तत्र दिव्या महाकाली, दानवानां संहारिणी, वंशेश्वरी च स्थिताऽस्ति। तत्रैव परमपावनं गयातीरं तथा महती फल्गुनदी च वर्तेते। एषा हि गयाऽद्यापि त्रिषु लोकेषु कीर्तिता प्रसिद्धा चास्ति। तत्रैव पूर्वदिशि सरस्वती पुण्या सर्वपापप्रणाशिनी दृश्यते। तत्रैव चिरस्थायी अक्षयवटवृक्षः स्थितो यं महर्षिणा कीर्तितमासीत्। तत्रैव सर्वे देवाः पितृवत्संभूताः सन्निहिताः सन्ति। गयायाः परमपुण्ये तीर्थे सर्वतीर्थमूर्तयः देवाः निवसन्ति। यत्र केवलं प्रवेशनमात्रेण नरकस्थाः पितरः मोच्यन्ते। एवं सप्तपञ्चाशत्तमोऽध्यायः, "गयातीर्थस्तव" इति नाम्ना, अवन्तिक्षेत्रमाहात्म्ये, पञ्चमे स्कन्दमहापुराणे समाप्तः। ततः परं— भगवन्, त्वमेव सर्वं वेत्सि, विश्वरूपधारिन्। अहं त्वत्तः श्रोतुमिच्छामि श्राद्धस्य परमं फलम्—कियन्तं कालं पितरः सन्तुष्टाः स्युः, स्वर्गलोकं च गच्छेयुः? अथापि शृणु प्रिय, श्राद्धस्य परमं विधिं। श्राद्धेनैव लोकाः प्रतिष्ठिताः, धर्मश्च श्राद्धे स्थितः। श्रद्धया यद्दत्तं—देवेभ्यः, ब्रह्मणे, वह्नये वा—तत्सर्वं फलदं भवति। मानवाः, ऋषयः, देवाः, सिद्धाः, दानवाश्चापि—एकचित्ताः सन्तः, त्र्ययणां पितॄणां प्रति श्राद्धं ददातु। एवं सनातनी परम्परा प्रवहति। सर्वमेतद् यथाश्रुतं प्रवक्ष्यामि, तत्त्वतः शृणु। पितर एव देवाः, पितृगणैः सहिताः, विज्ञेयाः। एकचित्तेन सर्वमेतत् विज्ञेयम्। चत्वारः साकाराः, तेषां त्रयः साकारिणः। तेषां लोकान् सृष्टिं च शृणुष्व। येषां तपः परमं प्राप्तं, ते धर्मरूपिणः सन्ति। तेजस्विनः तेषां लोकाः शाश्वतान् उच्यन्ते। विराजः नाम, तस्य वंश्या वैराजाः इति श्रूयन्ते। योगात् पतिताः सन्तः, ते शाश्वतान् लोकान् प्राप्नुवन्ति। स्मृतिं पुनः प्राप्य, परमं सांख्ययोगं प्रयान्ति। एते पितरः योगिनां योगं पोषयन्ति। तस्मात् द्विजश्रेष्ठ, योगिभ्यः श्राद्धं दातव्यम्। एतेषां मनसः कन्या मेना नाम, महापर्वतजा। तस्यैव सुपुत्रः मैनाकस्य क्रौञ्चः पर्वतराट्। दक्षिणदिशि बार्हिषदः, पश्चिमेऽमाषाः। निराकाराः व्योम्नि, कव्यवाडः अनलश्च पृथिव्याम्। यक्षराक्षसपिशाचाः अपि शुद्धचित्तान् पितॄन् पूजयन्ति। मानवाः, श्राद्धदेवाः, मुनयश्च शाश्वतं ब्रह्म पूजयन्ति। सर्वेषां देवकार्याणां मध्ये पितृकार्यं श्रेष्ठमिति स्मृतम्। ये जन्मस्मृतिं प्राप्ताः, ते मोक्षमर्गं गताः। सर्वे तु क्षुधया पीडिताः, श्राद्धार्पितं भक्षयन्ति। सप्त योगयुक्ताः, जन्मस्मृतिसम्पन्नाः अभवन्। एवं श्रुत्वा, गयातीर्थस्य माहात्म्यं श्राद्धस्य च परमं रहस्यं, धर्ममूलं च, सम्यग्विज्ञाय, सर्वे जना धर्मपथे स्थित्वा पितॄन् तर्पयन्ति, स्वर्गमार्गं च प्राप्नुवन्ति।