తతోంఽతరిక్షగైర్దేవి కృతం నామ వరాననే అద్యప్రభృతి విఖ్యాతో దేవోఽయం పృథుకేశ్వరః
అమ్మా! ఆకాశంలో సంచరించే దేవతలు ఈ లింగానికి పృథుకేశ్వరుడు అనే పేరు పెట్టారు. ఈ రోజు నుండి ఈ దేవుడు పృథుకేశ్వరుడిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు.
యే చ ద్రక్ష్యంతి దేవేశం పృథుకేశ్వరమీశ్వరమ్
ఎవరైనా ఈ దేవతల దేవుడైన పృథుకేశ్వరుడిని దర్శిస్తే—
అజ్ఞానాజ్జ్ఞానతో వాపి యత్పాపం జాయతే నృణామ్
మనుషులకు తెలియక లేదా తెలిసి చేసిన ఏ పాపమైనా—
వాచికం మానసం వాపి కాయికం గుహ్యసంభవమ్ తత్సర్వం యాస్యతి క్షిప్రం పుథుకేశ్వరదర్శనాత్ ।। 5.2.49.
మాటతో, మనసుతో, శరీరంతో, లేదా రహస్యంగా చేసిన అన్ని పాపాలు పృథుకేశ్వరుని దర్శనంతో త్వరగా తొలగిపోతాయి.
పూజయిష్యంతి యే భక్త్యా దేవం వై పృధుకేశ్వరమ్
ఎవరైనా భక్తితో పృథుకేశ్వరుడిని పూజిస్తే—
భుక్త్వా రాజ్యం మనుష్యాణాం దేవానాం చ మహీతలే
వారు భూమిపై మనుషులకూ, దేవతలకూ రాజ్యాన్ని అనుభవించి—
ఇత్యుక్త్వా దేవసంఘైశ్చ పూజితః పృథుకేశ్వరః
ఇలా చెప్పి, పృథుకేశ్వరుడు దేవతల సమూహాలచే పూజించబడ్డాడు.
ఏష తే కథితో దేవి ప్రభావః పాపనాశనః
అమ్మా! పాపాలను నశింపజేసే పృథుకేశ్వరుని మహిమను నీకు వివరించాను.
ఇతి శ్రీస్కాందే మహాపురాణ ఏకాశీతిసాహస్ర్యాం సహితాయాం పఞ్చమ ఆవంత్యఖణ్డే చతురశీతిలింగమాహాత్మ్యే పృథుకేశ్వరమాహాత్మ్యవర్ణనంనామైకోనపంచాశత్తమోఽధ్యాయః
ఇలా, శ్రీ స్కాంద మహాపురాణంలో, ఐదవ అవంత్య ఖండంలో, నలభై నాలుగు లింగాల మహిమలో, పృథుకేశ్వరుని గొప్పతనాన్ని వివరించే యాభై ఒకటవ అధ్యాయం ముగిసింది.
యస్య దర్శనమాత్రేణ గ్రహబాధా న జాయతే
దేవుడిని కేవలం దర్శించడానికే గ్రహబాధలు కలుగవు.
సంజ్ఞానామ రవేర్భార్యా సా సుతా విశ్వకర్మణః ఛాయామయీ చాత్మనస్తు నిర్మితా తరసా తయా
ఆమె పేరు సంజ్ఞ. ఆమె సూర్యుని భార్య, విశ్వకర్మ కుమార్తె. తన శక్తితో తన ఆత్మస్వరూపం నుండి ఆమెను సృష్టించాడు.
సా ప్రోక్తా సాదరేణైవ స్థీయతాం సూర్యసంనిధౌ
ఆమెను గౌరవంతో సూర్యుని సమీపంలో ఉండమని చెప్పారు.
ఇత్యుక్త్వా సా తదా సంజ్ఞా జగామ భవనం పితుః జనయామాస తనయం నామతో యః శనైశ్చరః
అలా చెప్పి, ఆ సంజ్ఞా తాను మళ్లీ స్పృహ పొందింది. తండ్రి ఇంటికి వెళ్లి, అక్కడ ఒక కుమారుడిని ప్రసవించింది. ఆ బిడ్డకు 'శనైశ్చరుడు' అని పేరు పెట్టారు.
తస్మిఞ్జాతే భయం జగ్ముః సదేవాసురమానుషాః
అతడు పుట్టిన వెంటనే దేవతలు, రాక్షసులు, మనుష్యులందరిలోనూ భయం కలిగింది.
ఇన్ద్రోఽపి భయసంత్రస్తో బ్రహ్మాణం శరణం గతః
ఇంద్రుడికూడా భయంతో వణికిపోయి, బ్రహ్మదేవుడి ఆశ్రయానికి వెళ్లాడు.
భిన్నం తు రోహిణీచక్రం వ్యాప్తం నక్షత్రమండలమ్
రోహిణీ నక్షత్ర మండలం చీలిపోయింది, ఆకాశంలోని నక్షత్రాలు అంతటా వ్యాపించాయి.
వాసవస్య వచః శ్రుత్వా బ్రహ్మా లోకపితామహః
వాసవుని మాటలు విని, లోకపితామహుడైన బ్రహ్మదేవుడు స్పందించాడు.
మర్యాదా క్రియతాం భానో వార్యతాం పుత్ర ఔరసః
భాను కోసం కొన్ని పరిమితులు పెట్టాలి; నీ కుమారుడిని అదుపులో పెట్టు.
బ్రహ్మణో వచనం శ్రుత్వా రవిణా ప్రోక్తమీదృశః 5.2.50.
బ్రహ్మదేవుని మాటలు విన్న రవిచంద్రుడు ఇలా అన్నాడు.
పశ్య మే చరణౌ దగ్ధౌ దృష్టిమాత్రేణ లీలయా
నీవు చూడు, అతడు కేవలం ఒక చూపుతో నా కాళ్లు కాల్చేశాడు.
సూర్యస్య వచనం శ్రుత్వా హరిః ప్రాప్తస్తు తత్క్షణాత్
సూర్యుని మాటలు విన్న హరిదేవుడు వెంటనే అక్కడికి వచ్చాడు.
గమ్యతాం తత్ర యత్రాస్తే దేవదేవో మహేశ్వరః
నీవు అక్కడకు వెళ్ళు, అక్కడ దేవతల దేవుడైన మహేశ్వరుడు ఉన్నాడు.
వృత్తాంతః కథితః సర్వో రవిపుత్రస్య పార్వతి
రవిపుత్రుడి గురించి జరిగిన సంగతులన్నీ పార్వతీదేవికి వివరించబడ్డాయి.
అధోదృష్టిర్మయా దృష్టో వక్రాంగో రూపతోఽసితః
అతడిని నేను చూసినప్పుడు, అతని చూపు క్రిందికి వంగి ఉంది, రూపం వంకరగా, రంగు నల్లగా ఉంది.
కిమర్థం వై స్మృతో దేవ దేహ్యాజాం మమ శంకర
దేవా! నన్ను ఎందుకు గుర్తు చేసావు? శంకరా, నాకు జన్మ ప్రసాదించు.
ఇత్యుక్తోఽహం తదా తేన రవిపుత్రేణ పార్వతి
పార్వతీదేవి! అప్పట్లో ఆ రవిపుత్రుడు నన్ను ఇలా అడిగాడు.
తేనోక్తం దేహి మే స్థానం పానమాహారమేవ చ
అతడు అన్నాడు: 'నాకు ఒక స్థలం ఇవ్వు, తినడానికి, తాగడానికి కూడా ఇవ్వు.'
మేషాదిరాశిసంస్థః సంస్త్రింశన్మాసాన్ప్రపీడయ
మేషాది రాశుల్లో ఉండి, ముప్పై నెలలు బాధించు.
అష్టమశ్చ చతుర్థశ్చ ద్వితీయో జన్మసంస్థితః 5.2.50.
ఎనిమిదవది, నాలుగవది, రెండవది — ఇవే జన్మస్థానాలు.
ఏకాదశో వా షష్ఠో వా తృతీయ స్థానగోథవా
పదకొండవది లేదా ఆరవది, లేక మూడవది — ఇవే నివాసస్థానాలు.