शिवस्य लोकमध्ये तस्य पापं विनश्यति, स च पूज्यते। प्रत्येकं जागरणक्षणं अश्वमेधस्य फलं प्राप्नोति। यः सम्यग् विधिना शिवस्य पूजनं सम्पादयति, स वै व्यास, चतुर्दशसहस्रं धेनूनां वत्सयुक्तानां लभते। एवं कुटुम्बेश्वरमाहात्म्यवर्णनाख्यो ऽयं सप्तषष्टितमो ऽध्यायः समाप्तः, पञ्चमे ऽवन्त्याखण्डे, अवन्तिक्षेत्रमाहात्म्ये, श्रीस्कन्दमहापुराणे एकाशीतिसहस्रश्लोकसंख्यायाम्। ततः देवप्रयागस्य वर्णनं कृतम्, यः सर्वपापविनाशकः। स एव सुरश्रेष्ठस्थानं, यत्र पुण्यतीर्थं विद्यते। क्षिप्रानद्याः पूर्वदिग्भागे स्थितं तद् पुण्यक्षेत्रं प्रतिष्ठितम्। तत्र माधवः देवः सर्वफलप्रदः पृथिव्यां प्रसिद्धः। तत्रानन्दभैरवः सर्वदैवतेभ्यः पूजितः। यः तत्र पूजां करोति, स भैरव्याः क्लेशं कदापि न अनुभवति, हे व्यास। ज्येष्ठमासस्य शुक्लपक्षे दशम्यां बुधवासरे हस्तयोगे च, स तु पुण्यः गङ्गायाः जन्म महत्तमं भवति। तस्मिन्नेव दिने यः तत्र स्नानं करोति, स सर्वतीर्थफलं लभते। केवलं श्रोतुमात्रेण तस्य व्रतं न भङ्गं गच्छति। स बहुव्रती, जितेन्द्रियः, वेदवेदाङ्गविद् च भवति। तथापि किञ्चित् लघुदोषात् तस्य व्रतपरिपूर्तिः न जातवती। तस्य गृहे महातपस्वी अतिथिः आगतः। स नारदम् अतिथिं शास्त्रविहितकर्मणा सम्यक् सत्कृतवान्। त्वं हि सर्वं ज्ञानचक्षुषा वेत्सि, भगवन्। केन पापसंसर्गेण तस्य व्रतभङ्गः जातः? महाराष्ट्रे धनसञ्चकनामकः सुप्रसिद्धः ब्राह्मणः आसीत्। स ब्राह्मणो ब्रह्मदत्त इति ख्यातः, यो वेदब्राह्मणदूषकः। स देवतीर्थनास्तिकः, परधनचौरः च आसीत्। तेन आयुः क्षीणं, स च दरिद्रो जातः। तस्मात् चौर्यं परित्यज्य, स यात्रिकैः सह संगतः। तदा यमदूतैः निग्रहालयं नीतः। तत्र धर्मराजेन स्वामीभक्तेन स दृष्टः। तदा धर्मराजः स्वसर्वान् परिचारकान् आह्वयन्, "अवधानेन शृणुत। अयं पापी गौडातटे मृतः, अस्माकं तत्र कार्यं नास्ति। रवौ सिंहस्थे, बृहस्पतौ बृहस्पतिस्थे वा, ते गौतमीतीरं यान्ति। तस्य पुण्यबलात् अस्माकं किञ्चिद् कार्यं नास्ति।" एवं तैः विमुक्तः ब्राह्मणः punar् ब्रह्मपथं प्राप्तः। किं तपः? किं दानं? किं तीर्थव्रतानां च पालनम्? केन पुण्यबलात् व्रतभङ्गः न भवति? यत्र ऋषिणा सत्यदर्शिना रुद्रस्य सरः निर्दिष्टम्, तत्र कोटिशः पुण्यक्षेत्राणि सन्ति। तस्य क्षेत्रस्य उत्तरदिग्भागे सुतीर्थं नाम सर्वकामप्रदं। तस्य दर्शनमात्रेण सर्वयज्ञफलं लभ्यते। एवं वचनं श्रुत्वा स ब्राह्मणः कुमुद्वतीं जगाम। ततः स श्रेष्ठब्राह्मणः सद्यः पुण्यलोकान् प्राप्तः।