शिवः देवीं प्रीत्या कथां प्रवर्तयति। सहस्राश्वमेधस्य यत् पुण्यं पुरा उक्तं, तस्य तुल्यं पुण्यं लिङ्गस्य पूजने सम्पद्यते। सहस्रजन्मानां पापं यत् सञ्चितं, तदपि लिङ्गस्य स्पर्शने, स्तुत्यां वा पूजायां विनश्यति। अष्टमी, चतुर्दशी, चन्द्रदिनेषु वा, ये मम शरीरं प्रविशन्ति, ते पुनर्जन्म न प्राप्नुवन्ति, हे देवी। यदा तल्लिङ्गं पूज्यते, तदा दशकोटिसहस्राणि पुण्यानि सम्पद्यन्ते। तस्य लिङ्गस्य स्पर्शने, स्तुत्यां वा पूजायां, सर्वं पापं विनश्यति। कामेन वा अकामेन, ये दिनं प्रति तल्लिङ्गं पश्यन्ति, ते परमं पुण्यं लभन्ते। शिवस्य दर्शनमात्रेण, विषैः न बाध्यते जनः। तत्र नागाः मातरं वचनभङ्गेन शप्ताः। जनमेजयस्य यज्ञे, अग्निः तान् नागान् भक्ष्यति। जीवितरक्षणार्थं, सर्वे स्वस्थानानि गताः, हे तेजस्विनि। तत्र कम्बलः नागः पितृलोकं गच्छति। कालियः भयाकुलः यमुनाजले निलीनः। तत्र धृतराष्ट्राद्यः सर्वे नागराजाः प्रयागं गताः, हे सुन्दरी। ततः कन्या मातुः गोदौ स्थित्वा, शिवं नमस्कृत्य वदति—"हे देव, मातुः कोपात् तव सन्निधौ वयं शप्ताः। जनमेजयस्य नागयज्ञे वयं दग्धाः भविष्यामः। तव आज्ञया, पुत्रः, महाकालवनं गच्छ। महायायाः समीपे देवेशं पूजय।" ततः कर्कोटः एकाग्रचित्तः तत्र गच्छति। देवेशः तेन तुष्टः, वरं ददाति। "दण्डशूकाः क्रूराः नागाः विषपूर्णाः, त्वदीया भक्त्या अहं तुष्टः। त्वं मत्संयोगं प्राप्स्यसि।" ततः शिवः कर्कोटकेश्वरः इति प्रसिद्धः अभवत्। यः भक्तियुक्तः तं देवं पूजयति, तस्य रोगाः नश्यन्ति, दुःखिनः दुःखात् विमुक्ताः भवन्ति। ये नियमितं कर्कोटकेश्वरं पश्यन्ति, पञ्चमी, चतुर्दशी, सूर्यदिनेषु वा, तेषां सर्वं शुभं भवति। दारिद्र्यपीडिता स्त्री अपि सौभाग्यं प्राप्नोति, बालपीडाः विनश्यन्ति, अकालमृत्युभयं नास्ति। भक्तिमान् यः मनसि यं कामं चिन्तयति, स तं कामं प्राप्नोति। हे देवी, पापनाशिनी तस्य शक्तिः तुभ्यं उक्ता। श्रीमहादेवः पुनः उवाच—"हे देवी, एकादशं लिङ्गं सिद्धेश्वरं शुभं विद्धि। पूर्वं दारुवने योगयुक्ता ब्राह्मणाः आसन्। केचित् शाकाहारिणः, केचित् निराहारिणः, केचित् पत्राहारिणः। केचित् वीरासनसुखे रमन्ते, केचित् धूमपानं कुर्वन्ति। अन्ये समाहिताः कृत्स्रचन्द्रायणादि तपः कुर्वन्ति। दुःखपीडिताः चिन्तयन्ति—'सिद्धिः कथं स्यात्?' ऋषिभिः गीतं शास्त्रं तदानीं निष्फलं अभवत्। अञ्जनं, गुलिकाः, पादत्राणेन गमनं च, एतेषु तेषां मनः सन्तप्तं अभवत्। तस्मिन्नेव काले, अशरीरवाणी प्रादुरभवत्—'हे सत्त्ववन्तः, शास्त्रं भूमौ निष्फलं इति अवमानं मा कुरुत।'" एवं शिवः देवीं धर्मस्य महात्म्यं, नागानां चरितं, लिङ्गपूजनस्य फलानि च स्नेहेन कथयति।