अगस्त्यः महर्षिः शुक्लात्मनं ब्राह्मणं प्रत्युवाच — शृणु मे कथयतः मानसतीर्थानां महत्त्वम्। सत्यम् तीर्थम्, क्षमा तीर्थम्, इन्द्रियाणां निग्रहः तीर्थम्; ज्ञानम् तीर्थम्, तपः तीर्थम् — एवं सप्तधा तीर्थं प्रसिद्धम्। केवलं जलशुद्धशरीरस्य स्नानं न उच्यते; भूमौ विद्यमानानां तीर्थानां पुण्यस्य कारणं शृणु। यथा शरीरस्य अंगेषु किञ्चित् मध्यमं वा उत्तमं वा मन्यते, तथा भूमौ तीर्थेषु अपि भेदः अस्ति। अतः भूमौ तीर्थेषु तथा मानसतीर्थेषु अपि वासः कर्तव्यः। तस्मात् त्वम् अपि, ब्राह्मणश्रेष्ठ, शुद्धान्तःकरणः सन्, तीर्थयात्रायाः विधिं क्रमशः वक्ष्यामि। जलात् जीवाः जायन्ते, जलात् एव म्रियन्ते। इन्द्रियार्थेषु सततं आसक्तिः मनसः मलम् उच्यते। यदि अन्तःकरणं दूषितम्, तीर्थस्नानं शुद्धिं न यच्छति। दानम्, यज्ञः, तपः, शौचम्, तीर्थसेवा, शास्त्राध्ययनम् — एतेषु यत्र पुरुषः इन्द्रियसमूहेन संयतः तिष्ठति, तत्र मानसतीर्थलक्षणं वर्णितम्। ब्राह्मण, मानसतीर्थस्य लक्षणम् एवं वर्णितम्। प्रातःकाले उत्तिष्ठ्य, बुद्धिमान् संगमे स्नानं कुर्यात्। चक्रतीर्थे स्नानं कृत्वा, सर्वव्यापिनं हरिं चक्रधरं पश्यति। एकादश्यां तिथौ तीर्थयात्रा शुभफलदायिनी भवति। नित्यकर्माणि कृत्वा, अयोध्यां अपि द्रष्टव्या। बन्दी, शीतला, वटुकं च पश्येत्। पिण्डारकं दृष्ट्वा, तदनन्तरं भैरवदर्शनं कुर्यात्। कृष्णपक्षे चतुर्थ्यां मङ्गलाय समर्पितायां तिथौ पूर्वोक्तदेवताः अपि द्रष्टव्याः। प्रातःकाले उत्तिष्ठ्य, ब्रह्मकुण्डे जलप्रवेशं कुर्यात्। तदनन्तरं मन्त्रेणेश्वरं पश्येत्, महाविद्यां च पश्येत्। स्वर्गद्वारे स्नानं कृत्वा, वस्त्रधारणं कृत्वा इन्द्रियसंयमेन स्नानं कुर्यात्; वस्त्रधारणेन स्नानं सर्वोत्तमं फलदं भवति। एवं तीर्थयात्रा शुभा सर्वपापहारिणी वर्णिता। यः नियमितं तीर्थयात्रां करोति, सर्वं शुभं फलम् अवाप्नोति। तस्मात् ब्राह्मणश्रेष्ठ, त्वम् अपि विलम्बं विना अयोध्यां गच्छ। अयोध्या परमं स्थानम्; अयोध्या परमं महत्त्वं; अयोध्या परमं धाम, विष्णोः चक्रे स्थितम्। ब्राह्मण, यद् त्वया पृष्टम्, तत् सर्वं मया उक्तम्। तदनन्तरं व्यासः तपोनिधिः मधुरं वचनम् उवाच। व्यासः उवाच — धन्यः अहम्, अनुगृहीतः अहम्, पूर्णः अहम्, ऋषे; यः अयोध्यां न गच्छति, तस्य सर्वं निष्फलम्। त्वया, महात्मन्, धर्मनिश्चयः अनुग्रहात् मया ज्ञातः; त्वम् अपि ब्राह्मणश्रेष्ठ, स्वाश्रमं गच्छ। अगस्त्यः तपोनिधिः कुम्भसम्भवः तत्रतः निर्गतः। ऋषिः दृढनिश्चयः विस्मयव्याप्तनेत्रः स्वाश्रमं प्रत्यागतः। ब्राह्मणः अयोध्यां गच्छित्वा सर्वकामफलप्राप्तये प्रयत्नं कृतवान्। परमं तीर्थं दृष्ट्वा, यत्र महाविस्मयकारणं अस्ति, तदनन्तरं ब्राह्मणश्रेष्ठः ऋषिः स्वाश्रमं प्रत्यागतः। मया अयोध्यायाः महत्त्वं श्रुत्वा, तीर्थयात्रां विधिनाऽनुष्ठाय, यः भक्त्या एतद् अद्वितीयं महात्म्यं पठति, सः पुण्यं लभते। अतः एतत् प्रयत्नेन सर्वैः जनैः नित्यं श्रोतव्यम्।