அத தாம் விநதாமாஹ கத்ரூஃ குடிலமாநஸா
பின்னர் வஞ்சகமான மனம் கொண்ட கத்ரூ, வினதையை நோக்கி பேசினாள்.
தஸ்யாஸ்து ஸா பவேத்தாஸீ பராஜீயேத யா யயா
யார் தோற்கிறார்களோ, அவர்கள் வெற்றி பெற்றவருக்கு அடிமையாக வேண்டும்.
இத்யந்யோந்யம் பணீக்ரு'த்ய ஸர்பிண்யபி பதத்த்ரிணீ
இவ்வாறு ஒருவருக்கொருவர் பந்தயம் வைத்து, பாம்புகளும் இறக்கைகளுள்ளவர்களும் ஒப்பந்தம் செய்தனர்.
கதாகம்தவ்யமிதி ச சக்ராதே தே கமாவதிம்
எப்போது செல்ல வேண்டும் என்று கூறி அவர்கள் புறப்படும் நேரத்தை நிர்ணயித்தனர்.
விநதாயாம் கதாயாம் து கத்ரூராஹூய சாம்கஜாந்
வினதா சென்றபின், கத்ரூ தன் பிள்ளைகளை அழைத்தாள்.
துரம்கமுச்சைஃஶ்ரவஸம் ப்ரோத்பூதம் க்ஷீரநீரதேஃ
பால்கடலில் இருந்து உச்சைஷ்ரவஸ் என்ற குதிரை தோன்றியது.
கார்யகாரணரூபஸ்ய ஸாத்ரு'ஶ்யமதிகச்சதி
காரணமும் விளைவும் போன்ற உருவத்தை அவன் அடைகிறான்.
தஸ்ய வாலதிமத்யாஸ்ய க்ரு'ஷ்ணகும்தலதாம் கதாஃ
அவனுடைய வால் நடுவில் உள்ள முடிகள் கருப்பு சுருளாக மாறின.
இதி ஶ்ருத்வா வசோ மாதுஃ காத்ரவேயாஃ பரஸ்பரம்
அம்மாவின் வார்த்தைகளை கேட்டதும், காத்ருவுவின் பிள்ளைகள் ஒருவருடன் ஒருவர் பேசினர்.
ப்ராப்தாஃ ப்ரஹ்ரு'ஷ்டா ம்ரு'ஷ்டாந்நம் தாஸ்யத்யத்ய ப்ரஸூரிதி ।। 4.1.50.
இன்று நம் அம்மா நமக்கு ருசிகரமான உணவு தருவாள் என்று நினைத்து அவர்கள் மகிழ்ந்தார்கள்.
ம்ரு'ஷ்டம் திஷ்டது தத்தூரம் விஷாதப்யதிகம் கடு
அந்த ருசிகரமான உணவு எங்கோ தூரத்தில் இருக்கட்டும்; அது விஷத்தைவிட அதிகமாக கசப்பாக உள்ளது.
வயம் ந யாமோ யத்பாவ்யம் ததஸ்மாகம் பவத்விஹ
நாம் செல்லமாட்டோம்; எங்களுக்கு எது விதிப்பட்டதோ அது இங்கேயே நிகழட்டும்.
அகர்ணாஃ கூரஹ்ரு'தயாஃ பிதரௌ வ்ரீடயம்தி தே
காது கேளாதவர்களும் கடினமான மனம் கொண்டவர்களும், நீங்கள் உங்கள் பெற்றோர்களை வெட்கப்பட வைக்கிறீர்கள்.
பித்ரோர்கிரம் நிராக்ரு'த்ய யே திஷ்டேயுஃ ஸுதுர்மதாஃ
பெற்றோரின் வார்த்தைகளை ஏற்காமல், தன்னிச்சையாக நடக்கும் அவர்கள் மிகுந்த அகந்தையுடையவர்கள்.
தேஷாம் வசநமாகர்ண்ய நயாம இதி ஸோரகீ
அவர்களின் பேச்சைக் கேட்டதும், அவள் கோபத்துடன் 'நாம் போகலாம்' என்று சொன்னாள்.
தார்க்ஷ்யஸ்ய பக்ஷ்யா பவத யூயம் மத்வாக்யலம்கநாத்
என் கட்டளையை மீறியதால், நீங்கள் தார்க்ஷ்யனுக்கு உணவாகி விடுவீர்கள்.
இதி ஶாபாநலாத்பீதைஃ கைஶ்சித்பாதாலமாஶ்ரிதம்
அவளுடைய சாபத்தின் தீயை பார்த்து பயந்த சிலர் பாதாளத்தில் அடைக்கலம் அடைந்தார்கள்.
தே புச்சமௌச்சைஃஶ்ரவஸமதிகம்ய மஹாதியஃ
அவர்கள் பெரிய அறிவுடையவர்கள்; உச்சைஶ்ரவஸின் வாலில் சென்றடைந்தார்கள்.
தத்க்ஷ்வேடாநல தூமௌகைஃ பூத்காரபரநிஃஸ்ரு'தைஃ
அவர்கள் பிசிறும், நெருப்பும், புகைமூட்டும், வலிமையான ஊதலால் வெளியே வந்தது.
விநதாப்ரு'ஷ்டமாருஹ்ய கத்ரூஃ ஸ்நேஹவஶாத்ததஃ 4.1.50.
பின்னர், பாசத்தால், காத்ரூ வினதையின் முதுகில் ஏறினாள்.
திக்மரஶ்மிப்ரபாவேண வ்யாகுலீபூதமாநஸா
மிகும் கூரிய கதிர்களின் ஒளியால் அவளது மனம் கலங்கியது.
உஷ்ணகோருஷ்ணகோபிர்மே தாப்யதே நிதராம் தநுஃ
சூரியனின் கடும் வெப்ப கதிர்களால் என் உடல் மிகவும் சுடப்படுகிறது.
ஸ்வரூபேண பதம்கீ த்வம் பதம்கோஸௌ ஸஹஸ்ரகுஃ
உன் இயல்பே பறவை; அவனும், ஸஹஸ்ரகு, பறவையே.
வியத்ஸரஸி ஹம்ஸோயம் பவதீ ஹம்ஸகாமிநீ
வானில் உள்ள ஏரியில், இவன் ஒரு அன்னப்பறவை; நீ அன்னத்தைப் பின்பற்றுபவள்.
ககீமுத்கீயமாநாம் கே புநரூசே பிலேஶயா
வானில் அந்தப் பறவைப் புகழப்பட்டுக் கொண்டிருக்க, குகையில் இருந்தவள் மீண்டும் பேசினாள்.
விநதே விநதாம் மாம் த்வம் கிம் நாவஸி பதத்த்ரிணீ
விநதையே, நான் உன் சகோதரி பறவை அல்லவா? இறக்கைகள் உடையவளே, என்னை நீ ஏன் காப்பாற்றவில்லை?
யாவஜ்ஜீவமஹம் பூயாம் த்வத்பாதோதகபாயிநீ
நான் உயிரோடு இருக்கும் வரை, எப்போதும் உன் பாதம் துவைந்த நீரைப் பருகவேண்டும் என ஆசைப்படுகிறேன்.
மூர்ச்சாம் கதவதீ பக்ஷபுடௌ த்ரு'த்வா பிடோரகீ
அந்த பாம்பு-பறவை சுயநினைவு இழந்தவளாக, இரு இறக்கைகளுக்கிடையில் பிடிக்கப்பட்டாள்.
ககோல்கேதி யதுக்தா கீஃ கத்ர்வா ஸம்ப்ராதசேதஸா
'ககோல்க' என்று அந்தக் கதிரு பதற்றமடைந்த மனதுடன் சொன்னாள்.
மநாகதிக்மதாம் ப்ராப்தே கே ப்ரயாதி விவஸ்வதி 4.1.50.
மனம் கூர்மையடைந்தபோது, அது வானில் சூரியனை நோக்கி செல்கிறது.