एकदा कश्चित् भक्तः श्राद्धस्य परमं फलम् अधिगन्तुम् इच्छन्, गुरुम् उवाच—“श्राद्धस्य परमं फलम् अहं त्वत्तः श्रोतुम् इच्छामि। केन कालेन पितरः तृप्ताः सदा भवन्ति, देवस्थानं च गच्छन्ति?” ततः गुरुः स्निग्धया वाचा प्रत्युवाच—“प्रियः, श्राद्धस्य परमं विधिं शृणु। श्राद्धेन लोकाः स्थाप्यन्ते, धर्मः अपि तत्र प्रतिष्ठितः। यद् यद् श्रद्धया दीयते—देवेभ्यः, ब्रह्मणे, अग्नये वा—तत् सर्वं फलदं भवति। सर्वे मानवाः, ऋषयः, देवाः, सिद्धाः, दानवाः अपि, एकाग्रचित्ताः, त्रिष्व् पितृवंशेषु श्राद्धं दद्यात्। एवं शाश्वती परम्परा अनुक्रमेण प्रवर्तते। अहं सर्वं यथाश्रुतं विस्तरेण कथयिष्यामि; यथावत् शृणु। पितरः एव देवाः सन्ति, पितृगणैः सह। यद् उक्तं, तत् सम्यक् एकाग्रचित्तया अवगन्तव्यम्। चत्वारः रूपवन्तः, त्रयः तेषां प्रकटयन्ति। तेषां लोकान्, उत्पत्तिं च अहं कथयिष्यामि; शृणु। ये तेषां परमं तपः प्राप्तवन्तः, धर्मरूपधारिणः सन्ति। तेजस्विनः तु शाश्वतेषु लोकेषु वसन्ति। विराजस्य वंशजाः वैराजाः इति श्रुतम्। ते योगात् पतिताः शाश्वतान् लोकान् प्राप्तवन्तः। स्मृतिं पुनः लब्ध्वा, ते परमं सांख्ययोगं पुनः अन्वेषयन्ति। एते पितरः योगिनां योगं पोषयन्ति। अतः, द्विजश्रेष्ठ, योगिनां कृते श्राद्धं दीयेत। एतेषु, मानसिक कन्या मेना नाम्ना महागिरिः। मैनाकस्य पुत्रः महागिरिः क्रौञ्चः इति ख्यातः। दक्षिणदिशि बार्हिषदः, पश्चिमदिशि अमाशः वसन्ति। निराकाराः आकाशे, कव्यवाडः अनलः च पृथिव्यां स्थितौ। यक्षाः, राक्षसाः, पिशाचाः अपि, शुद्धचित्तानां पूजनं कुर्वन्ति। मानवाः, श्राद्धदेवाः, ऋषयः च शाश्वतं ब्रह्म पूजयन्ति। सर्वेषां देवकार्येषु, पितृकार्यं श्रेष्ठं मन्यते। ये जन्मस्मृति प्राप्तवन्तः, मोक्षमार्गं प्राप्ताः। सर्वे तु क्षुधया प्रेरिताः, पितृनिदेशे दीयमानं भक्षयन्ति। सप्त योगयुक्ताः जन्मस्मृतिप्राप्ताः अभवन्। श्राद्धे लोकाः प्रतिष्ठिताः; श्राद्धे योगः अपि स्थितः, हे शत्रुनाशन। ब्रह्मचर्यनिष्ठः, संयमी, क्रोधरहितः, असूयारहितः च—यः श्राद्धं कुर्यात्, विशेषतः पुण्यस्थले। एवं वृद्धिश्राद्धे, महालये च, पुण्यं शतगुणं अधिकं कथ्यते। प्रयागे तृप्तिः दशगुणा; कुरुक्षेत्रे अपि, हे महात्मन्। ततः, व्यास, शुभे महाकालवने, पुनः दशगुणं अधिकं। येषां पितरः नरकं प्रविष्टवन्तः, जन्मान्तरम् अनुवर्तन्ते, केवलं एकवारं स्मृत्वा, पितृनिदेशे दीयमानं अन्नं अक्षयम् भवति। ये गर्भे मृत्युम् प्राप्ताः, ये च नामगोत्रपरित्यक्ताः, तेषां मोक्षाय, तत्र श्राद्धं कर्तव्यम्।