यः कश्चन सुतरहितः सन् मम मन्त्रशक्त्या सुतवान् अभवत्। तस्य वाक्यं श्रुत्वा सर्वे जिज्ञासया पूर्णाः अभवन्। स राजा सुवर्णरत्नवस्त्रधान्यग्रामनगरादिभिः दानैः तेषां भीषणतमं व्याधिं व्यपोहयत्। एवं स चतुर्दशवर्षाणि तत्र स्थित्वा वासं कृतवान्। अहो, किमेतद् महाराजस्य दुष्करं कर्म! अहो, कियत् प्रजाहिते तस्य निष्ठा! इति चिन्तयतः तत्रैव भगवान् शिवः भिक्षुरूपेण गणैः सहितः प्रादुरभवत्। एतेन कालेन स राजा प्रजाहितनिष्ठः अभवत्। तत्र लोके कन्या का अपि अतुलसौन्दर्या, सुतकामा, सुतरहिता आसीत्। तं सर्वकामदं विज्ञाय नागकन्याः अपि जिज्ञासया तत्र समुपाजग्मुः। तदा भिक्षोः वासे रानी एकाग्रा, चित्तं न विचालयन्ती, सुतकामाऽपि सुतरहिता, तं चिन्तायुक्तं भिक्षुं भिक्षाटनरतं सान्त्वयामास। सा साश्रुपूर्णनेत्रा, साकूत्या, सुतकामाऽपि सुतरहिता, सान्त्वनया त्वां रहसि द्रष्टुम् इच्छति इति प्रणम्य तस्मै न्यवेदयत्। त्वं खलु करुणासिन्धुः, सर्वेषां जनानां कामान् साधयितुं शीलवान्। त्वं गूढरूपेण राजगृहं प्रविशसि इति वदसि। अतः त्वं शीघ्रं स्वान्तःपुरं गच्छ, शुभे। किन्तु भिक्षोः वाक्यं श्रुत्वा रान्याः मनः क्षुभितम् अभवत्। सखीवचनं श्रुत्वा रानी शोकाकुला सा सखीमुपगम्य, "त्वं शीघ्रं भिक्षुं आनय, अन्यत्र गच्छति चेत्" इति अवदत्। तदा सुमुखी सुनन्दा यथोचितं प्रत्युवाच। "स्वमनःक्लेशं राज्ञे निवेदय" इति तस्यै उक्तवती। यदा रानी रहस्यदर्शनकामा बभूव, तदा राजा स्नेहेन सान्द्रचित्तः तां पप्रच्छ। स राजा उवाच—"किमेतत् राणि? किं त्वं एवं दृश्यसे? किं च मनः क्षुब्धमिव भाषसे?" इति। राजवचनं श्रुत्वा रानी प्रत्युवाच—"ये सुतरहिताः, तेषां क्रीडा दुःखमेव; सुतरहितस्य न शरणं, विशेषतः पुत्रपौत्रविहीनस्य। धन्यास्ते जनाः लोके येषां सुतः रजसा अलङ्कृतः अस्ति। एतेन हेतुनाऽहं परमविषण्णा अभवम्। अत्र भिक्षुः कश्चन आगतः, नित्यदेवरूपधारी। अत्र स्त्रियः, बालाः, जनाश्च तस्मिन्शरणं यान्ति; न संशयः यदस्माकमपि शरणगमनं स्यात्।" तस्याः वचनं श्रुत्वा राजा वृद्धोद्यानं जगाम। तत्र राजा भिक्षुं दृष्ट्वा, स एव भिक्षुरूपं धारयामास; तं भिक्षुलिङ्गं यथाविधि पूजयामास। स उवाच—"अहं सुतरहितः अस्मि; धन्या मम रानी।" एवं राजसिंहेन उक्तः स भिक्षुः, लिङ्गरूपधारी, तदा कर्म चकार। तस्मिन्नादौ राजा प्राज्ञः सर्वाभिः भार्याभिः सहितः, भगवतः देवदेवस्य महिम्ना, वीर्यवान् पुत्रः अभवत्। तदा अहं, हे देवी, मन्दरात् जिज्ञासया आगमम्। योगबलात् मया स्वनगरं निर्मितम्; तत् शिवस्य सनातनं धाम मया तदा प्रदत्तम्, हे शुभे। भगवान् मार्कण्डेयेश्वरस्य उत्तरदिशि तत् स्थितम्। ये जनाः सदा परमेश्वरं शिवेश्वरं पूजयन्ति, ये लोके गुरुम् अवगच्छन्ति, ये शिवेश्वरदर्शनाय प्रयत्नवन्तः, ते मोक्षं सुदुर्लभं, संसारं चातिभयं मन्यन्ते। यः कश्चन मर्त्यः, यद्यपि किञ्चिदपि अवस्थां प्राप्तः, स भगवान् शिवे शरणं यायात्, अथवा भक्त्या शुद्धया चैतदाख्यानं शृणोति वा श्रोतुं प्रयोजयति वा— स एव सर्वाभिष्टसिद्धिं लभते।