श्रीस्कान्दपुराणस्य महात्म्यम् इदं कथाम् आख्यायते— स्वर्णात् प्रभा लब्धा, तया ज्वालामालया परिवेष्टिता। तस्य स्वर्णज्वालेश्वरस्य शिवस्य भक्त्या यः पूजनं करोति, स अनन्तां श्रीं, दानशक्तिं, पुत्रपौत्रादिकं च प्राप्नोति। स्वेच्छया वा, अज्ञानतः वा, यत्पापं किञ्चित् जनः कुर्यात्, तस्य नाशनाय यत् फलम् गया-श्राद्धे दत्तस्य, यत् फलम् गायत्र्याः सम्यग् लक्षजपेन लब्धम्, यच्च सर्वदानेन विधिपूर्वकं प्राप्यते, तद् अखिलं फलम् स्वर्णज्वालेश्वरस्य चतुर्दश्यां पूजार्चनेन लभ्यते। देवैः, गणैश्च विविधैः रक्ष्यमाणः स भक्तः, देवी, मम प्रसादात् तं परं लिङ्गं पश्यति। तस्य केवलं दर्शनमात्रेण स्वर्गलोकं प्राप्नोति। प्राचीनवराहकल्पे, पुण्ये देवर्षिः नारदः तस्मिन् रम्ये वनप्रस्थे, कामद्रुमैः शोभिते, वीणावेणुनिनादैः निनादिते, देवगन्धर्वसंघैः सेव्यमाने, ब्रह्मलोकादिषु पुण्यस्थलेषु, देवैः, सिद्धैः, चारणैः, किन्नरैः च हर्षेण स्तूयमानः, गुणैः अतुल्यैः युक्तः, स नारदः महर्षिः वासवेण पृष्टः, देवी। सौम्यः महाकालवनः सदा मंगलदायकः। ये लोका महाकालवनं पश्यन्ति, तत्र देवः स्वयम् सर्वगणैः परिवृतः स्थितः। पृथिव्यां नैमिषारण्यं पुण्यं सर्वपापविनाशनम्। ततः प्रयागः दशगुणं श्रेयः सर्वकामफलदायकः। सरस्वती च पूर्वदिशं प्रवहन्ती, तेन सा दशगुणं पुण्यवती स्मृता। तस्मात् कुरुक्षेत्रं दशगुणं श्रेष्ठं स्मृतम्। ततः अपि महाकालवनं दशगुणं परं मन्यते। षष्टिकोटिसहस्राणि षष्टिशतकोटयः शक्तयः, नवकोटिशक्तयः तस्मिन्क्षेत्रे निवसन्ति। यत्र कृमयः, कीटाः, पतङ्गाश्च म्रियन्ते, तत्र यज्ञे, तेषां पुण्यं श्रुत्वा नारदात्, देवश्रेष्ठात्, स वासवः सर्वैः देवगणैः सह शीघ्रं तत्र आगतः। तद् क्षेत्रं स्वर्गादपि श्रेष्ठं, प्रलयेऽपि अक्षयम् इति कीर्त्यते। तत्र सुवर्णमयाः शुभाः प्रासादाः आसन्, वज्रनीलमणिभिः भूषिताः, शुद्धस्फटिकसदृशाः। तं रमणीयं महाकालवनं दृष्ट्वा, सर्वे देवाः हर्षपूर्णाः नारदं स्तुतवन्तः। "न वयं कैलासं गच्छामः, न मेरुपर्वतम्; अयं नः परमं अमरावती, अयं नः शुभा भोगवती" इति। एवं तत्र स्वर्गः रिक्तः अभवत्; तदा तैः गन्तुं निश्चित्य, तानि देवानि देहम् उत्सृज्य, सर्वे महाकालवनं जग्मुः। तदनन्तरं, स वासवः तस्मिन्नेव क्षणे महाकालवनं प्राप्तवान्, तं देवैः परिवृतं रमणीयं दृष्टवान्। तस्मिन्नेव काले, एकः अशरीरी वाणी व्याहरत्—"कर्कोटकस्य पूर्वे, महामायायाः दक्षिणे" इति। तेन देवेशेन एवमुक्तः, स हृष्टमानसः तत्र एव लीनः अभवत्। स शुभैः पुष्पैः पूज्य, तां सुरूपां देवीं प्राह। "ये पापिनः अपि भवन्ति, यदि ते त्वां द्रष्टुम् यतन्ते, विशेषतः अष्टम्यां वा चतुर्दश्यां, संक्रान्तौ वा, तेषां अपि उद्धारः भवति" इति। एवं श्रीस्कान्दपुराणे, स्वर्णज्वालेश्वरस्य महिमानं, महाकालवनस्य च पुण्यं, देवर्षिणारदस्य संवादं च, देवीप्रति स्नेहेन, आदरपूर्वकं आख्यायते।