यत्किंचित्कुरुते पुण्यं धात्रीछायासु मानवः
अत्रैवोदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम्
अयोध्यानगरे कश्चिद्वैश्यश्चासीद्विजोत्तम 2.4.12.
भिक्षया चोदराग्निं स शमयामास नारद
भिक्षाप्तचणकान्गृह्य धात्रीछायामगात्किल
केचिदुर्वरितास्तेपु चणकास्तत्र नारद
तेन पुण्यप्रभावेन राजाऽऽसीद्धनिकः क्षितौ
धात्रीवने मुनिश्रेष्ठ सर्वकामार्थसिद्धये यः शृणोति स पापेभ्यो मुच्यते द्विजसूनुवत्
नारद उवाच कोऽभूद्द्विजसुतो ब्रह्मन्किं पापं कृतवान्पुरा
देवशर्मेति विख्यातो वेदवेदांगपारगः
इदानीं कार्तिको मासो वर्तते हरिवल्लभः
तुलसीपुष्पसहितां कुरुपूजां हरेः सुत 2.4.12.
एवं पितुर्वचः श्रुत्वा पुत्रः क्रोधसमन्वितः
इति पुत्रवचः श्रुत्वा सक्रोधः प्राह तं सुतम्
मूषको भव दुर्बुद्धे वने वृक्षस्य कोटरे
दुर्योनेर्मम मुक्तिः स्यात्कथं तद्वद मे गुरो
यदोर्ज्जव्रतजं पुण्यं शृणोषि हरिवल्लभम्
स पित्रा चैवमुक्तस्तु तत्क्षणान्मूषकोऽभवत्
एकदा कार्तिके मासि विश्वामित्रः सशिष्यकः
कथयामास माहात्म्यं शिष्येभ्यश्चोर्ज्जसंभवम्
दृष्ट्वा ऋषिगणान्हंतुं कृतेच्छः प्राणिघातकः
अथोवाच द्विजान्नत्वा भवद्भिः क्रियतेऽत्र किम् 2.4.12.
विश्वामित्र उवाच सर्वेषामेव मासानां कार्तिकः श्रेष्ठ उच्यते
कार्तिके मासि यः कुर्यात्स्नानं दानं च पूजनम्
व्याधप्रयुक्तमाकर्ण्य धर्मं च ऋषिणा द्विजः
विश्वामित्रं प्रणम्याथ स्ववृत्तांतं निवेद्य च
विस्मितो गाधिपुत्रस्तु व्याधश्चैव विशेषतः
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन कार्तिके केशवाऽग्रतः
मूषकोऽपि च दुर्योनेर्मुक्त ऊर्जकथाश्रुतेः
धात्रीछायां समाश्रित्य वनभोजनमाचरेत् कृत्वा कर्माणि नित्यानि माधवं पूजयेत्ततः