सा सदा पतिधर्मनिष्ठा जगच्चक्षुषः सेवायै समर्पिता बभूव। तस्याः गर्भात् विवस्वतः सुतः यमः, जगतां पावनी च यमुनानदी जाता। एतौ पुत्रौ मम स्नेहेन तव संनिधौ स्थापितौ, त्वं तौ रक्षितुमर्हसि इति सन्देशः दत्तः। सदा सूर्यपूजनपरायणा त्वं मम गृहे वस अस्यैव आज्ञा आसीत्। एवं संकल्पं कृत्वा सावित्री तस्मिन्नवेले समये तत्रतः प्रस्थितवती। तदा तया पित्रा निगृहीता सा अश्व्याकारं धारयामास। एकदा विवस्वता तृप्त्यर्थं प्रार्थिता, तदा च तस्य चरणेन आहतस्य चायायाः शापः दत्तः—'त्वं पादे खञ्जो भविष्यसि, नात्र संशयः।' तस्यैव काले व्यासः पृथ्वीं तिरस्कृत्य स्थितवान्। पुत्रं खञ्जं दृष्ट्वा विभावसुः एवं वचनं व्याजहार। सवितुः पृष्टे, तेजस्वी लोकनाथः तमपृच्छत्—'किं जातम्?' स पुत्रः प्रत्युवाच—'प्रातःकाले मातुः समीपे भोजनं याचितवान्, तदा मातुः शापेन मम पादौ पतितौ।' एषा विचित्रा कथा मम मातुः शापकारणस्य उक्ता। सा न तवष्टुः कन्या, न लोचनशोभना, नापि जगत्पावनी; सा पितृगृहं गता, मया तया निषिद्धः अस्मि, हे निष्पाप। चायया सवित्रे किञ्चित् अपि न वक्तव्यम्। एवं श्रुत्वा तवष्टा क्रोधेन पूर्णः समीपमागच्छत्। तं दृष्ट्वा तवष्टा, जगतां प्रजापतिः, सहसा उत्थाय तस्य पादौ प्रणम्य, प्रदक्षिणं कृत्वा, महतीं प्रीतिं दर्शयामास। स तवष्टा प्रीत्या तमुवाच—'सा तव गृहे मम पन्थानं अनुसृत्य आगता।' तवष्टुः वचनं श्रुत्वा रवेर् मनः विचलितम्—'किं करिष्यामि? कुत्र गमिष्यामि? प्रिया क्व गताऽस्ति?' तव तेजः नष्टं, भग्नं, कुतश्चित् गतं, शक्तिहीनं जातम्। तदा तवष्टा सूर्यस्य वचः श्रुत्वा, तृप्त्यै यथोचितं कर्तुं तुष्टः सन्, तृणशल्यात् सुदर्शनं निर्मितवान्। तस्य धारास्पर्शमात्रेण तं विवस्वते समर्पितवान्। ततोऽन्ते तवष्टा सवितुः पुरतः मधुरं वचनं प्राह—'एतत् गृहाण, देवश्रेष्ठ, शीघ्रं गच्छतु तृणभूमिम्। यत्र उभयोः संयोगः, तत्र मोक्षो न संशयः।' एवं तवष्टुः वचनं श्रुत्वा, सर्वतापनो सविता, यत्र शिप्रा नदी वारिसम्पन्ना क्षातासंगमे संलग्ना, तत्र गतः। तत्र आगत्य, अश्व्याकारधारिणीं प्रियां भार्यां दृष्टवान्। तत्रैव, केवलं नासिका-सुगन्धनात्, तयोः द्वयोः पुत्रयोः जन्म अभवत्। तत्र चायया द्वौ पुत्रौ जातौ, विप्रश्रेष्ठ। शनैश्चरस्य योगे सर्वे अभिलाषाः सिद्ध्यन्ति; तस्य भाग्यं हस्ते स्थितं, सदा पृथिव्यामुत्पद्यते। अचलनाथस्य पूजनात् पापानि नश्यन्ति। पिङ्ग, चायायाः पुत्रः बभ्रुः, स्थावरः, पिप्पलायनश्च इति प्रसिद्धाः।