शृणु, प्रिय वत्स, यथोक्तं सर्वं संप्रधार्य मनसा विज्ञेयम्। चत्वारः सन्ति रूपवन्तः, तेषु त्रयाणां व्यक्तयः सन्ति। तेषां लोकानां चोत्पत्तिं विस्तरेण कथयामि, तत्त्वेन शृणु। येषां परमं तपः प्राप्तं, त एव धर्मस्वरूपिणः सन्ति। ते तेजस्विनः शाश्वतानाम् लोकानाम् वासिनः अभिविख्याताः। विराजः नाम, द्विजोत्तम, तस्य अपत्यं वैराजाः इति श्रुतम्। ते योगात् पतिताः सन्तः पुनः शाश्वतान् लोकान् प्राप्नुवन्ति। स्मृतिं पुनः प्राप्य, परमं सांख्ययोगं पुनरनुतिष्ठन्ति। एते, प्रिय, पितरः योगिनां योगस्य पोषकाः समाख्याताः। तस्मात्, द्विजश्रेष्ठ, योगिनां प्रति श्राद्धदानं कर्तव्यम्। एतेषु मनसा जाता कन्या मेना नाम्ना, महागिरिः तस्याः अपत्यं प्रसिद्धः क्रौञ्चो नाम महान् पर्वतः। बर्हिषदः दक्षिणदिशि निवसन्ति, आमाशाः पश्चिमदिशि। अरूपिणः व्योम्नि स्थिताः, कव्यवाडः च अनलः च पृथिव्याम्। यक्षराक्षसपिशाचाः अपि, येषां मनः विशुद्धं, तान् पूजयन्ति। मनुष्याः, श्राद्धदेवताः, ऋषयः च शाश्वतं ब्रह्म पूजयन्ति। सर्वेषां देवकार्याणां मध्ये पितृकार्यं श्रेष्ठमिति स्मृतम्। ये जन्मस्मृतिं प्राप्तवन्तः, ते मोक्षमार्गं प्राप्ताः। सर्वे ते, क्षुधया पीडिताः, पितृभ्यः निर्दिष्टं हविः भुञ्जते। सप्त योगयुक्ताः, जन्मस्मृतिसम्पन्नाः अभवन्। श्राद्धे लोकाः प्रतिष्ठिताः, श्राद्धे योगः, रिपुतापन। ब्रह्मचारी, जितेन्द्रियः, अमन्युः, अमत्सरी च— यः एवं श्राद्धं करोति, विशेषतः पुण्ये स्थले, तस्य पुण्यलाभः उच्यते। वृद्धिश्राद्धे, महालये च, पुण्यं शतगुणाधिकम्। प्रयागे दशगुणं तृप्तिः, कुरुक्षेत्रे अपि तथा, महाकालवने पुनः दशगुणाधिकम्, व्यास। येषां पितरः नरकं गताः, जन्मजन्मनि, केवलं एकवारं स्मृत्वा, पितृभ्यः दत्तं दानं अक्षय्यं भवति। ये गर्भे मृताः, ये च नामगोत्रहीनाः, तेषां उद्धारणाय श्राद्धं तत्र कर्तव्यम्। ये रोगग्रस्ताः, दरिद्रतया मृताः, ये च निन्दितब्राह्मणाः, ये जीवन्नग्निदग्धाः, अन्ये च अनग्निदग्धाः। ये वज्रपातेन, मुसलैः, अन्यैः च हताः; ये रौरव, अन्धतमिस्र, कालसूत्र गतान्; ये घोरासिपत्रवन, कुम्भीपाक प्रविष्टाः— तेषां उद्धारणाय अत्र श्राद्धं निर्दिष्टम्। ये जलमृत्युप्राप्ताः, स्त्रियः च प्रसवकाले मृताः; ये अश्व, वराह, कृमि, दंष्ट्रिण, शृंगिण, रथैः च हताः; ये शस्त्रव्याघ्रसर्पगजभूमिगतानां मुखभङ्गिनः— तेषां उद्धारणाय अत्र श्राद्धं निर्दिष्टम्। ये अष्टविधकाष्ठच्छेदप्राप्ताः, अपवित्राचारिणः, तेषां उद्धारणाय अत्र श्राद्धं निर्दिष्टम्। ये डाकिनीभूतग्रहपीडिताः, जले मृताः— तेषां उद्धारणाय अत्र श्राद्धं निर्दिष्टम्। एवं, श्राद्धस्य महिमा, योगिनां पितृभ्यः, पुण्यस्थलेषु च विशेषतः, विस्तरेण प्रतिपादितः।