पूर्वं ब्रह्मणा मर्कण्डेयस्य प्रश्नानुसारेणैतदाख्यातम्। शृणु, वत्स! पृथिव्यां दिव्यनदीषु श्रेष्ठा शिप्रा प्रवहति। तस्याः केवलदर्शनात् महापातकनाशो भवति। तत्रैव तेजस्वी सूर्यः दक्षिणायनगामी परमेष्ठी समागतः। तत्र योगिनः मृताः अपि, हे रिपुतापन, गच्छन्ति। तेषां, वत्स, शुभगतिर्नास्ति—सत्यं ते वदामि। तेषां मोक्षार्थं एष तीर्थः प्रतिष्ठितः। अत्रैव चराचरं समस्तं विश्वं, हे जगन्नाथ, समाविष्टमस्ति। यदा चतुर्मास्ये हरिः शय्यां गच्छति, तदा धर्माचरणं विधीयते। एतन्माहात्म्यं भारतवर्षे श्रुत्वा, जनानां मोक्षप्राप्तिः न सुलभा भवति। अयं प्रभुः मोक्षदः संसारतरणहेतुः च। दुर्लभं मानुषं जन्म, ततोऽपि कुलोत्कर्षोऽपि दुर्लभतरः। यत्र न सत्सङ्गः, न विष्णुभक्तिः, न व्रतपालनं च, तत्र चतुर्मास्ये व्रतानुष्ठानाभावात् पुण्यं निष्फलं भवति। ये विष्णुमाश्रित्य तिष्ठन्ति, ते चतुर्मास्ये दृढाः भवन्ति। तेषां सुपुष्टदेहः, आयुः शुभं, सर्वार्थसिद्धिः, देवा अपि तान् यावज्जीवं वरान् ददति। तेषां शरिरे शतशः पापानि निःसंशयं विनश्यन्ति। विशेषतः चतुर्मास्ये, यदा जनार्दनः शय्यां गच्छति, तदा यदि कश्चित् नरः कर्करादिने स्नात्वा शरीरं विशुद्ध्य मोक्षमार्गे प्रवर्तते, तदा सः पुण्यलाभी भवति। तत्रापि, निर्झरे वा, कूपे वा, सरसि वा, तडागे वा, यः प्रतिदिनं स्नाति, तस्य पापानि नश्यन्ति। अतः सुरासुरैः नद्यः पुण्यतराः इति निगद्यन्ते। चतुर्मास्ये यः स्नानं करोति, सः अधिकं पुण्यं प्राप्नोति; विशेषतः रेवा-संगमे, पूर्वसागरे, सूर्यक्षेत्रे च। एकदिनमपि चतुर्मास्ये स्नात्वा, दुःखभाग् न भवति। यदा जगन्नाथः शय्यां गच्छति, तदा पापवृद्धिः सहस्रगुणा भवति। यः कर्मजं शरीरं भित्वा, विष्णुलोकं प्राप्नोति, सः यदि चतुर्मास्ये क्षणमपि अथवा अर्धक्षणमपि विहायति। यः तिलोदकेन अथवा बिल्वोदकेन स्नानं करोति, यः गङ्गां प्रति जलाश्रये प्रतिदिनं स्मरति, तस्य पापक्षयः भवति। गङ्गा अपि देवानां प्रभोः पादाङ्गुल्याः प्रवहति। चतुर्मास्ये नारायणः जलमध्यस्थः भवति। दशधा स्नानं कर्तव्यं, विष्णुनाम्ना सह महाफलदं भवति। विना स्नानं, यत्किञ्चिदपि शुभकर्म, तदपि निष्फलम्। स्नानात् सत्यलाभः, सत्ये च शाश्वतः धर्मः। ये पवित्राः आत्मज्ञाः वेदान्तविदः च, ते स्नातस्य शरीरे हरीः साक्षात् वसति। सर्वपापक्षयाय, देवतानां तुष्टये च स्नानं विधेयम्। रात्रौ च न स्नातव्यम्, न सायं, ग्रहणे तु अपवादः। सर्वकर्मणां शौचं सूर्यदर्शनात् विधीयते। यदि शरीरशक्त्यभावः, तर्हि विभूतिस्नानेन शुद्धिः स्यात्। एवं ब्रह्मणा मर्कण्डेयाय महाशिप्रातीरमाहात्म्यं, स्नानस्य च महान् महिमान् सम्यक् प्रवदितम्।