शृणु, पुनः शुभदं पुण्यक्षेत्रं वर्णयामि। दुर्भराख्यप्रदेशात् ईशानदिशि महाविद्या नाम्नि महाक्षेत्रं स्थितम् अस्ति। तस्य पुरतः ये सरसि स्नानं कुर्वन्ति, ते महाविद्यां प्राप्नुवन्ति। तत् सिद्धपीठ इति ख्यातम्, दृढनिश्चयप्रदं च। हे ब्राह्मन्, यः श्रद्धया मन्त्रं पठति—शैवं वा, शक्तं वा, अन्यं वा—एकचित्तः, अनन्यचित्तः सदा भक्त्या जपं कुर्यात्। अत्र अतः सावधानतया जपादिकं कर्म समाचरेत्, प्रमादं न कर्तव्यम्। अत्र नानाविधान्नानि, फलानि च बहूनि दातव्यानि। अपि च, उच्चाटन-मोहन-मोहनादिकानि कर्माणि अत्र कर्तुं शक्यन्ते। सिद्धपीठे परमं मोक्षं, परां सिद्धिं च लभेत्। धर्मज्ञ, अश्विनस्य शुक्लपक्षे नवरात्रेषु—यदा पूर्वं रावणं जित्वा, लोकभीतिं निहत्य—यत्र रामकाङ्क्षया भरतः पद्भ्याम् अगच्छत्, तत्र दिव्या सुरभिः प्रकटिता, स्तन्यधाराभिः स्रवन्ती दृष्टा। तत्र पतितं पयः दृष्ट्वा, वानरराक्षसाः, हे राजन्, पृच्छन्ति स्म—‘किमेतत्?’ तदा रघूत्तमः तान् प्रत्युवाच। एवमुक्त्वा सर्वे, वसिष्ठमुख्याः, तत्र स्थिताः। वसिष्ठः क्षणमेकं ध्यानं कृत्वा शान्तया वाचा तम् अपृच्छत्—‘शृणु, राम महाबाहो, एषा शुभा कामधेनुः। अस्याः पयसो मध्ये रुद्रः स्वयम् आगतः त्वां द्रष्टुम्। शीघ्रं अत्र सरसि पार्श्वे पूजां कुरु; अस्मिन दुग्धसरोवरं विशुद्धं दुग्धेश्वर इति विख्यातम्।’ ततः रामः तं लिंगं दुग्धेश्वराख्यं पूजयामास। यः सः सरः, यत्र सीता पूजां कृतवती, स एव दुग्धमिलनस्थलम्। ये नराः सीतातीरथे स्नात्वा, दुग्धेश्वरं दृष्ट्वा, अत्र स्नान-जप-होम-दानानि अक्षयत्वं यान्ति। यथाविधि दुग्धेश्वरपूजनात् सर्वकामाः लभ्यन्ते। एवं यः धर्मदया कुशलः, नियमेन अत्र सम्यक् आचरति, सः सर्वं प्राप्नोति। पूर्वदिशि तत्र सुग्रीवेण प्रतिष्ठितं महती देवालयः अस्ति। तत्र स्नानं दत्त्वा, रामं सम्यक् पूजयेत्। तस्मात् प्रतिकूले दिशि हनुमत्कुण्डाख्यं स्थानम् अस्ति। तयोः स्नानदानपूजनैः, अयं अयोध्या परमपवित्रधर्मनिधिः इति स्मर्यते। एवं श्रुत्वा सर्वे ते वसिष्ठं प्राञ्जलयः ऊचुः—‘हे तपोधन, एषा दुर्लभा कथा वद। हे ब्रह्मन्, अयोध्यायाः परमं महिमानं ब्रूहि। वयं कथं क्रमशः, यथाविधि, तीर्थयात्रां करिष्यामः? यच्छ्रवणेन सर्वपापविमुक्तिः स्यात्, अस्य न संशयः।’ अयं अयोध्या-क्षेत्रं परमगुह्यं, श्रेयस्करम् इति कथ्यते। अत्र सिद्धाः, देवाश्च, वैष्णवव्रतम् आलभ्य, नित्यं वसन्ति। ते परमयोगं कुर्वन्ति, संयतानिलाः, जितेन्द्रियाः। पद्मोत्पलवाप्यालङ्कृतं, हरिक्षेत्रे नित्यवासा नित्यानन्ददायकः।