च्यवनः स्वपत्नीं लब्ध्वा यथेष्टं यौवनं रूपं च प्राप्तवान्। तदा सः सौन्दर्ययौवनसम्पन्नः सन्, स्नेहात् उवाच—“अश्विनौ, अहं युवाभ्यां सोमपानं करिष्यामि।” तस्य वचनं श्रुत्वा अश्विनौ देवौ हर्षितचित्तौ स्वर्गं जग्मतुः। तेन कर्मणा देववैद्यौ निन्दितौ अभवन्। इन्द्रः तान् उवाच—“वज्रेण, घोररूपेण, अतिवीरेण, अहं युवाम् आघातयिष्यामि।” वासवबलं ज्ञात्वा च्यवनः शीघ्रं विचारयामास। सः उवाच—“महादेवम्, जगत्प्रभवसंहारकर्तारम्, समर्थं विश्वपालकम्, पूजयिष्यामि।” एवं उक्त्वा, हे देवि, च्यवनः महाकालवनं गतः, श्रद्धया तत्र पूजां कृतवान्। तेन तुष्टः रुद्रः तं वज्रात् मुक्तिं दत्तवान्। तस्य पूजया सम्पूर्णतया तुष्टं लिङ्गं बलं प्रदत्तम्। तदनुग्रहेण, अश्विनौ सोमपानौ भवतु, हे बलघ्न। ततः शक्रः शीरो नमयित्वा प्रत्युवाच—“अधुनाऽश्विनौ सोमपानौ भविष्यतः, हे भार्गव। तेषां आतिथ्ये तव कोपः मा भूत्वा; एष लिङ्गस्य शक्तिः, येन अहं विजितः।” अतः तव नाम पृथिव्यां प्रसिद्धं भविष्यति। त्रिलोक्ये च्यवनेश्वरः इति प्रसिद्धं जातम्; तस्मात् तेषां जन्मसम्भवाः सर्वपापाः विनश्यन्ति। यो देवम् च्यवनेश्वरं सदा पश्यति, यः मनसि कामं चिन्तयति, यः नियमेन च्यवनेश्वरं पश्यति, यः शुभं पुण्यं पापनाशनं कथाम् शृणोति, यः भक्तिहीनः कर्महीनः अपि यदृच्छया पश्यति, यः विविधैः सुरभिपुष्पैः पूजयति—हे देवि, तस्य पापनाशिनी च्यवनस्य शक्तिः वर्णिता। तं पश्यन् सर्वव्रतानि दानव्रतादीनि पूर्णानि भवन्ति। तत्र त्रेतायुगे, हे देवि, भद्राश्वः नाम राजा आसीत्। एकदा सः महर्षिं अगस्त्यं स्वगृहं आगतम्। राजा तं प्रणम्य “आस्मीन उपविशतु” इति उक्तवान्। अगस्त्यस्य तेजः द्वादशसूर्यसमं आसीत्। तस्य सर्वकार्याणि प्रतिदिनं सेवकवत् कृतानि। तस्य मुखे स्थिता पत्नीं दृष्ट्वा अगस्त्यः हर्षेण उवाच—“साधु, साधु, हे विश्वेश्वर!” द्वितीयदिने अपि, तां महाशोभामयीं रानीं दृष्ट्वा अगस्त्यः उवाच। द्वितीयदिने रानीं दृष्ट्वा अगस्त्यः पुनः भाषितवान्—“हन्त, अज्ञाः लिङ्गस्य परममहिमानं न जानन्ति। तं पश्यन् अपूर्णव्रतानि पूर्णानि भवन्ति। साधु, साधु, हे विश्वेश्वर! साधु भद्राश्व, व्रते स्थिरः।” सप्तमे दिवसे पत्न्या सह नृत्यन्तं तम् दृष्ट्वा—“किं कारणं ब्रह्मभक्तस्य नृत्यसहितस्य हर्षस्य?” इति पृच्छति। पुरोहितः मोहितः—ये मम दृष्टिं न जानन्ति। एवं दृष्ट्वा एव राजानः अपि जाताः। “हे ब्रह्मन्, तव अभिप्रायं वयं इदानीं न जानिमः। हरिदत्तनगरे त्वमेव तस्याः पतिः। सः वणिक् महाकालं गत्वा महेश्वरं समुपेयाय।” एवं शुभं पुण्यं च्यवनेश्वरस्य चरितं, पापनाशनं, देवि, निवेदितम्।