न्यायेनागतया वृत्त्या भिक्षया वार्तयापि च
चांद्रायणादीनि पुनस्तपांसि विहितानि च
स्वाध्यायस्तु जपः प्रोक्तः प्रणवाभ्यसनादिकः
एवं संसाध्य नियमान्संयमांश्च विचक्षणः
यतोऽशुचिशरीरस्य वायुकोपो महान्भवेत्
तस्माद्विचक्षणः शुद्धं कृत्वा देहं यतेत्परम्
प्राणापाननिरोधश्च प्राणायामः प्रकीर्तितः
लघुर्द्वादशमात्रस्तु मात्रा निमिष उन्मिषः 1.2.55.
प्रथमेन जयेत्स्वेदं मध्यमेन तु वेपथुम्
पद्माख्यमासनं कृत्वा रेचकं पूरकं तथा
प्राणानामुपसंरोधात्प्राणायाम इति स्मृतः
तथेंद्रियवृतो दोषः प्राणायामेन दह्यते
प्राणायामेन योगज्ञस्तस्मात्प्राणं सदा यमेत्
शांतिः प्रशान्तिर्दीप्तिश्च प्रसादश्च यथाक्रमम्
वासनाशांतिरित्याख्यः प्रथमो जायते गुणः
तपसां च यदा प्राप्तिः सा शांतिरिति चोच्यते
प्रसाद इति स प्रोक्तः प्राप्यमेवं चतुष्टयम्
मृदुत्वं सेव्यमानास्तु सिंहशार्दूलकुंजराः 1.2.55.
प्राणायामस्त्वयं प्रोक्तः प्रत्याहारं ततः शृणु
प्रत्याहारं विनिर्दिष्टतस्य संयमनं हि यत्
यथा तोयार्थिनस्तोयं पत्रनालादिभिः शनैः
प्राग्नाभ्यां हृदये वायुरथ तालौ भ्रुवोंऽतरे
आकुंचनेनैव मूर्द्धमुन्नीय पवनं शनैः
प्राणायामा दश द्वौ च धारणैषा प्रकीर्त्यते
धारणास्थस्य यद्ध्येयं तस्य त्वं शृणु लक्षणम्
केचिच्छिवं हरिं केचित्केचित्सूर्यं विधिं परे
तत्र यो यच्च ध्यायेत स च तत्र प्रलीयते
पद्मासनस्थं तं गौरं बीजपूरकरं स्थितम् 1.2.55.
ध्येयमेतत्तव प्रोक्तं तस्माद्ध्यानं समाचरेत्
न पृथग्जायते ध्येयाद्धारणां यः समास्थितः