स्त्रियः रजस्वलाः, वन्ध्याः, च कौवायकाकवद्भिः क्रौञ्चैः च तुल्याः, अपि च ये मलिनाः, ते स्नानं कृत्वा विंध्यवासिन्याः दर्शनं प्राप्य, सर्वे अपि पावनतां यान्ति। तत्र पुत्रकामा वन्ध्याः पुत्रान् लभन्ते, कन्याः वीरपतिम् इच्छन्त्यः तं वरम् प्राप्नुवन्ति। ब्राह्मणः विद्वान् भवति, क्षत्रियः विजयी भवति। एषा पुण्यकथा सर्वाभीष्टफलप्रदा इति श्रूयते। एवं पञ्चपञ्चाशत्तमोऽध्यायः समाप्तः, 'विमलोदातीर्थविंध्यवासिन्याः माहात्म्यवर्णन'नाम्ना, अवन्तिकाण्डे पञ्चमे स्कन्दमहापुराणे। यत्र केवलं स्नानमात्रेणैव महापातकात् विमुक्तिः स्याद्, अमावास्यायां शनिवासरे च एकचित्तेन आगत्य, श्रद्धया देवस्य चलस्थिरं परमं लिङ्गं पश्येत्। तत्र महर्षे, एतदधिकं विस्तारतः श्रोतुमिच्छामि। तस्य श्रवणमात्रेणैव महापातकनाशो भवति। रेवा, चर्मण्वती, क्षाता इति तिस्रो नद्यः, हे अनघ, पूर्वं पावनाः, पुण्यसलिलाः, रमणीयाः, निर्मलाः, पापनाशिन्यः आसन्। एकदा ताः सर्वाः सुन्दरवने, मन्धातुः क्षेत्रे, लघुदोषसम्भवेन, परस्परसम्बन्धे भेदं प्राप्नुवन्। ततः ताः महाकालस्य रम्ये वने किञ्चित्कालं समं व्यतीतवन्त्यः। तत्र सर्वतीर्थेषु श्रेष्ठं रुद्रसरः नाम स्मृतम् अस्ति। तत्र गत्वा, एकत्र मिलित्वा, ताः शिप्रायाम् आश्रयं प्राप्ताः, यत्र रजः शुद्धम् अभवत्, तत्रैव वह्निः सन्दिष्टः। एतद् विस्तरात् त्वत्तः ज्ञातुमिच्छामि, हे ब्रह्मविदां श्रेष्ठ। सनत्कुमार उवाच— प्राचीनकाले त्वष्टा स्वकन्यां सावित्रीं सूर्याय दत्तवान्। सा सदा पतिसंयुक्ता पतिधर्मे स्थित्वा, जगतः नेत्रं सूर्यं सम्यगुपास्य सेवाम् अकरोत्। तस्याः विवस्वतः पुत्रः यमः जातः, यमुनाच विश्वपावनी। सुतौ तौ तव अङ्के समर्पितौ मया, त्वया रक्षितव्यौ। सदा सूर्योपासनेन तव गृहे वासं कर्तव्यम् इति तया प्रतिज्ञाय, सावित्री तत्रतः प्रस्थितवती। ततः पितृणा निगृहीता सा अश्व्याकारं धारयामास। कदाचित् वैवस्वतः, क्षुधार्तः सन्, तया याचितः। तदा पादेन ताडिता छाया तं शशाप— 'त्वं पादे लङ्गः भविष्यसि, न संशयः।' एतस्मिन्नन्तरे व्यासः पृथिवीं तिरस्कृत्य, विवस्वतः पुत्रं विकलाङ्गं दृष्ट्वा, विभावासुः एवं वचनम् अवदत्। सवितुः पृष्टः, स तेजस्वी लोकनाथः, 'प्रातःभोजनाय अहं मातुः समीपे याचितवान्। तत्क्षणात् मम पादौ पतितौ, मातुः शापात्।' इति उक्त्वा, 'एषा विचित्रा कथा, मातुः शापकारणम् उक्तम्। सा न त्वष्टुः कन्या, न च विश्वपावनी। सा पितुः गृहम् गता; तया मया निषिद्धः अस्मि, हे अनघ।' छायया सवित्रे किञ्चिदपि न वक्तव्यम् इति निश्चितम्। एवं श्रुत्वा, भगवाँस्त्वष्टा क्रोधसमन्वितः उपससार। तं दृष्ट्वा, जगतः प्रजापतिः त्वष्टा सहसा उत्थितः।