एवं स्मृत्वा स्वयम्भूः व्यासः तदा उवाच—नास्ति काचित् नदी गोमतीसमाऽन्या, न च देवी कृष्णया समा। एतद् निश्चित्य शौनकप्रमुखाः ऋषयः तत्रैव गोमतीतीरे, दृढव्रताः, यज्ञान् अकुर्वन्। दीर्घकालं त एव व्रतम् अनुष्ठाय स्थिताः। तदा रामः च जनार्दनः च, ज्ञानलाभकाङ्क्षिणौ, तस्य समीपम् उपेयताम्। तौ स्वगुरोर्गृहे वासं कृतवन्तौ, हे शत्रुतापन। प्रभाते तत्रैव तं गुरुम् अदृश्यन्त। तयोः पृच्छतोः, गुरुपत्नी तौ उवाच—युवयोः गुरुर्दिनं प्रति तत्र स्नानार्थम् यान्ति। एतद् श्रुत्वा कृष्णः रामेण सह एकचित्तौ अभवताम्। तौ तत्रैव गुरोः आगमनस्य प्रतीक्षां कृत्वा स्थातुम् इच्छन्तौ। तदा तौ वीरौ उत्तस्थतुः, गुरवे प्रणामं च अकुरुताम्। तौ ऊचतुर्भगवन्, अस्माकं स्थाने कारणं शृणु। प्रभाते अस्माकं निश्चितः कालः नास्ति, भगवन्। तदा पूज्यः व्यासः निजव्रतस्य कारणम् अवोचत्—प्राज्ञैः प्रातःकाले गोमतीस्नानं सदा कर्तव्यम्। एवमवधार्य, यथोचितं स्वकार्यं कुरुत। तदा सः कुशस्थलीस्थ गोमतीं पूजयामास, द्विजश्रेष्ठ। कन्थडेश्वरस्य उत्तरतो गोमती नदी दृष्टा। ततो बोधिताः सर्वे प्रातःकाले गोमतीं, नद्युत्तमाम्, जग्मुः। तत्र स्नानदानादिकं सर्वं कुर्यात्। तत्रैव गोमतीसरोवरे, यज्ञकुण्डे, सरस्वती अपि सन्निहिता। एवमत्र सर्वलोकानां पन्थाः दृश्यते। गोमतीसरोवरं सर्वपापविनाशनं कथ्यते। तत्र नरः प्रतिदिनं स्नायात्, रात्रौ च जागरणं कुर्यात्। तत्र वैष्णवान् कृष्णजन्मनिष्ठांश्च नरान् आमन्त्रयेत्। ये तत्र एकचित्ताः गोब्राह्मणपूजनं कुर्वन्ति—तैः गोमतीस्नानस्य च वासुदेवदर्शनस्य च पुण्येन, चैत्रशुक्लपक्षे एकादशीपर्यन्तं रात्रौ जागरणं कृत्वा, विष्णुपूजनं च यथावत् कुर्वन्तः, सहस्रगवां दानस्य फलम् अवाप्नुवन्ति, नात्र संशयः। सर्वपापविनिर्मुक्ताः ते विष्णुलोकं यान्ति। एवं गोमतीतीर्थसरोवरमाहात्म्यं नाम द्विषष्टितमं अध्यायः, अवन्तिक्षेत्रवर्णने, पंचमे स्कन्दमहापुराणे, अष्टाशीतिसहस्रसंख्यायां संहितायाम्। तत्रैव स्नात्वा तीर्थे, महेश्वरदर्शनं कृत्वा, शुद्धचित्तः पुरुषः सर्वपापैः विमुच्यते। पृथिव्यां तत् परमं पुण्यतीर्थं, सर्वपापहरं श्रेयस्करं च। महापातकनाशनं, पुण्यवर्धनं, महाफलप्रदं च तत्। तत् तीर्थं महादेवेन शंभुना शीघ्रं शिरसि धारितम्। गङ्गास्नानफललाभेन विष्णुलोके सम्मानं प्राप्नोति। इति कथा प्रवहता, गोमतीतीर्थस्य महिमानं, ऋषिवर्यैः आचरितं, भगवत्कृपया सम्यग् प्रतिपादितम्।