देव्याः प्रति भगवानुवाच— एषा शक्तिर्यया ते निगदिता, या पापनाशिनी भवति। या च स्वर्गदायिनी देवता, पापान्यपि महान्ति नाशयति, तस्यां ते कथां शृणु। पूर्वं वैवस्वते कल्पे वाराहे काले, अहं कदाचित् कानने महति काले रममाणः, परमसुन्दर्यां तस्यां वनभूमौ, तव सुतः कः स्यादिति चिन्तयन्ती त्वया सहासम्। तत्रैवातिदारुणं शब्दं श्रुत्वा मया पृष्टं— किमिदं? तत्र गणेभ्यः क्रीडन्ति गणेन्द्राः, तेषां मध्ये वीरकाख्यो गणेन्द्रः कुसुमैः क्रीडार्थं ताड्यते, पुष्पराशिभिर्नित्यं पूज्यते च। अनेकेषु गुणेषु विशिष्टः स, शतशः गणेन्द्रैः पूज्यते। तव तु सुतस्य पद्ममुखं पुण्यैः विना द्रष्टुं न शक्यते। कदा तादृशं सुतं पश्येयमिति मया चिन्तितम्, स च हरषदायकः सुतः कदा भविष्यति? तदा प्रोक्तम्— 'पार्वति! एष एव वीरकः सुतरूपेण त्वयि समर्पितः।' एष एव तव लोचनानन्ददः सुतः। मम वचनं श्रुत्वा, त्वया विजयाख्या देवी प्रेषिता। सा विजयां तं गणेन्द्रमुपगम्य पप्रच्छ— 'कस्मात् त्वं गणेन्द्राणां मध्ये नृत्यगीतादिषु प्रमत्त इव मग्नोऽसि?' इति। एवं तया उक्तः, स पुष्पैः भूषितः, भीत्या कम्पमानः, तदा वीरकं दृष्ट्वा स पुष्पालङ्कृतः सन् भीतिमान् बभूव। तं त्वं सस्नेहं आहूय— 'आगच्छ, आगच्छ! साक्षात् देवदत्तः मम सुतः त्वं जातः, वीरकः असि।' इति। ततः तस्य शिरसि गन्धं घ्राणयित्वा, सस्नेहं तस्याङ्गानि परिष्वज्य, स्वैः दिव्याभरणैः तं भूषयामास। मनोहरैः, वर्णैः, दिव्यपत्रैः, मन्त्रसम्भूतैः, शुद्धैः, दीप्तिमद्भिश्च पत्रैः तं शोभयामास। ततः शिरसि पुष्पमालां स्थाप्य, दीप्तगोरचनाङ्कैः पत्रैश्च सुशोभितं कृत्वा, त्वया वाक्यं प्रोक्तम्। स वीरकः अपि सिद्धसमाकीर्णे गण्डपर्वते, रत्नजालैः आवृतः, महान् लतानिकरैः विवृतः, क्षणं कर्दमे, क्षणं जले, पद्मजालेषु, क्षणं निर्मले शुभदर्भे, तत्र तत्र सह गणेन्द्रैः क्रीडनक्रीडया रममाणः। तदा त्वं शंकरं प्रति प्रार्थयः— 'अयं मम सुतः राज्यं प्राप्नुयात्।' तस्मै लिङ्गभावः, अक्षयत्वं, दिव्यं दुर्लभं स्थानं, ब्रह्मेन्द्रवरुणादित्यलोकपालेश्वराणामपि मध्ये, लभ्यताम्। एषः गणेभ्यः सह महात्मभिः स्तूयताम्। सः कुसुमैश्वर इति लोके प्रसिद्धः स्यात्। सदा गणेन्द्रैः सेव्यमानः मम तुल्यां दिव्यशक्तिं प्राप्नुयात्। किंनरीणां मधुरगीतं दृष्ट्वा, विद्यातरगणैः परिवृतः, कुसुमैश्वरः स पुष्पैः भूषितः कुसुमैश्वरपदं प्राप्तः। उत्तरदिशि शिवार्चनाय स्थानमपि दत्तम्। ये नराः कुसुमैश्वरं साक्षात् पश्यन्ति, ये पुष्पैः पूजयन्ति, ये ध्यानपूर्वकं एकदिनमपि तं पश्यन्ति, ये भक्त्या पुष्पैः च पूजयन्ति, तेषां सर्वेषां महान् पुण्यलाभः। एवं वरैः कुसुमैश्वरः समन्वितः। कुसुमैश्वरस्य देवस्य माहात्म्यं सम्यग् वर्णितम्। एवं कुसुमैश्वरमहात्म्यवर्णनाख्यः अष्टत्रिंशोऽध्यायः, श्रीस्कन्दमहापुराणस्य पञ्चम्यवन्त्यां समाप्तः। तं कुसुमैश्वरं केवलदर्शनात् साधु-बुद्धिः जनानां जायते। पूर्वं कल्पादौ परमशक्तिरूपेण त्वया केवलया सर्वं कृतम्। तदा त्वं देवैः किंनरैः मनुष्यैः महोरगैः च स्तूयमाना बभूविथ।