सः पुरुषः शिवलोकस्य भोगैः समृद्धैः समन्वितः, तत्र पूज्यते स्म। एषा महिमा शिवभक्तिं वर्धयति, कीर्तिं जनयति, पुण्यं च संप्रसारयति। एवं सप्ततितमोऽध्यायः समाप्तः, यः "अवन्तिक्षेत्रमाहात्म्यवर्णन" इति संज्ञितः, व्यासस्य च सनत्कुमारस्य संवादे, अवन्तिखण्डे, पञ्चमस्य स्कन्दमहापुराणस्य एकाशीतिसहस्रश्लोकसंख्यायाम्। ततः परं, श्रीगणेशं नमस्कृत्य, देवी पृच्छति—"कानि तानि स्थानी, यत्र श्राद्धकर्म कर्तव्यं, यथावत् विज्ञापय।" तानि स्थानी, देवगन्धर्वैः सेवितानि, मुनिभिः च दृष्टानि। यमुनासुता सूर्यकन्या सा देवी, लोकेषु पावनी कीर्त्यते। तथैव चन्द्रभागा, वितस्ता, नर्मदा च अमरकण्टके, पुण्यदा दृश्यन्ते। केदारं, पुष्करं, तथा कायावरोहणं अपि पुण्यस्थलानि। तत्र श्रीमहाकालः विराजते, यः पापकुलदहनः अग्निरिव। एतत् क्षेत्रं भोगमोक्षप्रदं, कलियुगपापविनाशनं च। यानि यानि पुण्यतीर्थानि, ये ये लिङ्गानि, सर्वाणि तत्र सन्ति। एष क्षेत्रोत्तमं, हे महादेवि, सदा मम विशेषतः प्रियतमा। तत्र परमपुण्यस्थानं विद्यते, यत् सर्वपापहरम्। नीलगङ्गा चतुर्थी, पुण्यनद्यः मध्ये प्रमुखा। सा देवी, हे भगवति, गङ्गायाः त्रिगुणं पुण्यं ददाति, धर्मार्थकाममोक्षफलप्रदा च। तत्र सिद्धलिङ्गानि सन्ति, यानि भोगमोक्षदायकानि। तत्र एकादश रुद्राः, द्वादश आदित्याः च स्मर्यन्ते। अहं तत्र गच्छन्, शुभे महाकालवने, दृष्टवान्। एतत् क्षेत्रं, योजनेन विस्तीर्णं, एभिः सर्वैः पूरितम्। तेषां विस्तारतः वर्णनं कुरु, यानि सर्वपापहराणि। तत्र प्रथमं ख्यातं अगस्त्येश्वरं नाम लिङ्गं पृथिव्याम् अस्ति। उमा उवाच—"कथं एतत् अगस्त्येश्वरनाम्ना प्रसिद्धम् अभवत्?" तत् लिङ्गं सर्वपापहरं, कामफलप्रदं च। कदाचित्, सुराः दानवैः पराजिताः, उत्साहराज्यं च नष्ट्वा, भूमौ विचरन्तः दुःखिता अभवन्। तदा काले, तैः देवैः एकः सूर्यतेजसा दीप्तिमान् दृष्टः। तं तेजसा आवृतं दृष्ट्वा, देवाः प्रणम्य तस्थुः। दानवैः संग्रामे पराजिताः, सर्वे स्वर्गात् पतिताः। तैः उक्तं श्रुत्वा, अगस्त्यः क्रोधमापन्नः। ततः, तस्य दीप्त्या दानवाः दग्धाः। ततः, अगस्त्यतेजसा दैत्याः सन्तप्ताः। तान् हत्वा, महात्मा अगस्त्यः शोकाकुलः अभवत्—"महापापं कृतं मया, दानवान् हत्वा। किं करिष्यामि? कुत्र गमिष्यामि? कथं शुद्धिं प्राप्नुयाम्?" इति चिन्तयन्, ब्रह्मा तत्र आगतः। "दृष्टोऽसि, हे मुनिश्रेष्ठ, शीघ्रं कारणं वद," इति ब्रह्मणा प्रोक्तम्। अगस्त्यः उवाच—"हे देवाधिदेव, संसारनाथ, मम मनसि दाहोऽस्ति। उपायं ब्रूहि, हे देवश्रेष्ठ, अनुग्रहेण।" तदा देवश्रेष्ठः उक्तवान्—"शृणु सावधानः। महाकालमहारण्ये, यक्षगन्धर्वसंसेविते, तत्र पिशाचतीर्थस्य दक्षिणे भागे, शुभं लिङ्गं पूजय, यत् सर्वपापहरम्।