कम्बलाख्यः सर्पः पितृलोकं जगाम। कालियः तु भीतेन मनसा यमुनायाः सलिले न्यवसत्। ततः सर्वे सर्पराजानः नागाश्च धृतराष्ट्रमुख्याः प्रायागं ययुः। एवं च, कन्या मातुः अङ्के स्थित्वा तस्मै प्रणम्य उवाच— “भगवन्, त्वत्सकाशे कोपिता जननी अस्मान् शप्तवती। जनमेजयेन राज्ञा सर्पसत्रं भविष्यति। तस्मात् मम आज्ञया त्वं महाकालवने गच्छ। महायायाः समीपे देवाधिपतिं पूजयं कुरु।” ततः देवी, कर्कोटकः समाधिना तत्र गतः। तेन तुष्टः देवाधिपः वरं ददौ। “ये दुष्टा दण्डशूकाः सर्पाः पापाचारिणः विषपूर्णाश्च, त्वया कृत्या भक्त्या अहं तुष्टः। त्वं मया सह ऐक्यं प्राप्स्यसि।” ततो महेश्वरः कर्कोटकेश्वर इति प्रसिद्धः अभवत्। यः कश्चन भक्तियुक्तः तं देवम् उपासते, स रोगपीडितः रोगात् विमुक्तिं प्राप्नोति, दुःखितः दुःखात् मोक्षं लभते। ये नित्यं कर्कोटकेश्वरस्य दर्शनं कुर्वन्ति, पञ्चमी चतुर्दशी सूर्यदिने च तस्य दर्शनं ये कुर्वन्ति, ताः पुण्यलाभिन्यः स्त्रियः दुर्भाग्यं नश्यन्ति, बाल्यदोषाः क्षीयन्ते, अकालमरणस्य भयः नास्ति। भक्तियुक्तः पुरुषः यां कामनां मनसा चिन्तयति, सा तस्य सिद्ध्यति। देवी, एषा तस्य शक्तिः पापनाशिनी तुभ्यं कथिता। श्रीमहादेव उवाच— “देवि, एकादशं लिङ्गं सिद्धेश्वरं मङ्गलप्रदं विद्धि। पुरा दारुवने योगयुक्ताः ब्राह्मणाः आसन्। केचन शाकाहाराः, केचन निराहाराः, अन्ये पत्रभक्षिणः। केचित् वीरासनरता, अन्ये धूमपानप्रिया। अन्ये शान्तचित्ताः कृच्छ्रचन्द्रायणादिव्रतानि तपः कुर्वन्तः। ते दुःखपीडिताः चिन्तयामासुः— ‘कथं सिद्धिः स्यात्?’ एवं मुनिभिः गीतं शास्त्रं निष्फलं जातम्। अञ्जनं, गुटिका, पादत्राणयात्रा—एवं ते चिन्ताशीलाः क्रोधेन पूर्णाः। तस्मिन्नेव क्षणे देहवर्जितः शब्दः प्रववृते— ‘माऽवमन्यध्वं, विप्राः, शास्त्रस्य पृथिव्यां निष्फलत्वम्। अत्रैव तपस्विनः, सिद्धिः भविष्यति। कामात् तपो नश्यति, अहङ्कारात् विस्मयः। यो वैररहितः, कामक्रोधवर्जितः, शुद्धसंकल्पः, एकचित्तः, स्थिरः, परदारान् मातृवत्, परधनं मृत्तिकावत् पश्यति, तस्मिन् एव, ब्राह्मणाः, तपः सिद्धिः च दृश्यते। अन्यथा सहस्रवर्षेऽपि सिद्धिः न जायते।’ ‘सर्वे एकचित्ताः महाकालवनं यान्तु। तं देवम् दृष्ट्वा परं सिद्धिं प्राप्नोति; भक्त्या पूजयित्वा परमां सिद्धिं लभन्ते।’ पुर्वं च वसुमतः राज्ञः शस्त्रविद्या सुलभा नाभूत्।