాజుకు ప్రియురాలు కాను.
యద్యద్య స మహీపాలో న మయా సంగమేష్యతి
ఈ రోజు ఆ భూమిపతి నాతో కలవకపోతే—
రమణీయమభూద్యత్తు పుంస్కోకిలనినాదితమ్ 5.2.61.
కోకిలలు కూసే ఆ रमణీయమైన ప్రదేశం కూడా ఇప్పుడు ఆకర్షణ కోల్పోయింది.
ఇత్థం సా మదనావిష్టా విలపన్తీ పునఃపునః
ఈ విధంగా, ప్రేమలో మునిగిపోయి, ఆమె మళ్లీ మళ్లీ విలపించింది.
మేఖలాజినకౌపీనదణ్డకాష్ఠోపజీవనమ్
మెఖల, మృగచర్మం, కౌపీనము, దండం, కట్టె వీటితో జీవనం సాగించింది.
ఉదయాదిత్యసంకాశం విభావసుసమద్యుతిమ్
ఉదయించు సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తూ, అగ్నిలా మెరిసే వాడిని ఆమె చేరింది.
వినయేనోపసంయమ్య ప్రణిపత్యాభివాద్య చ
వినయంతో సమీపించి, భూమికి నమస్కరించి, గౌరవంగా వందనం చేసింది.
భగవన్కాశిరాజస్య సుతాహమతివల్లభా
భగవన్, నేను కాశిరాజు కుమార్తె, అతిగా ప్రియమైనవాడిని.