शृणु, धर्मज्ञ, अश्विनमासस्य शुक्लपक्षे नव रात्रेषु, राघवः पूर्वं रावणं, लोकभीषणं, विजित्य तत्र यत्र वीरः भरतः रामस्य दर्शनाकाङ्क्षया पादयात्रया गतवान्, तत्र दिव्या गोः प्रकटिता, स्तन्यधाराभिः स्रवमाणा, दृष्टा। तस्य भूमौ पतितं क्षीरं दृष्ट्वा वानराः राक्षसाश्च, हे राजन्, "किमेतत्?" इति पृष्टवन्तः। तदा रघुवंशश्रेष्ठः तान् प्रत्युवाच। एवं संबोधिताः सर्वे जनाः वसिष्ठमुनिप्रमुखाः तत्र स्थिताः। वसिष्ठः क्षणं ध्यानं कृत्वा, शान्तया वाचा रामं उवाच— "शृणु, महाबाहो राम, एषा शुभा कामधेनुः। तस्य स्तन्यस्य मध्ये रुद्रः स्वयम् उत्पन्नः, त्वां द्रष्टुं आगतः। शीघ्रं तत्र सरसः पार्श्वे, क्षीरसरोवरस्थले, पवित्रं दुग्धेश्वरलिङ्गं पूजय।" तदा रामः दुग्धेश्वरलिङ्गं पूजयामास। यत्र सीता पूजार्थं तं सरः उपस्मृतवती, तत्र दुग्धस्य संयोगः। ये पुरुषाः सीतासरोवरे स्नात्वा, दुग्धेश्वरं दृष्ट्वा, तत्र स्नानजपहोमदानानि अक्षयाणि भवन्ति। दुग्धेश्वरस्य विधिवत् पूजया सर्वकामाः लभ्यन्ते। एवं यः धर्मकरः, दयायुक्तः, विधिपूर्वकं एतदाचरति, तस्य पूर्वदिशि सुग्रीवेण प्रतिष्ठितं महाशिवालयं अस्ति। तत्र स्नानं कृत्वा, दानं दत्वा, रामं श्रद्धया पूजयति। तस्य विपरीतदिशि हनुमत्कुण्डनाम्नि स्थलम्। तयोः स्नानदानपूजनैः अयं अयोध्या धर्मरत्नकोशः परमशुद्धः कथ्यते। एवं संबोधिताः सर्वे, वसिष्ठं मुनिं श्रद्धया ऊचुः—"हे तपोनिधे, एतत् दुर्लभं आख्यानं कथय। ब्रह्मन्, अयोध्यायाः परमं यशः यथा कथ्यते, तद्वद। यथा क्रमशः विधिपूर्वकं तीर्थयात्रां कुर्याम, तद् वद। यस्य श्रवणेन सर्वपापविमुक्तिः—नात्र संशयः। अयोध्या नाम्ना एषा परमगोप्या क्षेत्रम्। अत्र सिद्धाः, देवाः, वैष्णवव्रतम् उपगृह्य, सदा तिष्ठन्ति। ते परमयोगं साधयन्ति, प्राणैः निगृहीतैः, इन्द्रियैः जितैः। पुष्पिणीपङ्कजसोपविष्टैः सरोवरैरलङ्कृता अयोध्या सदा हरिक्षेत्रे रम्यतया वर्तते। यथा मोक्षः अत्र लभ्यते, अन्यत्र तथैव न लभ्यते; अयोध्या नाम्ना एषा महती परमतीर्थं। नैमिषे, कुरुक्षेत्रे, गङ्गाद्वारे, पुष्करे अपि, अत्र लभ्यते तदधिकं; सर्वेषु तीर्थेषु एषा एव श्रेष्ठा। अत्र सर्वे मुनीनः लिङ्गनिरूपिताः, सिद्धाः, महर्षयः, हरिः तेषां योगसिद्धिं, ऐश्वर्यं च ददाति। ब्रह्मा, दिव्यर्षयः, श्रीः, वायुः, सूर्यः—एते महात्मानः सर्वत्र हरिं श्रद्धया पूजयन्ति; एकचित्ताः सदा हरिं पूजयन्ति।