सरयू नदी, यथा जलरूपा, साक्षात् ब्रह्म स्वरूपा अस्ति, या सदा मोक्षं ददाति। गोः, पक्षिणः, वन्यजन्तवः, तथा अन्ये पापप्रसूता प्राणी—एतेषां मोक्षदायिनी सा सरयू। इत्युक्त्वा, कुम्भसम्भवः स महर्षिः तुष्णीं अभवत्। एषा कथा, यथाक्रमं विस्तारतः, सर्वेषां प्राणिनां दुरलभा। ततः, अहं इच्छामि—पुण्यस्थानानां यथाक्रमं श्रवणम्। फलं अपि, यथाप्रश्नं, विस्तारतः वद। यथा, श्रुत्वा यथाक्रमं, विश्वविदां श्रेष्ठस्य यात्रा—अयोध्यायाः सप्तत्यधिकेषु तीर्थेषु, यथाक्रमं यथाविधि च। यः, शुद्धमनाः, शुद्धवाचा, शुद्धशरीरः, निर्मलान्तरात्मा च, तीर्थयात्रां सम्यक् आचरति, स पूर्णं तीर्थफलं प्राप्नोति। यत्र, स्नातानां मनःशुद्धिः जायते, तत्र पुण्यस्थानानि। तदा, अगस्त्यः उवाच—शृणु मे, निष्पाप, मनसो तीर्थानि कथयामि। सत्यं तीर्थम्, क्षमा तीर्थम्, इन्द्रियनिग्रहः तीर्थम्। ज्ञानं तीर्थम्, तपः तीर्थम्—एवं सप्तविधं तीर्थं प्रसिद्धम्। जलस्नानं केवलं शुद्धशरीरस्य न, भूमौ तीर्थानां पुण्यं शृणु कारणम्। यथा, शरीरस्य अङ्गेषु किञ्चित् मध्यमं वा श्रेष्ठं—तथा, भूमौ तीर्थेषु, मनसः तीर्थेषु च, वासः कर्तव्यः। अतः, त्वं अपि, ब्राह्मणश्रेष्ठ, विशुद्धान्तरात्मा भूत्वा, तीर्थयात्राविधिं क्रमशः शृणु। प्राणी जलजन्मा, जलमृत्युः च। विषयासक्तिः मनसः मलम्। यदि अन्तःकरणं दूषितं, तीर्थस्नानं न शुद्धिकरम्। दानं, यज्ञः, तपः, शौचम्, तीर्थसेवा, शास्त्रपठनम् च—एतानि पुण्यकर्माणि। यत्र, इन्द्रियसमूहेन संयतः पुरुषः वसति—तत्र मनसो तीर्थलक्षणं उक्तम्। प्रातःकाले, विद्वान् संगमस्नानं कुर्यात्। चक्रतीर्थे स्नात्वा, सर्वव्यापकं हरिं चक्रधारिणं पश्यति। एकादशीदिने, तीर्थयात्रा शुभफलप्रदा। नित्यकर्माणि कृत्वा, अयोध्यां अपि पश्येत्। बन्दी, शीतलां, वटुकं च पश्येत्। पिण्डारकं दृष्ट्वा, भैरवदर्शनं कुर्यात्। कृष्णपक्षस्य चतुर्थ्यां, मंगलसमर्पितायां, पूर्वोक्तदेवताः अपि सेवनीयाः। प्रातःकाले, ब्रह्मकुण्डे जलप्रवेशं कुर्यात्। ततः, मन्त्रेश्वरं दृष्ट्वा, महाविद्यां पश्येत्। स्वर्गद्वारे स्नात्वा, वस्त्रधारणेन, संयतइन्द्रियः, वस्त्रस्नानं सदा कुर्यात्, वस्त्रस्नानिनः उत्तमं स्थानं प्राप्नुवन्ति। इदं तीर्थयात्रा, शुभा, सर्वपापहरिणी, वर्णिता। यः, नियमितः, तीर्थयात्रां कुर्यात्, स सर्वं शुभं फलम् प्राप्तवान्। अतः, ब्राह्मणश्रेष्ठ, त्वं अपि अयोध्यां शीघ्रं गच्छ। अयोध्या परमं स्थानम्, अयोध्या परममहत्वा। अयोध्या परमं धाम, विष्णोः चक्रस्थिता। इत्येव, ब्राह्मण, यद् पृष्टवान्, तत् उक्तम्। व्यासः तपो निधिः, मधुरं वचनं प्रोवाच।