श्रीस्कन्दपुराणे कथितं यथाऽनुक्रमेण— कदाचित् देवाः परमगणश्रेष्ठं समुपेत्य विनयपूर्वकं पृष्टवन्तः। तदा हे महाकालवने, यदा त्वं विचरन् तत्र नर्माल्यस्य उल्लङ्घनं कृतवान्, तस्य पापस्य परिहारकारणं कथं जातम् इति तैः पृष्टम्। स उपायः तदा देवतानां पुरतः विवृणोत्। स च उपायः ईशानस्य भगवतः अंशरूपेण स्थितः। नर्माल्यस्य उल्लङ्घनात् यत् महापापं सम्पद्यते, तस्य नाशनाय स उपायः पूर्वं देवैः श्रुतः। पुनः सर्वे देवगणाः महाकालवने समागत्य, तं लिङ्गमपश्यन् यः सर्वदोषनाशकः, तद्रूपेण तेषां दोषः विनष्टः। तस्मात् तस्मै तद् नाम दत्तम्। एषा कथा प्राज्ञेन नागचण्डेन अस्मभ्यं प्रोक्ता। ततः देवाः तस्य नाम उच्चार्य स्वर्गलोकं गतवन्तः; तेषां नर्माल्यलङ्घनजं पापं विनष्टम्। ये च नित्यं नागेष्वररूपिणं चण्डेश्वरदेवं पश्यन्ति, ते सुखं, सन्तोषं, क्षेमं, आरोग्यं, सुन्दररूपं च प्राप्नुवन्ति। यानि काम्यानि दैवानपि दुर्लभानि, तानि अपि ते प्राप्नुवन्ति। हे देवि, एषा पापनाशिनी शक्ति यथावत् मया त्वां प्रति निवेदिता। केवलं तं दृष्ट्वैव मनुष्यः अस्मिन्लोके धनवान् भवति। हे देवि, पूर्वं दक्षस्य कोपात् त्वं स्वजीवनं त्यक्तवती। तदा, अहं अपि कामवशेन त्वयाऽन्वितः संयोगमुपागमम्। तं महाकामं दृष्ट्वा देवाः मनसा सम्प्रकम्पिताः। रुद्रः गौरीसहितः दिव्यशतवर्षपर्यन्तं संयोगे रममाणः स्थितः। तयोः संयुगे बीजसमागमे, यः पुत्रः जायेत, तस्य तेजः वयं सर्वे अपि न सहिष्यामहे इति देवाः मनसि चिन्तयामासुः। तदा देवानां श्रेष्ठो गुरुः उपायमवेक्षितवान्। सर्वे देवाः शिवस्य समीपं यान्तु इति निश्चित्य, शीघ्रं तत्र जग्मुः। तदा गणेन्द्रः नन्दी द्वारे सावधानः स्थितः। अतः देवतानां मम पार्श्वे प्रवेशः कठिनः। तदा अग्निः तेषां पक्षे शुभवचनानि उक्तवान्। स च द्वारपालं छलयित्वा तद्विधमेव आचरितवान्। अमराः इन्द्रमुख्याः देवाः द्वारे स्थिताः। ततः मया तेषां यथाक्रमं अभिवादनं स्वीकृतम्। ते ऊचुः— "एतं भयानकं संयोगं त्यज" इति। तदा अहं नन्दिं शापं दत्तवान्— "त्वं शीघ्रं भूतले गच्छ" इति। सोऽपि दीर्घनिःश्वासेन शोकसन्तप्तः, दुःखितदृष्टिः, अग्निना विशेषतः वासवेन च मोहितः। एवं स्थितः स पार्षदः लोकपालैः दृष्टः। तदा नन्दिना तेषां पुरतः सर्वमाख्यातम्। तद्वचनं श्रुत्वा नन्दिः रोमाञ्चितः, यथाविधि पूजनं कृत्वा, कपालिकरूपं धारयामास। ततः प्रियेम, लिङ्गात् अशरीरवाणी समुत्पन्ना; नन्दिद्वारपालेन महाभक्त्या पूजितः स भगवान्। तस्मात्कालात् इह लोके द्वारपालेश्वरः सर्वेश्वरः अभवत्, तस्य शक्त्या सर्वलोकानां काम्यफलप्रदाता सञ्जातः। ये भक्त्या द्वारपालेश्वरं शिवं पूजयन्ति, तेषां सप्तजन्मार्जितं पापं, सुलघु वा बहु वा, नश्यति।