या श्रीः पार्वत्याः सन्निधौ भगवता शिवेन कथिता कथा, सा एवमस्ति— यः कश्चन मनसा द्वारपालाधिपतिं शिवं स्मरति, स जन्मान्तरेषु पशुत्वं न प्राप्नोति, केवलं तस्य दर्शनमात्रेणैव। पुराकाले कश्चित् कौशिकनाम राजा आसीत्, स नित्यं कुक्कुटरूपे जन्म लभते। तेन भूमिः पर्वतैः, वनेभ्यः, उपवनेभ्यश्च सह व्यापिता। तस्य विषाला नाम पत्नी प्रसिद्धा आसीत्। तया सह स राजर्षिः राज्यं सम्यक् पालयामास, किन्तु तयोः कदापि सौहार्दं नासीत्। एवं समये गच्छति, स रागपीडितया रात्रौ तया सह क्वचित् किञ्चिद् न सम्प्राप्तवान्। एकदा रजनीं प्रति, रति-कलहेन विक्लवौ द्वौ कीटौ दृष्टवन्तौ राजा रानी च। स कीटः पुनः पुनः प्रियाम् आनन्दयितुम् इच्छन् उक्तवान्— "माम् आलिङ्गस्व यथाकामम्, अहं कामबाणैः पीडितः। न हि लोके त्वद्वत्सला स्त्री विद्यते। किं मां दुःखितं त्वं सौम्यवाक्यया सन्तोषयित्वा कोपं दर्शयसि?" सा तु कुपिता सस्मार— "वृथा मां किं भाषसे? त्वं कामवशात् अन्यायैः प्रवृत्तः पाप कीट!" पुनः पुनः स कीटः प्रार्थयामास, सा चोक्तवती— "एवं न करिष्यामि।" अन्ते तस्य वचनेन सा प्रसीदिता। एतादृशं अद्भुतं दृष्ट्वा रानी विषण्णा बभूव— "मम प्रियः मां न इच्छति, अहं निश्चितं म्रियामि।" इति सा बहुधा विलपन्ती, पुनः पुनः दीर्घनिःश्वासं कुर्वती, तपसा जातं, दृढव्रतं मुनिं उपविष्टं ददर्श। तं ब्राह्मणं सा पप्रच्छ— "भगवन्, एकः संशयः हृदि मे वर्तते; न जानामि कारणं, किन्तु संयोगो न जायते। यो हि स्त्रीणां विजेता, यः पूर्वं सर्वान् संग्रामे विजित्य, इदानीं ताः न इच्छति—किमेतत्? अश्वा, गजा, अनन्तं धन्यन्नं च—कर्मणः केन फलेन मम यौवनं दृढमस्ति? एषः दिवा दृश्यते, रात्रौ तु न दृश्यते। धर्मज्ञ, पापकर्मणां परिहारं मे वक्तुमर्हसि।" स मुनिः अवदत्— "शृणु कन्ये, यद् पूर्वं बाल्ये कृतं तव पतिना। स नूनं विदुरथस्य पुत्रः। तेन बहवः कुक्कुटाः उपभुक्ताः। एवं स बहूनि वर्षाणि कुक्कुटैः भोजनं कृत्वा, कदाचित् पृष्टः—कुतः कुक्कुटाः न आगच्छन्ति?—न किञ्चित् प्रत्यवदत्। ततः कश्चित् उक्तवान्—कुक्कुटाः उपभुक्ताः, राजा तैः विना कारणं सर्वान् कुक्कुटान् भक्षितवान्।" तदा ताम्रचूडः क्रुद्धः तं पापकर्माणं शप्तवान्। ततो राजा प्रतिदिनं क्षीणशरीरः अभवत्। ततः किञ्चित् कामेन प्रेरितः स वामदेवस्य आश्रमं गतः, तं प्रणम्य पुनः पुनः पप्रच्छ—"भगवन्, केन पापेन अहं निशिदिवं क्षीणशरीरः अभवम्?" वामदेवः अवदत्—"त्वया कुक्कुटाः उपभुक्ताः। तं एव शरणं गच्छ, स उपायं वक्ष्यति।" ततः ताम्रचूडं दृष्ट्वा राजा भक्त्या अञ्जलिं कृत्वा अवदत्—"भगवन्, अज्ञानात् पोषणार्थं कुक्कुटाः उपभुक्ताः।" तदा ताम्रचूडः अवदत्—"यद् याचसे राजन्... राजा दण्डधरः लोकानां स्वामी गुरुश्च रक्षिता च।" तस्मात् कन्ये, स पशुरूपं गत्वा अदृश्यः अभवत्। एवं कौशिकस्य कर्मफलं, तस्य पत्नी विषालायाः दुःखं, ताम्रचूडस्य शापः, वामदेवस्य उपदेशः च, सर्वं शिवस्य प्रसादेन उक्तं।