तस्य स्थानस्य पार्श्वे भ्रिगुवंशश्रेष्ठः रामः स्थितः। तत्र कौशिकी नदी, सर्वतीर्थानां श्रेयांसि दात्री, पुण्यदायिनी वर्तते। रामेश्वरस्य दर्शनात् मनुष्यः पापमुक्तो भवति। एवं स्कन्दमहापुराणे, पंचम अवन्त्यखंडे, अवन्ती क्षेत्रमाहात्म्ये, पुरुषोत्तमेश्वरमाहात्म्ये, 'अधिकमासे स्नानदानादिकृत्यवर्णनं' नाम एकषष्टितमोऽध्यायः सम्पन्नः। पूर्वं गोमतीतीर्थस्य नित्यत्वं त्वया मम कथितम्, हे ब्रह्मन्। अधुनात्वं पापनाशनं परमं वार्ताम् शृणु। नैमिषारण्ये शौनकादिसप्तर्षयः उपविष्टाः। शुभे काले काश्याः परममाहात्म्यं कीर्तितम्। पुण्यवती वाराणसी नगरी, यत्र पापक्षयः स्यात्। असीवरुणयोः मध्ये पञ्चक्रोशपरिमाणं क्षेत्रं महाफलदं। इति स्मृत्वा, स्वयंभूः व्यासः पुनः उवाच। गोमती नदी समानं नास्ति, कृष्णा देवी समानं नास्ति। इति निश्चित्य शौनकप्रमुखाः ऋषयः— ते गोमतीतीरे, दृढनियमाः, यज्ञान् अकरोत्। दीर्घकालं तं नियमं अनुवर्तन्ते। तदा, स्वकामनापूर्त्यर्थं, रामः च जनार्दनः, ज्ञानलुब्धौ, गुरुम् उपगच्छतुः। तयोः गुरुगृह एव निवासः कृतः। प्रभाते तस्मिन्नेव स्थले गुरुर्न दृश्यते। पृष्ट्वा, गुरुपत्नी तयोः उवाच— "गुरुः प्रतिदिनं स्नानार्थं तत्र गच्छति।" तदाकर्ण्य, कृष्णः रामेन सह, एकचित्तौ अभवताम्। तत्रैव गुरुप्रतीक्षां कृत्वा स्थितवन्तौ। ततः तौ वीरौ, गुरुम् आगतम् अभिवाद्य, उचतु:— "हे महातपः, अस्माकं स्थाने स्थायित्वस्य कारणं शृणु। हे ब्रह्मन्, प्रातःकाले नः निश्चितः कालः नास्ति।" तदा पूज्यः व्यासः, तस्य नियमस्य हेतुम् अवदत्— "प्रातःकाले गोमतीस्नानं बुधैः कर्तव्यम्।" इति निश्चित्य, यथायोग्यं कार्यं कुरु। ततः सः कुशस्थलीस्थाने गोमतीपूजनं अकरोत्, द्विजश्रेष्ठ। कंठदेश्वरस्य उत्तरतः गोमती नदी दृश्यते। तत्र, सर्वे प्रातःकाले उत्ताय, गोमतीं पुण्यनदीं गच्छन्ति। तत्र स्नानदानादिकर्माणि कर्तव्यानि। गोमतीतीर्थे, यज्ञकुंडे, सरस्वती अपि वर्तते। तत्र सर्वलोकानां मार्गः अस्ति। गोमतीतीर्थं सर्वपापहरं कीर्तितम्। तत्र मानवः नित्यं स्नानं कुर्यात्, रात्रौ जागरणं कुर्यात्। तत्र वैष्णवान् कृष्णजन्मपरायणान् च आमंत्रयेत्। यः तत्र, एकाग्रचित्तः, गोः ब्राह्मणस्य पूजनं कुर्यात्— गोमतीस्नानस्य पुण्येन, वासुदेवसंगमेन च, चैत्रमासस्य शुक्लपक्षे एकादशी पर्यन्तं, महान् लाभः लभ्यते।