भाद्रपदस्य शुक्लपक्षे अष्टम्यां तिथौ, यदा चन्द्रमा मैत्रे नक्षत्रे स्थितः, तदा यः कश्चित् सदा विधिपूर्वकं कर्म आचरति, स नित्यलोकान् प्राप्नोति, इति व्यासाय प्रोक्तम्। तत्र प्रसिद्धं तद् तीर्थं बिन्दुसरः नाम, सर्वकामप्रदं स्मृतम्। सत्यवत्याः पुत्र, तत्रैव ता उत्तमाः नद्यः प्राप्ताः सन्ति; तत्रैव ते सदा तस्मिन्पुण्यस्थले पूजनं कृतवन्तः। तत्रैव भाद्रपदस्य शुक्लचतुर्थी अपि प्रसिद्धा इति कथ्यते। मनःकामेश्वर इत्याख्यं तत्, सर्वकामप्रदं; यः शतकामान् प्राप्य तत्र पूजां करोति, स कामधुक् भवति। कति तीर्थानि, कति देवायतनानि तत्र सन्ति? हे महर्षे, अवन्त्यां ये पुण्यस्थलानि लिङ्गानि च सन्ति, तेषां वर्णनं स्वयंभूः चतुर्मुखः अपि कर्तुं शक्नोति। यथोक्तं, यावन्ति मेघपङ्क्तिभ्यः बिन्दवः पतन्ति, तावन्ति एव तेषां संख्या; नभसि ये तारका न गणयितुं शक्यन्ते, तथा। दिवि भूमौ च एषा नगरी स्वयमेव पुण्यतीर्थरूपा। नद्यः, सरांसि, कूपाः—सर्वे एव सर्वथा पुण्यस्थानानि। यानि मुख्यानि विषयाः, तान् अहं ते कथयिष्यामि। यः प्रतिदिनं प्रातःकाले शुद्धः, नियमेन च मनसा स्थितः, सर्वगन्धैः, तिलैः, तण्डुलैश्च अलङ्कृतः, ऊर्ज, माधव, वैशाख, आषाढमासेषु, यत्र यत्र देवस्थानं, तत्र तत्र देवस्य साक्षात् सन्निधौ, यः विधिपूर्वकं कर्म आचरति, स सर्वफलानि प्राप्नोति। एतत्सर्वं विस्तरेण श्रोतुमिच्छामि, हे तपोधन। उमा-महेश्वरयोः संवादः, दिव्यतीर्थयात्रायाः विधिपर्यन्तं, यानि तीर्थानि सन्ति, यानि लिङ्गानि तत्र सन्ति, तानि सर्वाणि शृणु। एष क्षेत्रश्रेष्ठं, हे महेश्वरि, सदा मम अतीव प्रियं। नीलगङ्गयोः सङ्गमः, गन्धवती च नदी, तत्रैव सन्ति। चतुश्चत्वारिंशत् प्रभवः, अष्टौ भैरवाश्च। षड् विनायकाः, चतुर्विंशत् देव्यः चात्र सन्ति। विष्णुर्ब्रह्मादयः सर्वे देवाः अत्रैव प्रतिष्ठिताः, हे शुभे। विष्णोः दश रूपाणि वर्णितानि; तेषां नामानि मत्तः शृणु—नारायणः, हृषीकेशः, वाराहः, धरणीधरः; एते दश वैष्णवाः, सर्वपापप्रणाशकाः। ये देवेश्वराः रमणीयमहाकालवने निवसन्ति, विनायकाः, भैरवाः, देव्यः, पवनसुताश्च। विघ्नहा, प्रमोदी, ये चतुर्थीव्रतस्य प्रियाः; एते षडेव विघ्नप्रशमकाः। वटयक्षिणी, वीरभद्रा—एते अष्टौ मातरः; महामाया या सतीति प्रसिद्धा, कपालमातृका च। ब्रह्माणी, पार्वती, योगिनी, योगशालिनी। चर्पटा मातरः, वटमातरः, योगिनीमातरः—एवं चतु:षष्टिः मातरः स्मृताः। वैष्णवी, वाराही, विंध्यवासिनी इत्याद्याः अपि नाम्ना कीर्तिताः। एवं तत्र पुण्यतीर्थेषु, देवायतनेषु, सर्वे देवाः, मातरः, विनायकाः, भैरवाः, विष्णुरूपाणि च प्रतिष्ठितानि सन्ति; तेषां पूजनाद् सर्वकामाः, सर्वपापक्षयश्च लभ्यते, इति पुण्यकथां व्यासाय सम्यग् निवेदितवान्।