यथा मेघपङ्क्तिभ्यः पतन्ति यावत् बिन्दवः, तथा तत्र तेषां सङ्ख्या न ज्ञायते। नभसि यावन्तः तारका दृश्यन्ते, तेषां गणना कश्चन कर्तुं न शक्नोति। आकाशे भूमौ च या नगरी सैव पुण्यभूमिः कथ्यते। नद्यः, सरांसि, कूपाः—एते सर्वे सर्वथा पुण्यस्थलानि भवन्ति। यद् यद् मुख्यं विषयं, तत् सर्वं ते कथयिष्यामि। यः पुरुषः प्रतिदिनं प्रातरुत्थाय शुचिः, यतचित्तः च भवति, स सर्वगन्धैः, तिलैः, तण्डुलैश्च स्वदेहं अलङ्कृत्य, ऊर्ज, माधव, वैशाख, आषाढमासेषु, पुण्यस्थले यत्र देवता तिष्ठति, तस्य सन्निधौ, विधिपूर्वकं कर्म यः करोति, स सर्वफलानि प्राप्नोति। एतत्सर्वं विस्तारतः श्रोतुमिच्छामि, हे तपोधन! उमा-महेश्वरयोः संवादः, यत्र दिव्यतीर्थकर्मणां विधिः प्रतिपाद्यते, तत्र ये पुण्यस्थलानि, ये लिङ्गानि, तेषां यथास्थानं वर्णनं करिष्ये। महादेवि, सर्वेषां क्षेत्राणां मध्ये एतत् क्षेत्रं मम परमप्रियं सदा भवति। नीलायाः गङ्गायाश्च सङ्गमः, गन्धवत्याः नदी च, अत्र चत्वारिंशदष्टचत्वारिंशद् (८४) ईश्वराः, अष्टौ भैरवाश्च सन्ति। षड् विनायकाः, चतुर्विंशतिः देव्योऽपि अत्र सन्ति। विष्णु-ब्रह्मादयः सर्वे देवाः अत्र प्रतिष्ठिताः, शुभे। दश विष्णोः रूपाणि वर्ण्यन्ते—तानि नामानि मम शृणु। नारायणः, हृषीकेशः, वाराहः, धरणीधरः—एते दश विष्णवः, सर्वपापहराः परमाः कीर्त्यन्ते। ये देवेशाः रम्ये महाकालवने निवसन्ति, विनायकाः, भैरवाः, देव्यो, मारुतात्मजाः च तत्र सन्ति। विघ्नहा प्रमोदी चतुर्थीव्रतप्रियौ—एते षड् विघ्नानां परमहराः कथ्यन्ते। वटयक्षिणी, वीरभद्रा—एते अष्टौ मातरः; महामाया या सतीति प्रसिद्धा, कपालमातृका च। ब्रह्माणी, पार्वती, योगिनी, योगशालिनी च। चर्पटा मातरः, वटमातरः, योगिनीमातरश्च प्रसिद्धाः, एवं चतु:षष्टिः मातरः स्मर्यन्ते। वैष्णवी, वाराही, विन्ध्यवासिनी अपि नाम्ना निर्दिष्टाः। हनुमान् ब्रह्मचारी, कुमारः महाबलः, दण्डपाणिः बली, ये च महाभैरववशाः कृष्णवर्णाः। कालभैरवः प्रसिद्धः, अष्टमः क्षेत्रपालः; कपर्दी, कपाली, कलानाथः, वृषासनः। त्र्यम्बकः त्रिशूलधारी, वल्कलधारी, दिगम्बरः च। एकादश रुद्राः कीर्त्यन्ते, शत्रुसैन्यविनाशकाः। सुवर्णरेताः, दिनकरः, मित्रः, विष्णुः चिरन्तनः। अग्रे लिङ्गेषु—अगस्त्येश्वरादीनि चत्वारिंशत् लिङ्गानि संख्यातानि। अगस्त्येश्वरः, ततः गुहेश्वरः परमः, अनादिकल्पेश्वरः, शम्भुः, परमः स्वर्णजालेश्वरः, कर्कोटकेश्वरः, शम्भुः, ततः परमः सिद्धेश्वरः इति। एवं पुण्यभूमेः, तत्र स्थितानां देवतानां, लिङ्गानां च महिमा धर्मनिष्ठया वर्णितः।