एवं तस्य नरेंद्रस्य सार्धं तेन महात्मना। अतिक्रांतो महान्कालो भ्रममाणस्य भूतले॥६.४.
मुच्यते न च पापेन चंडालत्वेन स द्विजाः। एवंविधेषु तीर्थेषु स्नातोपि च पृथक्पृथक्॥६.४.
ततः क्रमात्समायातः सोऽर्बुदं पर्वतं प्रति। तत्रारुह्य समालोक्य पापघ्नमचलेश्वरम्॥६.४.
यावदायतनात्तस्मान्निर्गच्छति मुनीश्वरः। तावत्तेनेक्षितो नाममार्कंडो मुनिसत्तमः॥६.४.
सोऽपि दृष्ट्वा जगन्मित्रं विश्वामित्रं मुनीश्वरम्। प्रोवाचाथ कुतः प्राप्तः सांप्रतं त्वं मुनीश्वर॥६.४.
कोऽयं तवानुगो रौद्रो दृश्यते चांत्यजाकृतिः। एतत्सर्वं समाचक्ष्व पृच्छतो मम सन्मुने॥६.४.
विश्वामित्र उवाच। एष पार्थिवशार्दूलस्त्रिशंकुरिति विश्रुतः। वसिष्ठस्य सुतैर्नीतश्चंडालत्वं प्रकोपतः॥६.४.
मया चास्य प्रतिज्ञातं सप्तद्वीपवतीं महीम्। प्रभ्रमिष्याम्यहं यावन्मेध्यत्वं त्वमुपेष्यसि॥६.४.
भ्रांतोऽहं भूतले यानि तीर्थान्यायतनानि च। नचैष मेध्यतां प्राप्तः परिश्रांतोस्मि सांप्रतम्॥६.४.
तस्मात्सर्वां महीं त्यक्त्वा लज्जया परया युतः। द्वीपान्महार्णवांस्त्यक्त्वा संप्रयास्याम्यतः परम्॥६.४.
मा वसिष्ठस्य पुत्राणामुपहासपदं गतः। प्रतिज्ञारहितो विप्र सत्यमेद्ब्रवीम्यहम्॥६.४.
श्रीमार्कंडेय उवाच। यद्येवं मुनिशार्दूल कुरुष्व वचनं मम। सप्तद्वीपवतीं पृथ्वीं मा त्यक्त्वा कुत्रचिद्व्रज॥६.४.
एतस्मात्पर्वतात्क्षेत्रं हाटकेश्वरसंज्ञितम्। अस्ति नैर्ऋतदिग्भागे देशे चानर्तसंज्ञके॥६.४.
तत्राद्यं स्थापितं लिंगं हाटकेन सुरोत्तमैः। यत्तत्संकीर्त्यते लोके पाताले हाटकेश्वरम्॥६.४.
पातालजाह्नवीतोयं यत्रैवास्ति द्विजोत्तम। उद्धृते शंभुना लिंगे विनिष्क्रांतं रसातलात्॥६.४.
तत्र प्रविश्य यत्नेन पातालं वसुधाधिपः। करोतु जाह्नवीतोये स्नानं श्रद्धासमन्वितः॥६.४.
पश्चात्पश्यतु तल्लिंगं हाटकेश्वरसंज्ञितम्। भविष्यति ततः शुद्धश्चंडालत्वविवर्जितः॥६.४.
त्वमपि प्राप्स्यसि श्रेयः परं हृदयसंस्थितम्। ततोन्यदपि यत्किंचित्तत्रैव तपसि स्थितः॥६.४.
सूत उवाच। तस्य तद्वचनं श्रुत्वा विश्वामित्रो मुनीश्वरः। त्रिशंकुना समायुक्तो गतस्तत्र द्रुतं ततः॥६.४.
पाताले देवमार्गेण प्रविश्य नृपसत्तमम्। त्रिशंकुं स्नापयामास विधिदृष्टेन कर्मणा॥६.४.
स्नातमात्रोथ राजा स हाटकेश्वदर्शनात्। चंडालत्वेन निर्मुक्तो बभूवार्कसमद्युतिः॥६.४.
ततस्तं स मुनिः प्राह प्रणतं गतकल्मषम्। दिष्ट्या मुक्तोसि राजेंद्र चंडालत्वेन सांप्रतम्॥६.४.
दिष्ट्या प्राप्तः परं तेजो दिष्ट्या प्राप्तः परं तपः। तस्माद्यजस्व सत्रेण विधिवद्दक्षिणावता॥६.४.
येन संप्राप्स्यसे सिद्धिं नित्यं या हृदये स्थिता। त्वत्कृते प्रार्थयिष्यामि स्वयं गत्वा पितामहम्॥६.४.
मखांशं सर्वदेवाद्यो येन गृह्णाति ते मखे। तस्मादत्रैव संभारान्सर्वान्यज्ञसमुद्भवान्। आनय ब्रह्मलोकाच्च यावदागमनं मम॥६.४.
बाढमित्येव सोऽप्याह स मुनिः संशितव्रतः। पितामहमुपागम्य प्रणिपत्याब्रवीद्वचः॥६.४.
याजयिष्याम्यहं भूपं त्रिशंकुं प्रपितामह। मानुषेण शरीरेण येन गच्छति ते पदम्॥६.४.
तस्मादागच्छ तत्र त्वं यज्ञवाटं पितामह। सर्वैः सुरगणैः सार्धं शिवविष्णुपुरःसरैः॥६.४.
प्रगृहाण स्वहस्तेन यज्ञभागं यथोचितम्। सशरीरो दिवं याति येनासौ त्वत्प्रसादतः॥६.४.
ब्रह्मोवाच। न यज्ञकर्मणा स्वर्गःस्वेन कायेन लभ्यते। मुक्त्वा देहांतरं ब्रह्मंस्तस्मान्मैवं वदस्व माम्॥६.४.