एवं सति, व्यास, तस्य घटनायाः प्रादुर्भावं पुण्यं पुरातनं च चरितं विस्तरेण शृणु, यत् शुभफलदं महत्। किल कदाचित् हिरण्याक्षो नाम महाबलः दैत्यः समुत्पन्नः। स सर्वां पृथिवीं स्ववशे कृत्वा ताम् अधितिष्ठत्। ततः स सर्वान् लोकान्, देवेन्द्रमुख्यान् देवांश्च विजित्य, स्वयमेव सर्वेषां भूतानां सर्वेषु लोकेषु अधिपतित्वं प्राप। देवाः तु स्वराज्येभ्यः च्युताः पराजिताः, मानुषवत् हीनबलाः विचेरुः। तदा ते देवाः गत्वा, प्रणम्य, तस्य दैत्यस्य कर्माणि निवेदयामासुः। स हि तदा सर्वान् देवगणान् तदनन्तरं विनाशयामास। यज्ञभागांश्च एकैकशः भक्षयामास। तेषां दुःखदशां दृष्ट्वा ब्रह्मा पितामहः चिन्तितवान्। ब्रह्मा उवाच—"शृणुत, देवश्रेष्ठाः, एकचित्ताः सर्वे, मम वचनम्।" केवलं द्वौ द्वारपालौ, संयतौ, विष्णोः स्वरूपिणौ तिष्ठतः। किल, व्यास, ब्रह्मणः मानसपुत्राः—महाभागाः सनकादयः—भगवत्-दर्शनकाङ्क्षिणः तदानीं समुपेत्य, मोहाविष्टाः, दुःखिताश्च अभवन्। तान् दुःखितान् मुनीन् विष्णुः पृथिव्यां दृष्ट्वा, तेषां शीर्षाणि अघ्राय, बाहुभ्यां आलिङ्ग्य, तान् उवाच—"धर्मविदः बालकाः, सर्वं कारणं वदत।" अथ, "शृणुत, कथं वयं अण्डस्थितिं प्राप्ताः," इति भगवान् उवाच। तत्र चत्वारः भ्रातरः, लोकान् विचरन्तः, आगच्छन्। किन्तु तौ द्वारपालौ तान् सहसा द्वारात् प्रतिषिध्य, मार्गं न दत्तवन्तौ। तदा भगवान् उवाच—"अद्यप्रभृति, अत्र नित्यम् अवस्थानं नास्ति।" ततः, व्यास, तौ द्वावपि तत्क्षणाद् असुरयोनिं प्राप्तवन्तौ। सहस्त्रजन्मसु तपसा, दानैः, ध्यानैश्च, मोक्षं लभन्ते; परन्तु दुष्टचित्तौ केवलं त्रिषु जन्मसु एव पतन्ति। प्रतिजन्म, तामसीं योनिं प्रतिपद्य, कुम्भकर्णः नाम, रावणश्च लोकभीषणः, तथैव हिरण्याक्षः महाबलः, एवं जाताः। स हिरण्याक्षः सर्वान् देवान् विजित्य, स्वयं सर्वस्य स्वामी बभूव। सर्वे स्वर्गात् अपास्य, राज्यहीनाः, पराजिताः अभवन्। न स्वधा, न वषट्, न स्वाहा—यज्ञक्रियाः लुप्ताः। न तीर्थानि, न पवित्रस्थानानि दृष्टानि। तस्मिन् दुष्टराजे राज्यं कुर्वति, सर्वं विनष्टम्। अन्येऽपि पाखण्डिनः उत्पन्नाः, धर्मात् विमुखाः। बहवः म्लेच्छाः, महद् दुःखं, महती पीडा पृथिव्यां प्रवृत्ता। समग्रं जगत् अन्धकारेण आवृतम् इव बभूव। यदा यदा धर्मस्य ग्लानिर्भवति, भारत, तदा तद् विज्ञाय, महाविष्णुः आत्मनिग्रहवान् वराहरूपं धारयामास। यज्ञयूपदंष्ट्रः, हविःगन्धः, बीजौषधिवनस्पतिमयः शरीरेण, मुखे तेजसा स्थितः, स यज्ञमयः, परमदानशीलश्च बभूव।