ये केचित् सुन्दरैः पुष्पैः च्यावनेश्वरं देवम् उपासते, तेषां पुण्यं महद् भवति। तस्य शक्तिः, देवी, पापनाशिनी, ते वर्णिता। तं देवम् दर्शनात् दानव्रतादि सर्वाणि कर्माणि पूर्णत्वं यान्ति। त्रेतायुगे, देवी, भद्राश्व नाम राजा आसीत्। तस्य गृहे कदाचित् महात्मा अगस्त्यः आगतः। राजा शिरसा नमन् तम् आमन्त्र्य "आसन्तु" इति उक्तवान्। तस्य तेजः द्वादश सूर्याणां युगपद् प्रकाशवत् आसीत्। प्रतिदिनं तस्य सेवकाः इव तस्य कार्याणि कृतवन्तः। तत्र पत्न्याः मुखे दृष्टिपातं कुर्वन्त्याः अगस्त्यः हर्षपूर्णः "धन्यं, धन्यं, विश्वेश्वर!" इति उक्तवान्। द्वितीयदिने अपि, रत्नमयीं पत्नीं दृष्ट्वा अगस्त्यः पुनः उक्तवान्। एवं द्वितीयदिने अगस्त्यः तां पत्नीं दृष्ट्वा वचः अब्रवीत्—"हन्त, अज्ञाः लिङ्गस्य परमं महत्त्वं न जानन्ति। अपूर्णानि व्रतानि तस्य दर्शनात् पूर्णत्वं यान्ति। धन्यं, धन्यं, विश्वेश्वर! साधु भद्राश्व, व्रतेषु स्थितः!" सप्तमे दिने, तं पत्न्या सह नृत्यं कुर्वन्तं दृष्ट्वा—"किं ब्रह्मभक्तस्य नृत्यसहितं हर्षस्य कारणम्?" इति अगस्त्यः विचारयन्। पुरोहितः च विस्मितः अभवत्—"ये मम मतं न जानन्ति, ते मोहिताः।" एवं दृष्ट्वा, तस्य दर्शनात् एव राजानः अपि जन्मन्ति। "हे ब्रह्मन्, अस्य क्षणस्य तव अभिप्रायः न ज्ञायते। हरिदत्तनगर्यां त्वं तस्याः पतिः।" इति अगस्त्यः अब्रवीत्। एकः वणिक् महाकालं गत्वा महेश्वरं देवम् उपगच्छत्। पूजां कृत्वा, यावत् गृहस्थः आसीत्, तौ उभौ रक्षकौ अभवताम्। तेन पुण्येन तव जन्म प्रियव्रतस्य गृहे अभवत्। अन्यसंगेन उत्तमाः सन्ततिः जाताः। तस्य देवस्य महत्त्वात्, अजस्य यज्ञाः विविधाः कृताः। अतः, हे राजन्, पुरातनं चरित्रं तव उक्तवान्। महात्मनः कुम्भयोनिः वचनानि श्रुत्वा, राजा अगस्त्यर्षिसहितः स्वगणेन सह प्रस्थितः। पुनः अगस्त्यवर्णितं लिङ्गं श्रद्धया दृष्टवान्। ततः देवः प्रसन्नः सूर्यवत् दीप्तिमान् राजानं अब्रवीत्—"वंशः, शक्तिः, ऐश्वर्यं, दीर्घायुः, रोगमुक्तिः।" इत्युक्त्वा, देवेशेन संबोधितः, स्वदेशं गच्छत्। अनेकजन्मनां कर्माणि, अपूर्णव्रतानां संचितानि तस्य दर्शनात् पूर्णत्वं यान्ति। अतः खण्डेश्वरः देवः त्रैलोक्ये प्रसिद्धः। तस्य दर्शनात् शीघ्रं अपूर्णव्रतानि पूर्णानि भवन्ति; सर्वे जनाः श्रीखण्डेश्वरं दृष्ट्वा पूर्णत्वं यान्ति। खण्डेश्वरं देवम् दृष्ट्वा पापजन्यविघ्नात् मुच्यते। खण्डेश्वरं देवम् दृष्ट्वा स्वकार्यसिद्धिः प्राप्यते। खण्डेश्वरस्य पूजने सर्वे देवाः, इन्द्रादयः अपि, पूजिताः भवन्ति। ये श्रद्धया खण्डेश्वरं भगवन्तं पूजयन्ति, हे प्रिय, धूपैः, दीपैः, नमस्कारैः, जपैः, विविधैः स्तवैः च, ते दीर्घायुः, सदाचारिणः, शुद्धदेहाः भवन्ति; खण्डेश्वरस्य कृपया एवं जाताः—नात्र संशयः। तेषु विष्णु, ब्रह्मा, इन्द्र, कुबेर, अग्नि, अन्ये च सम्मिलिताः।