य एते भगवतो दर्शनानन्दनाः सम्यक् पूजायाम् अपि तुष्टाः सन्ति, तेषाम् अपि घोरतमं पापम् — सहस्रब्राह्मणवधः — नश्यति। यत् दुर्लभं ब्राह्मणैः वाजपेयाद्यैः यज्ञैः प्राप्तव्यं फलं, तद् अपि तुष्टैः लभ्यते। ये वीराः गवां ब्राह्मणानां च हिताय संग्रामे मृत्युम् अपि प्राप्नुवन्ति, ते सर्वदा लोकान् विजिग्युः, यथा रामः त्रिलोक्यं विजिग्ये। एवं, हे देवि, पापनाशिनीं कीर्तिं तव उक्तवान्। ततः श्रीविश्वनाथः उवाच — यस्य केवलं दर्शनात् स्वर्गात् पतनं न भवति, तस्य कथा शृणु। हे पार्वति, भृगुमुनेश्वरस्य पुत्रः च्यवनः नाम्ना प्रसिद्धः। सः रम्यायाः वितस्ता-नद्याः तटे बहूनि वर्षाणि तपः कृतवान्। कालस्य गत्याः, सः ब्रह्मर्षिः तत्र वल्मीकैः समाच्छादितः अभवत्। तस्मिन्नेव वनसंपन्ने स्थले, रमणाय तत्र एकां उत्कृष्टां वन्यां आगता। तस्य च्यवनस्य चतुर्सहस्रं स्त्रियः पत्न्यः आसन्। सा तु स्वसखिभिः परिवृता, सर्वाभरणैः भूषिता अभवत्। तदानीं, जिज्ञासायाः प्रेरिता, मनसि मोहिता, कण्टकेन तं स्पर्शयामास। तया विदारितः, च्यवनः उभयोरपि नेत्रयोः तीव्रं दुःखं प्राप्नोत्। तदनन्तरं, मूत्रपुरीषयोः अवरोधेन, राजा महान् क्लेशं अनुभूतवान्। तत्र, 'कः अत्र महात्मनः भर्गवस्य अपराधम् अकरोत्?' इति प्रश्नः अभवत्। 'यदि ज्ञातम् अज्ञातं वा, तत् शीघ्रं वदतु,' इति उक्तम्। तदनन्तरं, भूमिपतिः स्निग्धं कटुतरं च वचनं उक्तवान्। तदा, पितरं दुःखितं दृष्ट्वा, सुकन्या तस्मै उक्तवती — 'दीपिकेव अहम् अवगतम्; समीपे अहम् एव तं विदारितवती।' तत्र सा भर्गवम् तपसा वृद्धम् वृद्धं च दृष्टवती। 'हे भूमिपते, अज्ञानात् बालया कृतं; कृपया ताम् पत्नीं स्वीकरोतु, द्विजश्रेष्ठ,' इति निवेदितवती। सः च्यवनः उक्तवान् — 'यदि एवं, तां स्वीकरोमि; क्षमामि च, हे नृप।' तं कन्यां स्वीकृत्य, सः भगवत् प्रसन्नः अभवत्। सुकन्या पतिं प्राप्य, निष्कलङ्का तपसि स्थितवती। ततः कालेन, हे प्रिये, अश्विनौ तत्र आगतौ। तौ तां सौम्याङ्गीं देवराजकन्यायाः सदृशीं दृष्ट्वा, सा भाग्यशालिनी पतिसंनिष्ठा ताभ्यां उक्तवती। तदनन्तरं अश्विनौ हास्यं कृत्वा पुनः तां उक्तवन्तौ — 'हे सुन्दरी, त्वं अत्र उपेक्षिता, कामानां भोगात् वञ्चिता। पतिस्नेहाय, दिव्ययोनि-सदृशीं तव यौवनं व्यर्थं मा कुरु।' सा उक्तवती — 'अहं च्यवनमुनौ संनिष्ठा; मा शङ्कितम्।' तेषां वचनं श्रुत्वा, सा भर्गवाय उक्तवती। तौ अश्विनौ राजकन्यायै उक्तवन्तौ — 'तव पतिः सरसि प्रवेशयतु।' तस्मिन्नेव काले, अश्विनौ अपि सरसि प्रविष्टौ, हे प्रिये। तत्र सर्वे दिव्यरूपाः, यौवनयुक्ताः, दिव्यकुण्डलधारिणः अभवत्। तौ संयुक्ताः उक्तवन्तौ — 'सर्वेषु अस्मासु, हे शुभे, यं इच्छसि, तं वृत्स्व।' सा तत्र सर्वान् समरूपान् स्थितान् निरीक्ष्य...