तत्र ताः पुण्यशीलाः महिलाः नभस्यस्य कृष्णपक्षे विधिवत् अनुष्ठानानि अकुर्वन्। एकरात्रं उपवासं कृत्वा योगस्थित्या जागरणं समाचर्य, ये पतिसंरम्भात् परित्यक्ताः आसन्, ताः स्त्रियः तत्क्षणमेव पुनः गृहजीवनं प्राप्ताः। तस्मात् कालात् इह लोके पञ्चमी तिथि ऋषिपञ्चमी इति प्रसिद्धा अभवत्। तत्र निवारशालीनं केवलं भुक्त्वा, शुद्धाः एकाग्रचित्ताः च भूत्वा, स्त्रीणां दुर्भाग्यं न भवति, न मातृवियोगः, न पुत्रवियोगः, न धनवियोगः, कदापि। हे महात्मन्, अवन्त्यां भूमौ एवमिदं पवित्रं स्थलम् अस्ति। यः पुरुषः तत्र महादानानि कुर्यात्, अथवा यः संयमं कृत्वा एषां कथां शृणोति, स पुण्यलाभं प्राप्नोति। एवं अवन्तिखण्डे स्कन्दपुराणस्य पंचमभागे 'गायातीर्थमहात्म्यवर्णनं' नाम एकोनषष्टितमः अध्यायः समाप्तः—अस्य श्लोकसंख्या एकोन्यषष्टिः सहस्राणि। ततः, हे निष्पाप, त्वया पुरूषोत्तमस्य प्राचीनं परमतीर्थं कथितम्; अहम् तत् त्वत्तः श्रोतुम् इच्छामि, हे ब्रह्मविदां श्रेष्ठ। शृणु, द्विजश्रेष्ठ, पुण्यकथां पापनाशिनीं। केवलं शृण्वन् महापापक्षयः जायते। तत्र रमणाथः सनकादिसहायैः सहितः उपविश्य, तेषां गुणैः, सिद्धैः, महाभूतादिप्रincipleैः युक्तः अभवत्। किंनरगानैः, अप्सरसां नृत्यैः, सः पूजितः अभवत्। स मुरशत्रुः कल्पवृक्षच्छायायाम् उपविष्टः। तेषु मध्ये, उत्तमा वाणी पद्मनाभाय समर्पिता। त्वं सर्वज्ञः, महाबुद्धिः; यदिच्छसि तद् वद। यद् विधिना प्राप्तं, तत् सर्वं अक्षयम् भवति। स्थल, काल, पर्व, तीर्थ, देवालय, गृह—पूर्णिमा, अमावस्या, विषुव, ग्रहण—गङ्गायाम्, सूर्यक्षेत्रे, कुरुक्षेत्रे, पुष्करे, अवन्त्यां च यद् दत्तं, तत् सर्वं अक्षयम्। चीरवस्त्रधारी, दुर्भाग्यवान्, मूढः, जडबुद्धिः, रोगपीडितः—साधूनां नियमाः कः? विशेषतः किम् कर्तव्यम्? मलमास आगते, ये पुरुषाः अनुष्ठानं न कुर्वन्ति—कदा स कालः आगच्छति? विस्तरेण वद। देवपितृकार्याणि मलमासे विधिना कर्तव्यानि। मुण्डनं, कुशबंधनं, विवाहः, व्रतं, उपवासः—त्रिवर्षान्ते स मासः प्राप्तः। अहं सदा अधिमासस्य स्वामी, हे परमात्मन्। मम धाम पुरूषोत्तम इति प्रसिद्धम्, सदा अत्र स्थितम्। कालमहावने, यत्र मम तीर्थं नाम्ना, तत्र, तेषां मम किञ्चित् न लभ्यते। अधिमासः आगतौ, मम पूजार्थं व्रतं कर्तव्यम्। स्नानं, दानं, जपः, होमः, स्वाध्यायः, पितृतर्पणम्—एतानि सर्वाणि तेषां अक्षयम्, हे कमला। दारिद्र्यं तेषां सदा दुःखरोगवृद्धिकरम्। तेषां स्निग्धभावात्, अहं निःसन्देहं त्वां ददामि; मम कृपया सर्वं अनन्तं, हे सुमध्यमे।