एतस्मिन्नन्तरे इन्द्रः देवर्षिं नारदमदर्शयत्। स तु विनयसम्पन्नं ब्रह्मचर्यनिष्ठं च तं दृष्ट्वा, ‘‘त्वया हि सर्वमिदं दृष्टं—भूमिर्व्योम स्वर्गश्च त्रयो लोकाः। अस्मिन्लोके तव तुल्यो नास्ति,’’ इत्युक्त्वा परमेश्वरस्य समीपे तस्य महत्त्वं प्राप्य, ‘‘योगेन तपसा भक्त्या च त्वं तं परमेश्वरं तुष्टाव। अतः अहं त्वां किंचिद् पृच्छितुमिच्छामि; मम संकल्पः कथ्यतां’’ इति तं प्रार्थयामास। एवं श्रुत्वा नारदः ध्यानमग्नो भूत्वा विचिन्तयामास। तदा स देवेंद्रं प्राह— ‘‘देवेश, पुण्यं परमं क्षेत्रं स्मर्यते। तस्मात् महाकालक्षेत्रं दशगुणं श्रेष्ठमिति कथ्यते।’’ इति श्रुत्वा सहस्रलोचनः तद्वृत्तान्तं मुनये न्यवेदयत्। तस्मिन्नेव क्षणे जिष्णुः दिवि देवैः सह दृश्यते स्म। षष्टिकोटिसहस्राणि षष्टिकोटिशतानि च तत्र दृष्टानि। निर्-मार्यल्यस्य उल्लङ्घनात् महद् दोष उत्पद्यतेति निःसंशयं। तस्मात् तं दोषं भीता देवाः क्षेत्रं न प्रविशन्ति स्म। विविधैः गणैः सहिताः, किंनरैः नानाविधगीतैः कीर्त्यमानाः, ते विशालनेत्राः सन्तः विचिन्वन्ति स्म— ‘‘कः अयं पुण्यात्मा, महान् तपस्वी?’’ सर्वे देवाः पृष्टवन्तः— ‘‘कः अयं गणः रुद्रसदृशः?’’ तदा सर्वैः देवैः विस्मितचित्तैः पृष्टः, स सर्वं तेषां पुरतः सम्यक् आख्यातवान्। स हर्षेण मम दुर्लभं गणपदं दत्तवान्। ततः देवाः सादरं तम् अपृच्छन्— ‘‘गणश्रेष्ठ, त्वं महाकालवने विचरन् क्षेत्रमतिक्रान्तवान्।’’ तदुपायं तदा देवेषु प्रतिपादितवान्। स तु ईशानस्य अंशरूपेण तिष्ठति। निर्-मार्यल्यस्य उल्लङ्घनात् महापापं जायते। ततः सर्वे देवगणाः पुनः महाकालवने तस्मिन् लिङ्गं दृष्ट्वा, यत् सर्वदोषनाशनं, तेषां दोषः नष्टः; अतः तस्मै नाम दत्तम्। एतदस्माभिः नागचण्डेन ज्ञातिनिपुणेन श्रुतम्। तस्य नामोच्चारणेन देवाः स्वर्गश्रेष्ठं स्थानं जग्मुः; निर्-मार्यल्यस्य उल्लङ्घनात् जातं पापं नश्यति। ये प्रतिदिनं नागचण्डेश्वरं पश्यन्ति, ते प्रमोदं तुष्टिं कल्याणं आरोग्यं शोभनरूपं च लभन्ते। इच्छितान् भोगान्, ये देवैरपि दुर्लभाः, प्राप्नुवन्ति। एतत् पापनाशनं महत्त्वं देवी, यथावत् ते कथितम्। तं केवलं दृष्ट्वा एव, लोके धनवान् भवति। हे देवी, पूर्वं दक्षक्रोधात् त्वं जीवनं त्यक्तवती। तस्मिन्नन्तरे मया तव सह संगम आरब्धः, कामेन पीडितेन। तं महाकामं दृष्ट्वा देवाः मनसि क्षुब्धाः अभवन्। रुद्रः गौरीसहितः दिव्यशतेन वर्षाणां सततम् रममाणः आसीत्। तयोः बीजसंयोगे, यः पुत्रः जायेत, तस्य तेजः वयं धारयितुं न समर्थाः।