एकदा परमेश्वरस्य लिङ्गात्सर्वं जगदचलं चलं च समुत्पन्नमिति स्मर्यते। तस्मात्सर्वदेवानां ऋषीणां पितॄणां च वंशाः प्रादुरभवन्। यावन्त्यः सृष्टयः सन्ति, यावन्ति च प्रलयावस्यानि, सर्वाणि तानि लिङ्गात्सम्प्रसूयन्ते। भूर्लोकादिभिर्लोकैः सप्तभिर्नेतरलोकैः सह सर्वमिदं लिङ्गात्संभवति, दृश्यं चादृश्यं च। तस्मात्सूक्ष्मः सनातनः पुरुषः सत्-असद्रूपः इति विद्वांसः वदन्ति। एषः लिङ्गः स्थिरः, अविनाशी, अजरः, असीमः, अन्यस्मिन्ननपेक्षः च। अनाद्यन्तः सः विश्वयोनिर्नित्यं तिस्रभिः गुणैः जातः। प्रलयान्ते अपि तेनैव सर्वं दैवं सृष्टमासीत्। अहं च पृथिव्यामुत्थितः अनादिकालाद्विश्वस्य मूलकारणम्। ततः स जगन्नाथः शीघ्रं प्रकृतिं पुरुषं च प्रादर्शयत्। यथा गन्धस्य संनिकर्षमात्रेण प्रवृत्त्या गन्धो जायते, एवं स देवः अनादिर्यः परमकारणं जगतः। आदौ यदा प्रकृतिः प्रेर्यते, हे पार्वति, तदा तस्यैव लिङ्गस्य प्रेरणया भवति। अण्डमध्ये सर्वे लोका देवदानवमानुषैः सह स्थिताः। स एव पूर्वं प्रेरयिता, स एव प्रेरितः, हे पृथिवीपतिः। स जगन्नाथः अजः गुणरहितोऽपि रजोगुणेन युक्तः अभवत्। ब्रह्मरूपेण सः सृजति लोकान्, ततः सत्त्वगुणप्रधानत्वात् तिष्ठति, ततोऽन्धकारगुणोत्कर्षेण रुद्ररूपेण सर्वं जगद्ग्रसति। यथा कृषकः सिंचयिता रक्षिता च अन्ते हर्ता भवति, एवं स ब्रह्मरूपेण सृजति, रुद्ररूपेण संहरति। रजोगुणः ब्रह्मा, तमोगुणः रुद्रः, सत्त्वगुणः विष्णुः, स जगन्नाथः। प्रतिसर्गे सृष्ट्यादौ देवैः एषः स्तवः नित्यं गीयते। हे विशाललोचने, तस्मै सदा 'महाकालवन' इति नाम दत्तम्। अहमेव महान्, अहमेव महान्, यतः सृष्ट्यादौ अहं प्रादुर्भावकारणम्। तस्मिन्महाकालवने लिङ्गं 'कल्पेश्वर' इति ख्यातिं प्राप्स्यति, अत्र न संशयः न विवादः। ततः, हे देवि, ब्रह्मा अनन्तं उच्चं लोकं गतवान्। तत्र नादिं न च अन्तं ब्रह्मणा केशवेन वा दृष्टम्। तौ वेदविहितैः स्तोत्रैः तं पुरतः स्थितं स्तुतवन्तौ। अतः अद्य प्रभृति एषः अनादिकल्पः पृथिव्यां प्रवर्तते। यो मर्त्यः पञ्चमहापातकैः युक्तः दुष्टचित्तः च— तस्मै यदा तव दर्शनं लभ्यते तदा सदा शुभमस्तु। ये पुरुषाः सर्वतीर्थस्नानात् पुण्यं लभन्ते, ते पुनः पुनः सुखदुःखयुतं लोके पतन्ति। यदा पापक्षयः स्यात्, तदा तव दर्शनमभ्युपैति। ब्राह्मणघ्नो मद्यपः स्तेयी गुरुतल्पगामी वा अपि, स अपि पुनरावृत्तिविनिर्मुक्तं परमं पदं प्राप्नोति। अश्वमेधस्य फलं वा राजसूयस्य फलं वा यत्, तद् लभ्यते। ये तु पुरुषाः पशुवदिह जन्मनि व्यर्थं जन्यन्ते। एवं उक्त्वा भगवान्केशवः ब्रह्मा च, हे सुन्दरी, तत्र स्थितौ। एवं, हे देवि, सर्वपापनाशिन्येतां महिमां तव कथितवानस्मि। दर्शनमात्रेणैव तत्रैव संपद्भवति। कदाचित्, हे देवि, त्वया सह मद्गृहे क्रीडन्त्या, ...