अयोध्यायाः तस्मिन्नेव दिव्ये स्थले स्नानदानपूजनैः श्रीरामस्य च पूजया धर्मनिधिः परमपावनं क्षेत्रं स्मर्यते। तत्र सर्वे समागताः भगवन्तं वसिष्ठं मुनिं विनयपूर्वकं प्रार्थयामासुः—"हे तपोनिधे, एषा दुर्लभा कथा त्वया कथ्यताम्। भगवन्, अयोध्यायाः या परमश्रीः श्रूयते, सा विस्तरशः कथ्यताम्। वयं यथाक्रमं यथाविधि च क्षेत्रयात्रां कथं समाचरेम? यद् श्रोतव्यम्, तच्च श्रोतव्यं येन सर्वपापविमुक्तिर्भवति—अत्र संशयो नास्ति।" वसिष्ठः स्नेहपूर्वकं तान् उवाच—"एतत् अयोध्याख्यं क्षेत्रं परमगुह्यं परमं च। अत्र सिद्धाः देवाश्च वैष्णवव्रतधारिणः नित्यं तिष्ठन्ति। ते प्राणसंयमिताः, जितेन्द्रियाः, परमयोगं साधयन्ति। अयं हरिक्षेत्रं पद्मोत्पलवाप्यालङ्कृतं शोभते; अत्रैव वासः नित्यं मोददायकः। यथा अत्रैव मोक्षः लभ्यते, न तथा अन्यत्र; अयोध्या नाम महत् परमपुण्यस्थानम्। नैमिषक्षेत्रे, कुरुक्षेत्रे, गङ्गाद्वारे, पुष्करे च—अपि च, यदत्र लभ्यते, तत् सर्वत्रातिक्रान्तम्; सर्वेषु क्षेत्रेषु एतत् एव श्रेष्ठतमं मन्यते। अत्र सर्वे मुनयः लिङ्गिनः, सिद्धाः, महर्षयश्च—तेषां विष्णुः परमं योगबलं ऐश्वर्यं च ददाति। ब्रह्मा, दिव्यर्षयः, श्रीः, वायुः, सूर्यश्च—एते महात्मानः सर्वत्र हरीं भक्त्या पूजयन्ति; एकचित्ताः सदा हरिं पूजयन्ति। यः पुरुषः विषयेषु आसक्तचित्तः, धर्मे च अनुरागं त्यक्तवान्, अपि च ये वेदनिष्ठाः, यज्ञाङ्गनिवासिनः, जितेन्द्रियाः—ते ज्ञानी, अनासक्ताः, शरीरे मरणे सम्प्राप्ते—यत् तैः प्राप्यते, तत् सहस्रजन्मपर्यन्तं यः योगी साधयति, सः अपि न प्राप्नोति। अहं संक्षेपेण अस्य क्षेत्रस्य अद्भुतां महिमानं वदामि; अन्यत्र न किञ्चिद् इदृशं क्षेत्रं दृश्यते। ये पुण्यकामिनः प्रयत्नेन अत्र आगच्छन्ति, ते क्षेत्रयात्रां समाचरेयुः। प्रथमे दिने यः संयमी, उपोषणं कुर्यात्। यः पुण्यशीलः, पापेभ्यः निवृत्तः—सः उपोष्य, चक्रतीर्थे स्नात्वा, धर्मविधिना ब्राह्मणं पूजयित्वा, विष्णुं हरीं दृग्भिः निरीक्षेत। तत्र व्रती धर्मेण शिरः श्मशानं कारयेत्। सहस्रधारिण्यां नदीं स्नात्वा, शेषं सम्यक् पूजयेत्। ततो चक्रपाणिं हरिं दृष्ट्वा, यथाशक्त्या दानं दद्यात्; रात्रौ महादेव्याः समीपे जागरणं कुर्यात्। प्रातः शुद्धाकाशे पुनः उत्तिष्ठेत्। श्राद्धं विधिवत् कृत्वा, यथाशक्ति दानं च दत्वा, दम्पती अपि वस्त्रादिभिः सम्यक् पूजयेयुः। ततः ब्राह्मणान् विधिवत् पूजयित्वा, भक्त्या भोजनं कुर्यात्। द्वितीयदिने अपि, उत्तिष्ठ्य, पराभक्तिसंयुक्तः, सर्वत्र स्नानदानानि कुर्यात्। संयमेन, व्रतशुद्ध्या, क्षेत्रयात्रां सम्यग् सम्पूर्णयेत्। एवं विबीषणः स्वजनैः सह विशुद्धः अभवत्। एवं बहुविधैः कर्मभिः क्षेत्रयात्रां कृत्वा, सुग्रीवप्रमुखाः ते सर्वे पुण्यसम्पन्नाः अभवन्। अथ गयायाः कूपः सर्वकामफलप्रदः प्रसिद्धः।