వేదేషు మమ మాహాత్మ్యం విశ్వాధికతయా శ్రుతమ్
వేదాలలో నా గొప్పతనం అన్నిటికన్నా మించి ఉందని వినిపిస్తుంది.
సర్వోపి జంతురాత్మానమధికం మన్యతే భృశమ్
ప్రతి జీవి తనను తానే అత్యుత్తమంగా భావిస్తాడు.
యద్యహం క్వాపి భువనే దాస్యామి మితిమాత్మనః 1.3.1.1.
ఈ భువనంలో ఎక్కడైనా నేను నాకే హద్దు పెట్టుకుంటే—
ఇతి నిశ్చిత్య మనసా స్వయమేవ సదాశివః
అలా మనసులో నిర్ణయించుకుని, సదాశివుడు తానే—
అతీత్య సకలాఁల్లోకాన్సర్వతోఽగ్నిరివ జ్వలన్
అన్ని లోకాలను దాటి, అన్ని వైపులా అగ్నిలా జ్వలిస్తూ—
అనాద్యంతతయా చాథ దృగార్తౌ సంవ్యతిష్ఠతామ్
ఆదియంతం లేకుండా, పరస్పర పోటీలో ఉన్న వారిద్దరి మధ్య నిలిచాడు.
ఆవయోః పురతో జాతా వాణీ చాప్యశరీరిణీ
మనిద్దరి ముందుగా, శరీరం లేని ఒక వాణి వినిపించింది.
యువయోర్బలవైషమ్యం శివ ఏవ వివేక్ష్యతే
మీ ఇద్దరి బలంలో తేడా ఏదైనా ఉందో శివుడే తెలుసుకుంటాడు.
ఆద్యంతయోర్యది యువామీక్షిషాథాం బలాధికౌ
మీరిద్దరూ బలంలో ఎవరు ఎక్కువవారో మొదటి నుంచి చివరి వరకు చూడాలనుకుంటే—
అహం విష్ణుశ్చ గతిమాన్విచేతుం తద్వ్యవస్థితౌ
నేను, విష్ణువు ఇద్దరం కూడా దాన్ని తెలుసుకోవాలని స్థిరంగా నిలిచాం.
ఆలోకితుం వ్యవసితావావామాద్యంతభాగతః
ఆ వెలుగు స్తంభానికి మొదటి చివరలు చూడాలని మనిద్దరం సంకల్పించాం.
తథైవావాం సముద్యుక్తౌ పరిచ్ఛేత్తుం చ తన్మహః
అదే విధంగా, ఆ మహా వెలుగు స్తంభాన్ని కొలవాలని మనిద్దరం ప్రయత్నించాం.
తన్మూలవిచయాఽయాచ్చ భూమిగర్భం వ్యదారయత్ 1.3.1.1.
దాని మూలాన్ని వెతికేందుకు భూమి గర్భాన్ని చీల్చాడు.
దిదృక్షుస్తచ్ఛిరోభాగం వియదూర్ధ్వమగాహిషమ్
దాని పైభాగాన్ని చూడాలని ఆశించి, నేను ఆకాశంలోకి పైకి వెళ్లిపోయాను.
ఆవిర్భూతమివాధస్తాదగ్నిస్తంభమవైక్షత
కింద కనిపించిన అగ్ని, ఆ స్తంభాన్ని చూశాడు.
అపశ్యన్నాదిమక్షయ్యమార్తరూపః స విహ్వలః
ఆది లేని, నశించని స్తంభాన్ని చూసి, బాధతో అయోమయంగా మారిపోయాడు.
శ్రమాతురస్తృషాక్రాంతో నో యాతుమశకద్ధరిః
బాగా అలసిపోయి దాహంతో బాధపడుతూ హరి ముందుకు వెళ్లలేకపోయాడు.
విహంతుమపి విశ్రాంతో విషసాద రమాపతిః
విశ్రాంతి తీసుకున్నప్పటికీ లక్ష్మీదేవి భర్త అలసటతో యుద్ధం చేయలేకపోయాడు.
గలితశ్రీః క్రియాశ్రాంతః శరణ్యం శివమాశ్రయన్ ।। ధిఙ్మమేదం మహన్మౌగ్ధ్యమహంకారసముద్భవమ్
వైభవం పోయి, శ్రమతో అలసిపోయి, నేను శరణ్యుడైన శివుని ఆశ్రయించాను. నా అహంకారంతో వచ్చిన ఈ పెద్ద మూర్ఖత్వానికి నాకే నింద.
అయం హి సర్వవేదానాం దేవానాం జగతామపి
అతనే అన్ని వేదాలకు, దేవతలకు, లోకాలకు కూడా శరణ్యుడు.
యన్మయాన్వేష్టుమారబ్ధం శివం పశువపుర్ధృతా
నేను వెతకడానికి ప్రయత్నించిన ఆ శివుడు, పశువుల రూపంలో ఉన్నాడు.
పునరేవేదృశీ లబ్ధా మతిర్మే స్వాత్మబోధినా 1.3.1.1.
ఇప్పుడు నా స్వంత జ్ఞానోదయంతో, నాకు మళ్లీ ఈ బుద్ధి వచ్చింది.
తస్య సద్యో భవేజ్జ్ఞానమనహంకారమాత్మజమ్
అతనికి, అహంకారం లేని, ఆత్మలో నుండే జ్ఞానం వెంటనే కలుగుతుంది.
నివేదయామి చాత్మానం శరణం యామి శంకరమ్
నేను నా మనసును సమర్పించి, శంకరుని శరణు వెతుకుతున్నాను.
సత్ప్రసాదాద్భూతపతేః పునరేవోద్ధుతః క్షితౌ
భూతపతియైన పరమేశ్వరుని నిజమైన కృపవల్ల, నేను మళ్లీ భూమిపై లేచాను.
ఆఘూర్ణమాననయనః శ్లథపక్షః శ్రమం గతః
తల తిరుగుతూ, కళ్లూ నిలవక, రెక్కలు బలహీనమై, అతడు అలసటతో కుంగిపోయాడు.
తేజఃస్తమ్భం స్థూలలింగాభం శైవం తేజః సురార్చితమ్
దేవతలు పూజించే, లింగంలా పెద్దదైన శైవ తేజస్సుతో కూడిన ప్రకాశస్తంభాన్ని అతడు చూశాడు.
నిత్యాం శంభోః పరాం కోటిం దిదృక్షుం మాం కృతోద్యమమ్
శంభుని ఆ పరమ పరిమితిని చూడాలని ఆశించి, నేను అన్ని ప్రయత్నాలు చేశాను.
ఆసన్నదేహపాతోఽపి నాహంకారోఽస్య వై గతః
శరీరం పడిపోవడానికి దగ్గరైనా, అతని అహంకారం పోనలేదు.
అపారతేజసి వ్యర్థో విమోహోఽయం భవిష్యతి
ఆ తేజస్సు అందని స్థాయిలో ఉన్నప్పుడు, ఈ మాయ వృథా అవుతుంది.