ईश्वरः उवाच—मम परं रूपं स्वयं प्रजापतिर्न यथार्थतः वेद। हे विश्रुते, यद् लिङ्गरूपेण दृश्यते तेजः, तद् योगिनः बहुजन्मविशुद्धाः मम अनुग्रहेण पश्यन्ति। यस्य केवलदर्शनात् मनुष्यः निर्मलः भवति—स्मर तं। ब्रह्मणः मानसपुत्रः अत्रिर्नाम महान्भाग्यवान् आसीत्। तस्य पुत्रः सोमः, ततो मातॄणां भागेन दक्षः अभवत्। सोमस्य भार्याः विचार्याः—तासु रोहिणी श्रेष्ठा। अन्याः समागत्य, दक्षस्य समीपे यथोचितं वाक्यम् ऊचुः। तदा क्रुद्धः दक्षः निग्रहीतुं न शशाक, स स्थिरः अभवत्। एवं शप्तः सोमः तस्मिन्नेव क्षणे तत्रैव अन्तर्धानम् अगच्छत्। स्वरूपम् उत्सृज्य, सः नित्यं आपां शरीरम् अपि परित्यज्य गतः। दक्षशापेन निगूढः सोमः स्रष्टुः ब्रह्मणः निवासम् अगच्छत्, प्रभाभिः सहितः। तत्र तस्य सन्निधौ देवाः पुनः पुनः प्रणिपत्य वदन्ति स्म—"भगवन्, देवपितृयज्ञभागधारिन्, शरणागतान् अस्मान् रक्ष।" स ब्रह्मा देवान् सौम्यैः स्निग्धैः वाक्यैः सान्त्वयामास। तदा भगवतः विष्णोः एव शापान्तः भविष्यति इति ज्ञात्वा, ते क्लेशरहिताः विष्णुम् शरणम् उपजग्मुः। ब्रह्मणा सह, हे देवि, ते एकाग्रचित्ताः स्तुतिम् अकुर्वन्—"नमस्ते हृषीकेश महापुरुषपूर्वज।" "नारायण, विश्वनाथ, देवाः त्वाम् एव शरणम् आगताः।" "सत्यं, त्वमेव अस्माकं परो देवः, ब्रह्मादिदेवेषु उत्तमः।" "हे देव, सोमविना औषधयः पृथिव्यां नष्टाः।" विष्णुः उवाच—"अमृताः, भयम् उत्सृज्य, अहम् युष्मभ्यं अभयं ददामि।" एवमुक्त्वा, भगवतः प्रभुः देवान् विसर्जयामास। यदा केवलं स्मृतः, न तु सम्प्राप्तः, तदा जनार्दनः कोपितः भवति। "देवाः असुरगणाश्च, कुम्भेन सागरमथनं कुरुत। तत्र अमृतं विविधरत्नानि च प्राप्स्यथ।" "मन्दरं मन्थानं कृत्वा, वासुकिं रज्जुं कृत्वा मन्थनं कुरुत।" "पूर्वं, सोमस्य कृते, असुरा दानवाश्च एवं कृतवन्तः।" सर्वे देवाः तदा तस्याः पृष्ठे स्थिताः। सर्पस्य शिरः उच्चालयित्वा, पुनः पुनः अधः क्षिपन्ति स्म। तत्र महागिरिणा नानाप्राणिनः पीडिताः। मन्थनकाले, केशवेन महता यत्नेन तन्मथितम् अभवत्। तदा तद् वस्तु देवान्, मानवान्, पितॄंश्च प्रकटितम् अभवत्। तद् दृष्ट्वा भगवान् केशवः वाक्यम् अब्रवीत्। वासुदेवेन उक्तः, सोमः प्राणिनां रक्षां कर्तुं नियुक्तः। तस्य पुरतः, नारदः शीघ्रं सर्वं निवेदयामास। दक्षशापपीडितः सोमः पुनः अन्तर्धानम् अगच्छत्। तत्र गत्वा, शप्तः सः कम्पमानया वाचा अब्रवीत्। "एष मे प्रथमः पुत्रः, सोमेन महता क्लेशेन पीडितः।" विष्णुना तु, चन्द्राय दृढं बलम् अदायि। तदा मधुसूदनं दृष्ट्वा, ब्रह्मा विष्णुम् इदं वाक्यम् अब्रवीत्।