अथ भगवतः करुणया तत्र स्थितान् सर्वान् देवान् सम्बोध्य साक्षात् अमृत्यून् उवाच— “त्यजत भयम्, अमृत्यवः; अहं वः अभयं ददामि।” इति। एवं उक्त्वा भगवाँस्सर्वदेवपतिंस्स्वकं निवासं प्रति विसर्जयामास। ततः भगवतः स्मरणमात्रेण सम्प्राप्ताः, सम्प्राप्त्यभावे तु जनार्दनः कोपं करोति इति सर्वे विदित्वा, देवासुरगणाः समुद्रम् अमृतस्यार्थे मन्थनाय संकल्प्य, तत्र मन्थनकर्मणि मन्दरं मन्थानं कृत्वा, वासुकिं च रज्ज्विव योजयित्वा, समुद्रम् अमृतरत्नार्थे मन्थयितुं प्रवृत्ताः। पूर्वं सोमस्य कृते, असुरदानवाः अपि देवैः सह तस्यैव हेतोः तुण्डभागे स्थिताः। तदा वासुकेशिरः पुनः पुनः उच्चालयन्तः, तं मन्दरं क्षिपन्तः, तत्र महानगाधः प्राणिनः तेन पर्वतेन भग्नाः। तदा केशवस्य महता प्रयत्नेन समुद्रम् मन्थ्यमानं दृष्ट्वा, तत्र देवमानुष्यपितृभिः तदेवोत्पन्नं द्रष्टुम् उपलभ्यते स्म। तदा तस्य प्रकाशनं दृष्ट्वा, भगवान् केशवः वाक्यम् अवदत्। एवं वासुदेवेन समाश्वास्य, सोमः सर्वप्राणिनां रक्षार्थं नियोजितः। तस्य पुरतः नारदः शीघ्रं सर्वं वृत्तान्तं निवेदयामास। दक्षशापपीडितः सोमः ततः अदृश्यत। शापानुषङ्गेन तत्र गत्वा, स कम्पमानवाचा प्रोवाच— “एष मे प्रथमजः, सोमपीडितः।” तदा विष्णुना चन्द्राय स्थैर्यं प्रदत्तम्। मधुसूदनं दृष्ट्वा ब्रह्मा विष्णुम् उवाच। “एष सोमः अमावास्यया पीड्यते”— इति पुनः पुनः ब्रह्मणः सम्मुखे वृत्तान्तं निवेदयामास। ब्रह्मा च, पूर्वचन्द्रस्य हेतोः, विश्वपूजितं विष्णुं प्रार्थयामास— “नमः कृष्णाय, नमो विष्णवे, नमो जयिने, पुनः पुनः नमः। जय त्वं गोविन्द महाबल! जय विष्णो! जय पद्मनाभ!” एवं तदा ब्रह्मणा लोककर्त्रा तां देवीं स्तुतवती। ततः ब्रह्मणः आदेशेन सोमः श्रेष्ठं महाकालवनं गत्वा, तत्र यत्नेन तं पूजयित्वा, शरीरलाभं प्रार्थयामास। एवं वासुदेवेन पुनः पुनः च ब्रह्मणा चाभिहितः, धर्मात्मा सोमः लिङ्गं दृष्ट्वा तं स्तोत्रेण स्तोतुम् आरब्धवान्— “देवदेवाय त्रिनेत्राय महात्मने नमः। महादेवाय त्रिशूलधारिणे, भूतगणसेविताय नमः। पूष्णो दन्तविघातृ, तथैव अन्धकनाशनाय नमः। उर्ध्वकेशाय, भैरवाय, नमो नमः। दारुवनविनाशनाय, तीक्ष्णत्रिशूलधारिणे नमः। उग्रदण्डधराय, वडवामुखाय नमः। दक्षयज्ञविनाशनाय, लोकभीषणाय, जटिलाय, उग्राय, सर्वदेवेश्वराय नमः।” एवं तदा अदृश्यः सन् चन्द्रः तं स्तुतवान्। तस्य स्तोत्रेण तुष्टः स भगवान् उवाच— “वद सोम, किं वाञ्छसि?” सोमः प्राह— “भगवन्, तव प्रसादात् तेजः, शोभा, रूपं, सौन्दर्यं च वाञ्छामि। तव अनुग्रहेण स्वं स्वरूपं पुनः प्राप्नुयाम्।” एवं स लिङ्गस्य प्रसादेन द्विजराजेन तत् प्राप्तम्। तस्मात् त्रिषु लोकेषु सः सोमेश्वर इति प्रसिद्धः।