इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां पञ्चम आवंत्यखण्डेऽवन्तीक्षेत्र माहात्म्ये विशालाभिधानकथनंनाम सप्तचत्वारिंशोऽध्यायः
मया व्यासमुखात्प्राप्ता कल्पभेदे कथा शुभा
गुह्याद्गुह्यतरा श्रेष्ठा न देया यस्य कस्यचित्
एषा पुण्यतमा व्यास कथा पापहरा परा
प्रमाणं कल्पपर्यंतं ब्रह्मणः परमेष्ठिनः
यावत्संख्या परिमिता तावती शृणु सत्तम
तामुपादाय गणनां शृणु संख्या द्विजोत्तम
त्रिंशत्कला मुहूर्तस्तु त्रिंशता तैर्मनीषिणः
रविर्गतिविशेषेण सन्ध्यायां याति नित्यशः
पक्षौ मासा ऋतुश्चाब्दमयने च प्रकीर्तिते
यावत्संख्या समाख्याता आयुरंतश्च तादृशः 5.1.48.
पक्षौ द्वौ तौ कृतौ मासौ मासौ द्वावृतुरुच्यते
दक्षिणं चोत्तरं चैव संख्यातत्त्वविशारदैः
पितॄणां तदहोरात्रमिति कालविदो विदुः
कृष्णपक्षे त्विह श्राद्धं पितॄणां वर्तते द्विज
देवानां तदहोरात्रं दिवा चैवोत्तरायणम्
दिव्यमब्दं शतगुणं दिव्यमब्दसहस्रकम्
अहोरात्रं दशगुणं मानवः पक्ष उच्यते
ऋतुर्मनूनां संप्रोक्तः प्राज्ञैस्तत्त्वार्थदर्शिभिः
चत्वार्येव सहस्राणि वर्षाणां तु कृतं युगम्
त्रीणि वर्षसहस्राणि त्रेता तत्परिमाणतः 5.1.48.
तथा वर्षसहस्रे द्वे द्वापरं परिकीर्तितम् ।। तस्य च द्विशती संध्या संध्यांशश्च तथा। परः
कलिर्वर्षसहस्रं तु संख्या चोक्ता मनीषिभिः
( ४८०० कृतं, ३६०० त्रेता, २४०० द्वापरम्, १२०० कलिः) एषा द्वादशसाहस्री युगसंख्या प्रकीर्तिता
ससर्ज स पुनस्तात जगत्सर्वमिदं ततः
युगं तदेकसप्तत्या गुणितं द्विजसत्तम
अयनं चापि तत्प्रोक्तं द्वेऽयने दक्षिणोत्तरे
ततोऽपरो मनुः कालमेतावन्तं भवेत्पुनः
तदैव चायनं प्रोक्तं मुनिना तत्त्वदर्शिना
सहस्रयुगपर्यंतं सा निशा प्रोच्यते बुधैः