ब्राह्मणश्रेष्ठ, यः कश्चित् महामृतुकाले मोक्षकामो भवति, स मोक्षं प्राप्नोति। ततः तस्मिन्मुक्तिलिङ्गे, यः मोक्षनाथः सः, तस्य पुरतः वक्तव्यं भवति। पूर्वं कृतं कर्म देहिनं न परित्यजति। एतानि वचनानि श्रुत्वा, स ब्राह्मणः ब्रह्मविदां श्रेष्ठः, राजानमिदं प्राह— "भाग्येन त्वमागतः, राजन्, भाग्येनापि मया त्वं प्राप्तः।" एवं उक्त्वा, राजा च ब्राह्मणश्च सह मुक्तिलिङ्गं प्रति जग्मतुः। तस्मिन्नेव क्षणे, उभौ स्वदेहौ तस्मिन्लिङ्गे लीनौ। अस्य लिङ्गस्य स्पर्शेनैव मोक्षः लभ्यते, नान्यथा; पापयुक्तोऽपि परमां गतिं प्राप्नोति। हे मूढाः, किं तपसा, किं दानेन व्रतेन वा? न देवगणाः मां जानन्ति, नासुरा, न महर्षयः। प्रजापतिरपि न मे परमं रूपं यथार्थतो वेद। हे तेजस्विनि, यदिदं लिङ्गरूपेण दृश्यते तेजः, योगिनः बहुजन्मविशुद्धाः मम प्रसादेन तद् गच्छन्ति। ईश्वर उवाच— यस्य केवलं दर्शनात् मानवः निर्मलः भवति, तस्य कथा शृणु। अत्रिः नाम महाभागः ब्रह्मणः मानसपुत्रः आसीत्। तस्य पुत्रः सोमः, ततो मातृभागेन दक्षः। सोमस्य भार्याः विचार्याः, तासु रोहिणी श्रेष्ठा। अन्याः सर्वाः आगत्य, दक्षस्य पुरतः यथोचितं वचनं ऊचुः। दक्षः क्रुद्धः सन् न निवृतः, हे प्रिये, स दृढनिश्चयः अभवत्। एवं शप्तः सोमः तस्मिन्नेव क्षणे अन्तर्धानं गतः। स्वं नानारूपं त्यक्त्वा, तदनन्तं जलरूपं शरीरं परित्यज्य गतः। दक्षशापेन गुप्तः सोमः ब्रह्मणः सृष्टिपतेः निकेतनं, तेजस्विभिः सह, जगाम। तत्र तस्य सन्निधौ, ते पुनः पुनः प्रणम्य भाषन्ते— "हे सृष्टिकर्तः, देवपितृयज्ञपतये, शरणागतान् अस्मान् रक्ष।" स देवगणान् मृदु स्निग्धैः वाक्यैः सान्त्वयामास। भगवाँस्तु विष्णुः एव शापस्य अन्तं करिष्यति; ततोऽन्यथा चिन्तारहिताः, ते विष्णुं शरण्यं जग्मुः। ब्रह्मणा सह, हे देवि, ते एकचित्ताः स्तुतिं चक्रुः— "नमस्ते हृषीकेश, महापुरुषपूर्वज।" "नारायण, विश्वनाथ, देवाः त्वां शरणं गताः।" "सत्यं, त्वं अस्माकं परं दैवं, ब्रह्मादिदेवेषु श्रेष्ठः।" "सोमविना, हे देव, औषधयः भूमौ नश्यन्ति।" विष्णुः उवाच— "भीमुक्त्वा, अमृताः, भयात् विमुक्तिं ददामि।" एवं उक्त्वा, भगवाँस्सर्वदेवाधिपतीन् विसर्जयामास। स्मृतः सन्, न तु उपगम्य, जनार्दनः क्रुद्धो भवति। "देवाः असुरगणाश्च, घटेन सागरं मथन्तु।" "तत्र अमृतं विविधानि च रत्नानि प्राप्स्यथ।" "मन्दरं मन्थानं कृत्वा, वासुकिं रज्जुं, मथनं कुरुत।" हे देवि, पूर्वं सोमस्य हेतोः, असुरदानवाश्च, सर्वे देवाः तस्य हेतोः पुच्छे स्थिताः। सर्पशिरः उत्तोल्य, पुनः पुनः अधः क्षिपन्ति। तत्र, महागिरेः पीडया, विविधानि जलचराणि विनष्टानि।