पुष्कराद्याः तीर्थानि यानि चान्यानि पृथिव्यां सन्ति, तानि सर्वाणि सहस्रशः कोटिशश्च, हे महाभाग। तेषां संख्या न खलु ज्ञायते; बहूनि हि तीर्थानि भूमौ सन्ति, तेषां गणनां न वेद्मि। गिरीन्द्रे तु किन्नराः सूक्ष्ममन्दमन्दबिन्दून् वृष्टिंवद् वर्षन्ति। तथापि, हे महाभाग, मुख्यानि तीर्थानि वक्ष्यामि। एतानि सुविख्यातानि नियमाः, ये कर्तव्याः, हे परन्तप। यः सम्यक् तान् आचरति, स एव शम्भुवत् भवति। विशेषतः वैशाखस्य अन्ते पञ्चसु दिवसेषु फलं लभ्यते। माधवमासेऽपि अवन्त्यां स्नानं विशेषतः कर्तव्यम्। नियतेन विधिना तीर्थे स्नात्वा, यः वार्षिकव्रतम् आचरति, सः शुद्धिं प्राप्नोति। सः शिवलोकम् उपगम्य, तत्र महाभोगैः समन्वितः पूज्यते। एषा महिमा शिवभक्तिं वर्धयति, यशः जनयति, पुण्यं च वृद्धिं गच्छति। एवं सप्ततितमोऽध्यायः समाप्तः, 'अवन्तिक्षेत्रमाहात्म्यवर्णन'नामकः, व्यास-सनत्कुमारसंवादे, अवन्तिखण्डे, पञ्चमस्कन्दे, श्रीस्कन्दमहापुराणे, अशीतिसहस्रश्लोकसंख्यायाम्। अथ, श्रीगणेशं नमस्कृत्य, पृष्टं—कानि तानि स्थानानि यत्र श्राद्धं कर्तव्यमिति। तानि स्थलानि देवगन्धर्वैरुपासितानि, मुनिभिः सम्पूजितानि। यमुनादेवी, सूर्यतनया, लोकारां पावनी; तथा चन्द्रभागा, वितस्ता, अमरकण्टके नर्मदा च। केदारः, पुष्करः, कायावरणं च—एतेषु श्रीमहाकालः स्थितः, पापराशिनाशकाग्निरिव। एतत् क्षेत्रं भोगमोक्षप्रदम्, कलियुगपापनाशनं च। ये केचन पूज्याः तीर्थघाटाः, ये च लिङ्गानि सन्ति, तेषामध्ये एतत् क्षेत्रं मम विशेषतः प्रियं, हे महादेवि। तत्र परमपुण्यस्थानमस्ति, सर्वपापनाशनम्। नीलगङ्गा चतुर्थी प्रमुखा विख्याता नद्यः; सा गङ्गात् त्रिगुणं पुण्यं ददाति, चतुर्विधपुरुषार्थफलप्रदा च। तत्र सिद्धलिङ्गानि तिष्ठन्ति, भोगमोक्षप्रदायकानि। तत्रैकादश रुद्राः, द्वादश आदित्याश्च स्मृताः। यदा अहं तत्र शुभे महाकालवने गतवान्, तदा एतत् क्षेत्रं योजनमात्रं, एतेनैव पूर्णम्। तानि सर्वाणि पापहराणि विस्तारतः वद। तत्र प्रथमं प्रसिद्धं अगस्त्येश्वरं तीर्थं, पृथिव्यां विख्यातम्। उमा पृच्छति—कथं एतत् अगस्त्येश्वरनाम्ना प्रसिद्धमभवत्? तद् सर्वपापहरं, कामफलप्रदं च। पुरा देवाः दानवैः पराजिताः, उत्साहं राज्यं च नष्ट्वा, भूमौ विचेरुः, हे देवी। तदा कदाचित् तैः देवैः एकः सूर्यतेजसा दीप्तिमान् दृष्टः। तं तेजसा आवृतं दृष्ट्वा, देवाः प्रणम्य तस्थुः। संग्रामे दानवैः पराजिताः, सर्वे स्वर्गात् पतिताः। तदा देवैः उक्तः अगस्त्यः कोपमगमत्। ततः तस्य दीप्त्या दानवाः दग्धाः। तदनन्तरं, दैत्याः तस्य अगस्त्यस्य तेजसा संतप्ताः। एवं स्कन्दमहापुराणस्य प्रवाहे, तीर्थमहात्म्यं, क्षेत्रविशेषः, पुण्यस्य महिमा, अगस्त्येश्वरस्य उत्पत्तिकथा च, व्यास-सनत्कुमार-संवादे, श्रद्धया, भक्त्या च प्रवहन्ति।